تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَکُمْ ثُمَّ رَزَقَکُمْ ثُمَّ يُمِيتُکُمْ ثُمَّ يُحْيِيکُمْ هَلْ مِنْ شُرَکائِکُمْ مَنْ يَفْعَلُ مِنْ ذلِکُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِکُونَ (40)
بعد از ذکر امر و نهى در خصوص دادن مال، باز سر رشته کلام را در توحيد و قدرت ذات احديت خود بيان مى‌فرمايد:
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَکُمْ: خداى به حق آن ذاتى است که آفريد شما را در حالى که معدوم صرف بوديد و هيچ منشأ اثرى نبوديد، ثُمَّ رَزَقَکُمْ: پس روزى داد شما را از انواع نعمتها که به شماره درنيايد مادامى که زنده هستيد. ثُمَّ يُمِيتُکُمْ: پس بميراند شما را به وقت سر آمدن عمر شما تا صحيح شد رساندن شما به آنچه مقرر فرموده براى شما از ثواب دائم سرمدى. ثُمَّ يُحْيِيکُمْ: پس زنده
«1» نهج البلاغه صبحى صالح، ص 495، حکمت 146.
«2» بحار الانوار، ج 96، ص 11، روايت 13 بنقل از قرب الاسناد: 74. در مورد رفع مرض با صدقه به بحار الانوار ج 62 ص 264 مراجعه شود.
جلد 10 - صفحه 306
گرداند و برانگيزاند شما را در روز قيامت براى مجازات و پاداش افعال شما از خير و شر. هَلْ مِنْ شُرَکائِکُمْ: آيا هست از بتانى که به زعم شما شريکان خدايند، مَنْ يَفْعَلُ مِنْ ذلِکُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ: کسى که بکند از اين خلق و روزى و ميراندن و زنده کردن، هيچ چيز تا بدان سبب شايسته و سزاوار پرستش باشد؟ و چون هيچيک از اين کارها از آنها نيايد پس آنها را شريک گرفتن نشايد.
تنبيه: در اين فرمايش، اثبات نموده لوازم الوهيت را براى ذات يگانه خود، و نفى آن فرموده از آنچه مشرکان آن را شرکاء دانسته‌اند از اصنام و غير آن؛ بدين تقرير: آن برهانى که محقق سازد ستايش و پرستش را، هر آينه قدرت تامه است از ايجاد مردمان و ارزاق و اماته و احياى آن؛ و اين صفات در هيچ فردى ثابت نخواهد بود مگر ذات احديت خالق موجودات. و بعد به استفهام انکارى تأکيد فرمايد که: آيا هيچيک از بتان قادرند بر اين گونه امور، و البته گواهى مى‌دهيد که اين شرکاء به هيچ وجهى قادر نيستند، پس چگونه و به چه جهت ستايش و پرستش آنان را نمائيد.
سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِکُونَ: منزه و مبراست خدا، و برتر است از آنچه شرک مى‌آورند به او.