تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَکُمْ مِنْ ضَعْفٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّةً ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ ضَعْفاً وَ شَيْبَةً يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ هُوَ الْعَلِيمُ الْقَدِيرُ (54)
بعد از آن به جهت تأکيد تکرار ادله مى‌فرمايد:
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَکُمْ: خداى به حق آن ذاتى است که خلق فرمود شما را به
جلد 10 - صفحه 320
قدرت تامه کامله خود، مِنْ ضَعْفٍ: از چيزى سست، يعنى در ابتداى آفرينش از اصلى ضعيف و سست که نطفه باشد؛ يا حالت طفوليت باشد، چه اطفال متولده در نهايت ضعف و به هيچ چيز قادر نيستند. ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّةً: پس مقرر فرمود بعد از ناتوانى طفوليت يا نطفه، توانائى که آن وقت جوانى يا تعلق روح به بدن باشد. ثُمَّ جَعَلَ مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ: پس مقرّر فرمود بعد از قوت جوانى، ضَعْفاً وَ شَيْبَةً: ناتوانى و پيرى و ناتوانى بر راه رفتن و ساير تصرفات. يَخْلُقُ ما يَشاءُ: مى‌آفريند خدا هر چه را مى‌خواهد از ضعف و قوت و جوانى و پيرى، وَ هُوَ الْعَلِيمُ الْقَدِيرُ: و او است دانا به احوال بندگان و مصالح ايشان و توانا به تغيير هيئت ايشان. و طوارى صفات مختلفه از اول انعقاد نطفه و سير مراتب تکوينيه تا آخر عمر و ظهور کمال و نقص و قوت و ضعف در حالات انسانى، تمام دليل است بر علم و قدرت خلاق عالم و صانع بنى آدم.
در کافى- حضرت صادق عليه السّلام ذيل حديثى در ردّ ابن ابى العوجاء مى‌فرمايد: چگونه محجوب باشد ذاتى که مى‌بينى قدرت او را در نفس خود، ايجاد فرمود تو را و حال آنکه نبودى، و بزرگى تو بعد از کوچکى تو، و قوت تو بعد از ضعف تو، و ضعف تو بعد از قوت تو، و صحت تو بعد از مرض تو، و رضاى تو بعد از غضب تو، و غضب تو بعد از رضاى تو، و حزن تو بعد از فرح تو، و فرح تو بعد از حزن تو، و بغض تو بعد از دوستى تو، و دوستى تو بعد از دشمنى تو، و عزّت تو بعد از دورى تو، و دورى تو بعد از عزّت تو، و ميل تو بعد از کراهت تو، و کراهت تو بعد از ميل تو، و رغبت تو بعد از ترس تو، و ترس تو بعد از رغبت تو و اميد تو بعد از نااميدى تو، و نااميدى تو بعد از اميد تو، و بخاطر آمدن تو آنچه را که نبوده در خيال تو، و مخفى شدن آنچه در ذهن معتقد بودى «1». آنقدر حضرت آثار قدرت الهى را از حالات انسانى شمرد که زنديق متحير شود.
«1» کافى (چ بيروت)، ج 1، کتاب التوحيد، ص 76- 75.
جلد 10 - صفحه 321