سوره روم(الروم)، آیه ۵۴ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۰
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن ضَعْفٍ ثُمَّ جَعَلَ مِن بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّةً ثُمَّ جَعَلَ مِن بَعْدِ قُوَّةٍ ضَعْفًا وَشَيْبَةً يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ وَهُوَ الْعَلِيمُ الْقَدِيرُ
خدا همان کسی است که شما را آفرید در حالی که ضعیف بودید؛ سپس بعد از ناتوانی، قوّت بخشید و باز بعد از قوّت، ضعف و پیری قرار داد؛ او هر چه بخواهد میآفریند، و دانا و تواناست.
معنی کلمات و عبارات
«خَلَقَکُم مِّن ضَعْفٍ»: شما را از سراپا ضعف و ناتوانی آفریده است. شما را از چیز ضعیفی به نام منی آفریده است. این جمله شبیه به: «خُلِقَ الإِنسَانُ مِنْ عَجَلٍ»: است (نگا: انبیاء / ). خود آیه روی هم بیانگر ضعف انسان (نگا: نساء / ) بوده و اشاره بدین نکته دارد که ناچیزی آغازین انسانها و شکوفائی دوران جوانی آنان و سستی زمان پیری مردمان، همه این دگرگونیها و فراز و نشیبها از ناحیه خداوند بزرگوار است و چرخ حیات با دست حکمت عالیّه آفریدگار در گردش است.
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - انسان، در مرحله آغازین آفرینش، آکنده از ضعف و ناتوانى است. «اللّه الذى خلقکم من ضعف»
«من» در «من ضعف» ابتداییه است و ضَعْف در مقابل «قوّه» معناى شناخته شده اى دارد. آورده شدن «من ضعف» (از ضعف آفریده است) به جاى عبارت ها و یا واژه گانى مانند «ضعیفاً» براى توجه دادن به این نکته است که انسان ها، در آغاز خلقت، آکنده از ضعف اند.
۲ - مراحل مختلف حیات انسان، از کودکى تا پیرى، به دست خداوند است. «اللّه الذى خلقکم من ضعف ثمّ جعل من بعد ضعف قوّة ثمّ جعل من بعد قوّة ضعفًا و شیبة»
۳ - خداوند، تنها آفریننده انسان ها است. «اللّه الذى خلقکم»
معرفه بودن مبتدا و خبر اختصاص و حصر را مى رساند.
۴ - سیر مراحل زندگى آدمى، از کودکى تا پیرى، تخلف ناپذیر و غیر قابل تغییر است. «خلقکم من ضعف ثمّ جعل من بعد ضعف قوّة ثمّ جعل من بعد قوّة ضعفًا و شیبة»
۵ - بیرون آورنده انسان ها از ناتوانى دوران جنینى و نوزادى و رساننده آنها به کمال جسمانى، خداوند است. «اللّه الذى خلقکم من ضعف ثمّ جعل من بعد ضعف قوّة»
۶ - خداوند، بر آفرینش هر آنچه که بخواهد، توان دارد. «یخلق ما یشاء و هو ... القدیر»
۷ - از ضَعف به کمال جسمانى رسیدنِ انسان ها و سپس فرتوت و ناتوان شدن آنان، از آیه هاى خداوند است. «اللّه الذى خلقکم من ضعف ... و شیبة»
۸ - خداوند، «علیم» (بسیار دانا) و «قدیر» (بسیار توانا) است. «و هو العلیم القدیر»
۹ - رسیدن انسان از مرحله ضعف و ناتوانى به توان مندى، نشانه علم و قدرت خداوند است. «اللّه الذى خلقکم من ضعف ... و هو العلیم القدیر»
۱۰ - دوران پیرى انسان ها، دوران ناتوانى و ضعفى ادامه دار است. «ثمّ جعل من بعد قوّة ضعفًا و شیبة»
«شیبة» به معناى پیرى است و آورده شدن آن پس از «ضعفاً» به عنوان عطف بیان، با این که «ضعفاً» مقصود را مى رساند، به خاطر یادآورى این نکته است که در این دوران، ضعف، قابل جبران نیست و تا مرگ ادامه دارد.
۱۱ - تحولات مراحل عمر آدمى (از کودکى تا پیرى)، تجلى توان مندى و علم الهى است. «اللّه الذى خلقکم ... ثمّ جعل ... شیبة ... و هو العلیم القدیر»
۱۲ - رساندن انسان ها از دوران ناتوانى جنینى و نوزادى به توان مندى دوران جوانى و سپس فرتوت ساختن آنان، نشانه توان مندى خداوند بر باز آفرینى انسان ها درقیامت است.* «اللّه الذى خلقکم ... یخلق ما یشاء»
عبارت «یخلق ما یشاء» به قرینه آیه پنجاه - که در آن، بر توان مندى خداوند بر معاد انسان ها، برهان اقامه شده بود - و نیز آیه پنجاه و پنج - که درباره برپایى قیامت است - مى تواند درباره معاد و بازآفرینى انسان ها، در قیامت باشد.
۱۳ - آفرینش انسان و مراحل حیات وى، امرى عالمانه و از روى آگاهى است. «اللّه الذى خلقکم ... و هو العلیم القدیر»
۱۴ - آفرینش انسان و حالات مختلف او در مدت عمر، براساس مشیت خداوند است. «اللّه الذى خلقکم من ضعف ... یخلق ما یشاء»
۱۵ - رساننده انسان از دوران قوّت و توان مندى به دوران ضعف و ناتوانى، خداوند است. «اللّه الذى ... جعل من بعد قوّة ضعفًا و شیبة»
۱۶ - علم و قدرت مطلق خداوند، منشأ نفوذ مشیّت او بر آفرینش هر چیزى است. «یخلق ما یشاء و هو العلیم القدیر»
تفسیر (۷)
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ضعف در نوزادیکمال جسمانی انساندورانهای عمر انسانضعف جسمانی انسانکودکی انسانپیری انسانضعف در پیریضعف انسانقدیرخالق انسانتوحید در خالقیتخلقت انساناحیای مردگانآثار علم خدادلایل معادعلیممشیت خدانشانه های قدرت خداخالقیت خداجهان بینی توحیدیعلم خداقدرت خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۵)
- مراحل گوناگون حیات و زندگی انسان از کودکی تا پیری، نشانه قدرت خدا+۲ آیه
- افرینش انسان، ایه خدا+۲ آیه
- طولانیشدن عمر انسان، ملازم با ضعف قوای جسمی او+۴ آیه
- کهنسالی پس از توانمندی، از مراحل حیات دنیایی انسان+۱ آیه
- جوانی انسان، از مراحل حیات دنیایی وی+۲ آیه
- خداوند، خالق و منشا افرینش انسان+۴ آیه
- ناتوانی انسان در دوران طفولیّت و پیری
- ضعف قوای جسمی انسان در اثر طولانیشدن عمر+۴ آیه
- اسیبپذیری و کاستهشدن قوای انسان در اثر پیری+۳ آیه
- دوران کودکی، از مراحل حیات دنیایی انسان+۲ آیه
- نقصان، ضعف و ناتوانی، از اثار طبیعی پیری+۱ آیه
- اغاز پیری پس از پایان یافتن دوران توانمندی و جوانی، نشانه مقهور بودن انسان در مقابل اراده الهی+۱ آیه
- رسیدن انسان به دوران ضعف و پیری، براساس تدبیر و مشیّت خداوند
- جوانی، فرصت شکوفایی قدرت جسمانی و توان بدنی+۴ آیه
- دوران جوانی، از مراحل حیات دنیایی انسان+۲ آیه
- جهان افرینش، در احاطه علم گسترده خداوند
- جهان افرینش در احاطه قدرت خداوند+۴ آیه
- خداوند، افریننده جهان، بدون الگویی از پیش+۳ آیه
- افرینش و ایجاد، امری دایم و مستمرّ، از سوی خداوند+۶ آیه
- افرینش و تداوم خلقت، براساس خواست و مشیّت الهی+۶ آیه
- ضعف قوای علمی و ادراکی انسان در پیری، نمودار مقهور بودن او در برابر قدرت و علم الهی+۲ آیه
- ضعف انسان، در مرحله اغازین افرینش+۱ آیه
- افرینش انسانها، توام با ضعف و سستی+۱ آیه
- ضعف انسان، در دوران طفولیّت+۱ آیه
- خداوند، بیرون اورنده انسانها از ضعف دوران جنینی و نوزادی و رساننده انها به کمال جسمانی
- از ضعف به کمال جسمانی رسیدن انسانها، سپس فرتوت و ناتوان شدن انان، از ایه های توانایی خداوند
- رسیدن انسان از مرحله ضعف به توانمندی، نشانه علم و قدرت خداوند
- ضعف و سستی قوای انسان، در پیری+۶ آیه
- ضعف قوای جسمی انسان، بر اثر طولانی شدن عمر+۴ آیه
- رسیدن انسان به دوران ضعف پیری، بر اساس سنّت و مشیّت الهی+۵ آیه
- علم گسترده الهی، تضمین کننده تحقّق اراده و مشیّت او+۳ آیه
- اِشراف و علم خداوند، به دگرگونی احوال، رفتار و فرجام انسانها
- مراحل مختلف افرینش انسان، تجلّی علم و قدرت خداوند
- علیم / اسماوصفات+۴ آیه
- طولانی شدن عمر انسان، ملازم با ضعف قوای جسمی او+۶ آیه
- زوال قدرت بدنی انسان، در دوران پیری+۱ آیه
- مراحل ضعف و قدرت بدنی در انسان، جلوه ای از علم خداوند+۱ آیه
- برخورداری انسان از قدرت و ضعف در مراحل زندگی خود، برخاسته از مشیّت خداوند
- قدرت و توانایی جسمی انسان پس از ضعف و ناتوانی، نشانه علم خداوند
- توانمندی و قدرت بدنی انسان پس از ناتوانی، برخاسته از قدرت مطلق خداوند
- قدرت و ضعف بدنی انسان در مراحل مختلف، نشانه خلاّقیّت مطلق خداوند
- خداوند، منشا قدرت بدنی انسان
- جوانی، دوران شکوفایی قدرت جسمانی و توان بدنی+۴ آیه
- خلقت انسان، از جلوه ها و نشانه های قدرت خدا
- خلقت انسان با مراحل مختلف ان، از جلوه های قدرت خداوند+۲ آیه
- خداوند، منشا اعطای توانمندی و قدرت+۲ آیه
- قدیر / اسماوصفات+۵ آیه
- دوران کودکی، از مراحل حیات دنیایی انسان+۲ آیه
- شروع دوران کودکی ادمی، از هنگام ولادت+۲ آیه
- افرینش انسان و دوران ولادت و کودکی او، مقدمه ای برای رشد و بلوغ وی+۲ آیه
- دوران کودکی، مرحله ضعف و ناتوانی انسان+۲ آیه
- افرینش موجودات، در قلمرو مشیّت خدا+۴ آیه
- افرینش انسان و احوال مختلف او در مدّت عمر، بر اساس مشیّت خداوند
- مشیّتهای خداوند، متکی به علم (همه جانبه) او+۴ آیه
- قدرت مطلق خداوند، منشا حاکمیّت مشیّت او+۴ آیه