تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ الْإِيمانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي کِتابِ اللَّهِ إِلى يَوْمِ الْبَعْثِ فَهذا يَوْمُ الْبَعْثِ وَ لکِنَّکُمْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ (56)
«1» معالم الزلفى، سيد هاشم بحرانى، چاپ سنگى، ص 137.
جلد 10 - صفحه 322
بعد از ظهور و استماع اين قسم دروغ از مشرکان، بيان مى‌فرمايد جواب اهل ايمان را:
وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ الْإِيمانَ: و گويند آنانکه عطا شده‌اند علم و ايمان، يعنى آنانکه به سبب نصب ادله الهى هدايت يافتند و موجب علم و تصديق ايشان شد به خدا و رسول. مراد انبياء و ملائکه و مؤمنان باشند که هم متصفند به صفت علم و هم موصوفند به ايمان، در جواب کفار گويند: چرا دروغ مى‌گوئيد، لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي کِتابِ اللَّهِ: هر آينه درنگ نموديد در دنيا يا در قبر و عالم برزخ و در علم الهى که ثبت شده است در لوح محفوظ، إِلى يَوْمِ الْبَعْثِ:
تا روز مبعوث شدن و برانگيختن براى قيامت. مراد آنست که ملائکه و انس به اين قول رد کنند آن چيزى را که کفار گفته و بر آن قسم خورده‌اند. فَهذا يَوْمُ الْبَعْثِ: پس اينست روز برانگيختن که انکار مى‌کرديد و مبين شد بطلان انکار شما. وَ لکِنَّکُمْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ: و لکن بوديد شما که از فرط جهل و عدم تفکر و تدبر، نمى‌دانستيد که بعث و حشر براى جزاى اعمال حق است؛ و عقل عاقل لبيب به وجوب وجود قيامت حکم نمايد.
على بن ابراهيم قمى (رحمه اللّه) در تفسير خود فرمايد: (لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي کِتابِ اللَّهِ إِلى يَوْمِ الْبَعْثِ) در اين آيه شريفه مقدم و مؤخر است: (و قال الّذين اوتوا العلم و الايمان من کتاب اللّه فقد لبثتم الى يوم البعث) «1» بنابراين معنى چنين شود: و گويند آنانکه عطا شده‌اند علم و ايمان از کتاب خدا، هر آينه بتحقيق درنگ نموديد در عالم قبر و برزخ تا روز بعث.
در کافى- کلينى (رحمه اللّه) روايت نموده در ذيل حديثى از حضرت رضا عليه السّلام که وصف مى‌فرمايد صفت امام و کسى که مستحق و سزاوار امامت است از تمام مردمان، فرمايد: پس هميشه امامت در ذريه حضرت ابراهيم عليه السّلام است، ارث مى‌بردند بعضى از بعضى در هر قرنى تا آنکه ميراث داد خداوند عز و جل پيغمبر را، پس فرمود خداى تعالى: (إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ
«1» تفسير قمى، ج 2، ص 160. (چ نجف 1387 هجرى)
جلد 10 - صفحه 323
لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ): پس بود براى آن حضرت خاصّه، و به گردن انداخت آن را رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله، على عليه السّلام را به امر خدا بر آن رسمى که خدا واجب فرمود، پس گرديد امامت در ذريه اصفياى او آنانکه عطا شده‌اند علم و ايمان به فرمايش او (وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ الْإِيمانَ ...) «1»