اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قال‌َ الَّذِين‌َ أُوتُوا العِلم‌َ وَ الإِيمان‌َ لَقَد لَبِثتُم فِي کِتاب‌ِ اللّه‌ِ إِلي يَوم‌ِ البَعث‌ِ فَهذا يَوم‌ُ البَعث‌ِ وَ لکِنَّکُم کُنتُم لا تَعلَمُون‌َ (56)
و گفتند کساني که بآنها داده شده علم و ايمان، بآن مجرمين که شما درنگ کرديد در عالم برزخ بآن مقداري که در کتاب الهي ثبت شده تا روز قيامت پس اينست که روز بعث و قيامت و لکن بوديد شما که نميدانستيد.
وَ قال‌َ الَّذِين‌َ أُوتُوا العِلم‌َ وَ الإِيمان‌َ مفسرين چنين تصور کردند که مراد از علم، علم بمعارف الهيه است از علم بتوحيد و روز جزا لکن اينکه توهم باطل است زيرا علم بجميع معارف الهيه همان ايمان است و ظاهر عطف مغايرت است و کلمه العلم با الف و لام جنس است و شامل جميع انحاء علم ميشود و اينکه خاص بمحمد (ص) و ائمه اطهار است که عالم بجميع ما کان و ما يکون بودند الي انقضاء خلقه چنانچه در دعاء ندبه دارد
«و علمه علم ما کان و ما يکون الي انقضاء خلقه»
و در قرآن مجيد ميفرمايد وَ کُل‌َّ شَي‌ءٍ أَحصَيناه‌ُ فِي إِمام‌ٍ مُبِين‌ٍ (سوره يس آيه 11) و لذا در اخبار تفسير شده اينکه جمله بائمه طاهرين.
لَقَد لَبِثتُم فِي کِتاب‌ِ اللّه‌ِ مراد اينکه نيست که شما در کتاب اللّه لبث کرديد چنانچه مفسرين توهم کردند و از اينکه جهت ناچار بقلب شدند يعني قال‌َ الَّذِين‌َ أُوتُوا العِلم‌َ وَ الإِيمان‌َ
جلد 14 - صفحه 408
لَقَد لَبِثتُم فِي کِتاب‌ِ اللّه‌ِ إِلي يَوم‌ِ البَعث‌ِ لکن معني اينست که مقدار لبث شما تا روز قيامت در کتاب اللّه است و مراد از کتاب اللّه اگر قرآن باشد آيه شريفه وَ مِن وَرائِهِم بَرزَخ‌ٌ إِلي يَوم‌ِ يُبعَثُون‌َ (سوره مؤمنون آيه 100) و اگر لوح محفوظ باشد که در آن تمام مقدرات ثبت شده و گفتيم دو لوح هست، محفوظ، و محو و اثبات آنچه قابل تغيير نيست در لوح محفوظ است و علمش نزد ائمه است و آنچه قابل تغيير است در لوح محو و اثبات، علمش مختص بخدا است يَمحُوا اللّه‌ُ ما يَشاءُ وَ يُثبِت‌ُ وَ عِندَه‌ُ أُم‌ُّ الکِتاب‌ِ (سوره رعد آيه 39).
إِلي يَوم‌ِ البَعث‌ِ فَهذا يَوم‌ُ البَعث‌ِ وَ لکِنَّکُم کُنتُم لا تَعلَمُون‌َ و منکر بعث و قيامت شديد.