اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذ قال‌َ لُقمان‌ُ لابنِه‌ِ وَ هُوَ يَعِظُه‌ُ يا بُنَي‌َّ لا تُشرِک بِاللّه‌ِ إِن‌َّ الشِّرک‌َ لَظُلم‌ٌ عَظِيم‌ٌ «13»
و ياد کن زماني که حضرت لقمان فرمود بفرزند خود اي پسرک من و او را موعظه ميکرد شرک بخداوند نياور محققا شرک هر آينه ظلم عظيمست بسيار بزرگ است.
وَ إِذ قال‌َ لُقمان‌ُ لِابنِه‌ِ وَ هُوَ يَعِظُه‌ُ مواعظ لقمان براي فرزندش بسيار است در اخبار از حضرت صادق و حضرت کاظم (ع) در باب آداب مسافرت و آداب معاشرت و مجالست با اشخاص و وظايف عبادي و ترک معاصي و آداب اخلاقي و چون اينکه اخبار بسيار مفصل است از نقل آن خود داري کرديم رجوع بتفسير برهان کنيد.
يا بُنَي‌َّ لا تُشرِک بِاللّه‌ِ مکرر گفته شده که شرک پنج قسم است:
«1» شرک ذاتي که نسبت به إبن کونه داده‌اند «هويتان بتمام الذات قد خالفنا بابن الکمونة استند» که از شاگردان افلاطون بوده و در درس افلاطون اينکه شبهه را القاء کرده.
«2» شرک صفاتي که بسياري از عامه و اهل تسنن قائل بصفات زائده شدند و اينکه صفات را هم قديم مي‌دانند «و الزامهم بالقدماء الثمانية معروف» يکي ذات و هفت صفات مثل علم، قدرت، حيات، اراده، ادراک، حکمت و عظمت.
«3» شرک عبادتي مثل عبده اصنام و شمس و قمر و کواکب و آتش و گاو و گوساله و ملک و جن و انس.
«4» شرک افعالي امر خلقت و رزق و ساير افعال الهيه را مستند بغير بدانند مثل بسياري از حکماء و عرفاء و يهود و نصاري و بسياري از فرق ضلال.
«5» شرک نظري که نظر باسباب داشته باشد از مال و جاه و باران و ادويه و عده وعده و غير اينها و نظر بمسبب الاسباب نداشته باشد.
جلد 14 - صفحه 422
إِن‌َّ الشِّرک‌َ بجميع اقسامه.
لَظُلم‌ٌ عَظِيم‌ٌ اعلاء درجه ظلم انکار توحيد است که از تمام اقسام کفر سخت‌تر و عقوبتش بيشتر و مستلزم تکذيب انبياء است که اولين دعوت آنها بتوحيد بوده و تکذيب جميع اديان حقه در امم ماضيه و اينکه امت مرحومه و تکذيب جميع مؤمنين و مفاسد ديگر.