سوره لقمان، آیه ۱۳ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۲
وَإِذْ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ وَهُوَ يَعِظُهُ يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ
(به خاطر بیاور) هنگامی را که لقمان به فرزندش -در حالی که او را موعظه میکرد- گفت: «پسرم! چیزی را همتای خدا قرار مده که شرک، ظلم بزرگی است.»
معنی کلمات و عبارات
«بُنَیَّ»: مصغّر ابن است و به (ی) متکلّم اضافه شده است.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - مواعظ لقمان به پسرش، شایسته یادآورى است. «و إذ قال لقمن لإبنه و هو یعظه»
بنابراین احتمال که «إذ» متعلق به «اُذکر» مقدر باشد، این نکته به دست مى آید.
۲ - اهتمام پدر به تربیت دینى و اصلاح فرزند خویش، امرى بایسته و پسندیده است. «و إذ قال لقمن لإبنه و هو یعظه»
از این که خداوند، پند دادن لقمان به پسرش را، امرى شایسته یادآورى مى داند، استفاده مى شود که چنین اهتمامى، عملى شایسته است.
۳ - ضرورت آمیخته شدن نصیحت و هدایت کردن با محبت و تحریک احساس و عاطفه مخاطب «قال لقمن لإبنه و هو یعظه یبنىّ»
مصغّر آوردن «بُنىّ» براى مهرورزى و شفقت است و از آن، نکته یاد شده، استفاده مى شود.
۴ - موعظه لقمان به پسرش درباره لزوم پرهیز از شرک، نمودى از حکمت وى بود. «لقد ءاتینا لقمن ... و إذ قال لقمن لإبنه ... لاتشرک باللّه»
اگر «إذ» متعلق به «آتینا» باشد، برداشت بالا به دست مى آید.
۵ - توصیه به اجتناب از شرک، مهم ترین نصیحت لقمان به پسر خویش بود. «و إذ قال لقمن لإبنه و هو یعظه یبنىّ لاتشرک باللّه»
از آن جایى که نهى «لاتشرک» نخستین توصیه از وصایاى لقمان به فرزندش است، استفاده مى شود که آن، مهم ترین است.
۶ - متمرکز ساختن ذهن مخاطب و شنونده، در موعظه و تبلیغ، امرى لازم است. «و هو یعظه یبنىّ»
مخاطب قرار دادن فرزند، با «یا»ى ندا، هنگام موعظه، مى تواند به منظور نکته یاد شده باشد تا موعظه، اثر خود را ببخشد.
۷ - قانع کردن فکر مخاطب، با برهانى محکم، هنگام دعوت به توحید، از روش هاى هدایتى قرآن کریم «لاتشرک ... إنّ الشرک لظلم»
۸ - گرایش دادن فرزند به بینش توحیدى، از وظایف پدر است. «قال لقمن لإبنه ... یبنىّ لاتشرک باللّه»
۹ - موعظه انسان ها با منطق و برهانى محکم، براى توجه دادن آنان به توحید عملى حکیمانه است. «و لقد ءاتینا لقمن الحکمة ... إذ قال لقمن لإبنه... لاتشرک باللّه إنّ الشرک لظلم عظیم»
۱۰ - شرک، ظلمى بس بزرگ است. «إنّ الشرک لظلم عظیم»
۱۱ - قبیح بودن ظلم، امرى شناخته شده براى افراد بشر است. «إنّ الشرک لظلم عظیم»
از این که گفته شده: «از شرک به خاطر ظالمانه بودن اش، باید پرهیز کرد.» و قبیح بودن شرک را، به خاطر ظلم بودن آن معرفى کرده، استفاده مى شود که قبح و زشتى ظلم، امرى شناخته شده است.
۱۲ - ظالمانه بودن شرک، دلیل لزوم اجتناب از آن است. «لاتشرک باللّه إنّ الشرک لظلم عظیم»
۱۳ - اجتناب از هر عمل و عقیده ظالمانه، امرى لازم است. «لاتشرک باللّه إنّ الشرک لظلم عظیم»
تعلیلِ نهى از شرک به ظالمانه بودن آن، حکایت دارد که ظلم، چیزى است که باید اجتناب شود.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۲–۱۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۲–۳۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۱–۱۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اجتناب از عقیده ظالمانهاقناع مخاطب در تبلیغاهمیت تربیت دینیبرهان در دعوت به توحیدبرهان در موعظهتمرکز ذهن در موعظهتهییج عواطف در موعظهذکر مواعظ لقمانروش موعظهظلم بزرگمحبت در موعظهمهمترین مواعظ لقمانوضوح قبح ظلمپسر لقمانروش دعوت به توحیددلایل اجتناب از شرکاهمیت تربیت فرزندموارد حکمتتربیت دینی فرزندمسؤولیت پدراجتناب از ظلممواعظ لقماننشانه های حکمت لقماناهمیت اجتناب از شرکاجتناب از شرکظلم شرکدعوت به توحیدموارد ظلمروش هدایتروش تبلیغعمل پسندیده
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۴)
- رعایت اعتدال در رفتارهای اجتماعی سفارش لقمان به فرزندش+۱ آیه
- راه رفتن به شیوه معتدل، سفارش لقمان به فرزندش+۱ آیه
- گرایش دادن فرزند به ایمان و بینش توحیدی، از وظایف پدر+۱ آیه
- مواعظ لقمان به فرزند خویش، همراه با مهربانی و عطوفت+۲ آیه
- لقمان، دارای پسری دوست داشتنی+۲ آیه
- استفاده لقمان از عواطف محبّتامیز، برای موعظه پسرش+۲ آیه
- اولویت تبلیغ در بین خویشاوندان+۱ آیه
- لزوم یاداوری مواعظ لقمان، در جهت تربیت فرزند
- لزوم اهتمام پدر به تربیت توحیدی و اصلاح فرزند خویش+۶ آیه
- اهتمام لقمان به تربیت توحیدی فرزند خویش
- تبیین فلسفه رفتارهای اخلاقی، برای تفهیم دقیق ان، از شیوههای تربیتی لقمان به فرزندش+۴ آیه
- تبیین فلسفه رفتارهای اخلاقی، برای تفهیم دقیق ان، از شیوههای تربیتی لقمان+۴ آیه
- دستورات تربیتی لقمان به فرزند خویش، مبتنی بر حکمت+۱ آیه
- موعظه، از روشهای تربیتی قران+۲ آیه
- ایمان به محاسبه دقیق اعمال در قیامت، از عوامل مؤثّر در تربیت انسان+۱ آیه
- موعظه لقمان به پسرش در باره لزوم پرهیز از شرک، نمودی از احکام تربیتی فرزند
- مراقبت و پیگیری بر اقامه نماز، از موجبات مؤثر در تربیت+۶ آیه
- تاثیر موعظه، در ایجاد روحیّه تواضع+۲ آیه
- لقمان، دعوتکننده فرزند خود به توحید
- لزوم تربیت فرزندان، به وسیله پدر و مادر+۶ آیه
- حرمت شرک و شریک قرار دادن، برای خدا+۲ آیه
- موعظه، کاری مطلوب و پسندیده+۱ آیه
- مطلوبیّت موعظه به فرزند
- تعلیم حکمت، از سوی لقمان به فرزندش+۱ آیه
- اجتناب از شرکورزی به خدا، از تعالیم حکمت امیز لقمان به فرزندش+۱ آیه
- متوجّه کردن فرزند، به علم و قدرت خدا، نمونه ای از حکمت اموزیهای لقمان+۲ آیه
- سفارش به امربه معروف، از اموزشهای حکمت امیز لقمان به فرزندش+۲ آیه
- سفارش به نهی از منکر، از اموزه های حکمت امیز لقمان به پسرش+۲ آیه
- صبر بر مصیبت، از رهنمودهای حکمت امیز لقمان به فرزندش+۲ آیه
- خردل، دانه گیاهی شناخته شده در دوران لقمان+۱ آیه
- شرک به خدا، مصداق ظلم و ستمگری+۲ آیه
- اجتناب از شرک، توصیه لقمان به پسرش
- شریک گرفتن برای خدا، مورد نهی او+۱ آیه
- صبر در امر به معروف از مواعظ لقمان به پسرش+۱ آیه
- صبر در برابر مشکلات نهی از منکر از مواعظ لقمان به پسرش+۱ آیه
- اهسته کردن صدا هنگام سخن گفتن، سفارش لقمان به پسرش+۱ آیه
- شرک، از مصادیق ظلم+۲ آیه
- مواعظ لقمان به فرزند خویش، همراه با مهربانی و عطوفت+۴ آیه
- برپاداشتن نماز، از توصیه های لقمان به فرزند خویش+۱ آیه
- تذکّر قصّه لقمان و پندهای او، فرمان خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)
- توصیه لقمان به فرزندش، برای رعایت اعتدال در رفتار و پرهیز از گفتار خشن، نمودی از حکمت وی+۲ آیه
- مواعظ لقمان به پسرش، شایسته یاداوری
- توصیه به اجتناب از شرک، مهمترین نصیحت لقمان به پسر خویش
- موعظه لقمان به پسرش، درباره لزوم پرهیز از شرک، نمودی از حکمت وی+۱ آیه
- توجّه به نظارت دقیق الهی بر اعمال انسان، از مواعظ لقمان به پسر خویش+۱ آیه
- اهتمام به بر پایی نماز و امر به معروف و نهی از منکر و شکیبایی در بلاها، از مواعظ لقمان به پسر خویش+۱ آیه
- پرهیز از روی گرداندن متکبّرانه در برخورد با دیگران، از جمله رهنمودهای لقمان به پسر خویش+۱ آیه
- نهی از راه رفتن سرمستانه، از جمله مواعظ لقمان به پسرش+۱ آیه
- موعظه، از روشهای تربیتی قران+۲ آیه
- بیان علّت و فلسفه در موعظه، باعث تاثیر بیشتر و از اداب ان+۳ آیه
- به کارگیری الفاظ ملاطفتامیز در موعظه، باعث احتمال تاثیر و از اداب ان+۴ آیه
- رعایت اعتدال به هنگام راه رفتن، از مواعظ لقمان به فرزندش+۱ آیه
- اقامه نماز، توصیه لقمان به فرزندش+۱ آیه
- امر به معروف نمودن، از مواعظ لقمان به فرزندش+۱ آیه
- موعظه لقمان به فرزند خود، جهت پرهیز از فخر فروشی+۱ آیه
- مطلوبیّت موعظه مردم، جهت دوری از تکبّر و خودپسندی+۱ آیه
- شرک نورزیدن و دوری از ان، موعظه لقمان به فرزندش
- تواضع و فروتنی در برابر مردم، موعظه لقمان به فرزندش+۱ آیه
- توجّه به نظارت دقیق الهی بر اعمال انسان، از مواعظ لقمان به پسر خویش+۱ آیه
- صبر بر شداید، از موعظههای لقمان به فرزندش+۱ آیه
- کاستن از طنین صدا، از سفارشهای لقمان به پسر خویش+۱ آیه
- نهی از منکر، از موعظههای لقمان به فرزندش+۱ آیه
- موعظه فرزند، وظیفهای برعهده پدران+۲ آیه
- همراه نمودن موعظه با مهربانی، دارای نقشی بزرگ در تاثیر ان+۲ آیه
- اهمیت مهربانی با فرزند و برخورد ملاطفتامیز با وی+۳ آیه
- تاثیر مراقبت و پیگیری بر اقامه نماز، در تربیت ادمی+۶ آیه
- نقش برخورد دوستانه و محبّتامیز، در دعوت دیگران به اقامه نماز+۱ آیه
- نقش موعظه، در به پا داشتن نماز+۱ آیه
- نماز، دارای سابقهای دیرینه، در ادیان الهی+۳ آیه
- نقش توصیه و موعظه والدین به فرزندان، برای اقامه نماز+۳ آیه
- اقامه نماز، از توصیههای لقمان به پسرش+۱ آیه
- اقامه نماز، از توصیههای لقمان به پسرش+۱ آیه
- نهی از منکر، فریضهای مهم در دوران لقمان و از دیدگاه او+۱ آیه
- وجوب تربیت فرزندان، به وسیله پدر+۶ آیه