اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ وَصَّينَا الإِنسان‌َ بِوالِدَيه‌ِ حَمَلَته‌ُ أُمُّه‌ُ وَهناً عَلي وَهن‌ٍ وَ فِصالُه‌ُ فِي عامَين‌ِ أَن‌ِ اشکُر لِي وَ لِوالِدَيک‌َ إِلَي‌َّ المَصِيرُ «14»
و سفارش کرديم انسان را به پدر و مادر خود حمل بر داشت او را مادرش بشدت بر شدت و سختي روي سختي و از شير باز داشتن او در دو سالگي اينکه شکر من که خداي تو هستم بجا آور و شکر گذار والدين خود هم باش بسوي من است بازگشت.
آيات و اخبار در فضيلت برو احسان به پدر و مادر و در حرمت و عقوبت عقوق آنها بسيار است مثل قوله تعالي وَ إِذ أَخَذنا مِيثاق‌َ بَنِي إِسرائِيل‌َ لا تَعبُدُون‌َ إِلَّا اللّه‌َ وَ بِالوالِدَين‌ِ، إِحساناً وَ ذِي القُربي- الايه (بقره آيه 83) و قوله تعالي وَ اعبُدُوا اللّه‌َ وَ لا تُشرِکُوا بِه‌ِ شَيئاً وَ بِالوالِدَين‌ِ إِحساناً وَ بِذِي القُربي- الاية (نساء آيه 36) و قوله تعالي: قُل تَعالَوا أَتل‌ُ ما حَرَّم‌َ رَبُّکُم عَلَيکُم أَلّا تُشرِکُوا بِه‌ِ شَيئاً وَ بِالوالِدَين‌ِ إِحساناً- الايه (انعام آيه 151) و در حق يحيي ميفرمايد وَ بَرًّا بِوالِدَتِي وَ لَم يَجعَلنِي جَبّاراً شَقِيًّا (مريم آيه 32) و غير اينها از آيات مثل همين آيه و اما اخبار در جامع السعادات از پيغمبر (ص) روايت کرده فرمود
«من اصبح مرضيا لابويه اصبح له بابان مفتوحان الي الجنة»
و فرمود
«ان امراک ان تخرج من اهلک و مالک فافعل»
و فرمود
«افضل الاعمال الصلاة لوقتها و برا لوالدين و الجهاد في سبيل اللّه»
و غير اينها حتي گفتند غير محصوره است و اما حرمت عقوق آنهم آيات و اخبار بسيار داريم مثل قوله تعالي فَلا تَقُل لَهُما أُف‌ٍّ وَ لا تَنهَرهُما (اسراء آيه 24) و در حديث است که بوي بهشت تا پانصد سال و در حديث ديگر تا هزار سال ميآيد
«و لا يجدها العاق لوالديه»
و در حديث ديگر
«يفتح له بابان الي النار»
و از حضرت صادق (ع) است
«من نظر الي ابويه نظر ماقت و هما ظالمان
جلد 14 - صفحه 423
له لم تقبل اللّه له صلوة»
و در حديث قدسيست
«بعزتي و جلالي و ارتفاع مکاني لو ان العاق لوالديه يعمل باعمال الانبياء جميعا لم اقبلها منه»
و از حضرت رسالت است فرمود
«کل المسلمين يروني يوم القيمة الا عاق الوالدين و شارب الخمر و من سمع اسمي و لم يصل علي»
و غير اينها از اخبار.
وَ وَصَّينَا الإِنسان‌َ وصيت الهي فرمان و امر و دستور است.
بِوالِدَيه‌ِ يعني مراعات حقوق آنها را بنمايد.
حَمَلَته‌ُ أُمُّه‌ُ وَهناً عَلي وَهن‌ٍ از ابتداي انعقاد نطفه تا حين ولادت روزبروز در مدت حمل زحمت روي زحمت شدت روي شدت و بعلت خسته‌گي درد ملالت زياد ميشود لذا در اخبار بر بمادر را بيشتر تأکيد کردند تا پدر.
وَ فِصالُه‌ُ فِي عامَين‌ِ که مدت رضاع باشد تا از شير باز داشته شود چنانچه ميفرمايد:
وَ الوالِدات‌ُ يُرضِعن‌َ أَولادَهُن‌َّ حَولَين‌ِ کامِلَين‌ِ لِمَن أَرادَ أَن يُتِم‌َّ الرَّضاعَةَ (بقره آيه 233) و ميفرمايد وَ وَصَّينَا الإِنسان‌َ بِوالِدَيه‌ِ إِحساناً حَمَلَته‌ُ أُمُّه‌ُ کُرهاً وَ وَضَعَته‌ُ کُرهاً وَ حَملُه‌ُ وَ فِصالُه‌ُ ثَلاثُون‌َ شَهراً (احقاف آيه 15).
وَ فِصالُه‌ُ فِي عامَين‌ِ مدت اکثر رضاع دو سال و اقل آن بيست و يک ماه و اقل مدت حمل ششماه و اکثر يک سال و متعارف نه ماه.
أَن‌ِ اشکُر لِي شکر نعم الهي که «إِن تَعُدُّوا نِعمَت‌َ اللّه‌ِ لا تُحصُوها» بحکم عقل و، شرع اوجب الواجبات است.
وَ لِوالِدَيک‌َ چون تربيت تو را کردند تا بحد بلوغ رسيدي و در اخبار سه دسته اباء فرمودند «اب بولدک و اب يزوجک و اب يعلمک» و در اخبار بسيار داريم بمضامين مختلف که پيغمبر و امير المؤمنين دو پدر اينکه امت هستند زيرا مربي روح و واسطه کليه فيوضات هستند.
إِلَي‌َّ المَصِيرُ بازگشت تمام در قيامت بسوي او است و هر کرا بجزاء خود ميرساند.