اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ اقصِد فِي مَشيِک‌َ وَ اغضُض مِن صَوتِک‌َ إِن‌َّ أَنکَرَ الأَصوات‌ِ لَصَوت‌ُ الحَمِيرِ «19»
و ميانه روي کن در مشي خود و سبک کن صداي خود را بدرستي که بدترين صداها
جلد 14 - صفحه 427
هر آينه صداي خر است.
وَ اقصِد فِي مَشيِک‌َ در کليه امور مطلوب حد وسط است در راه رفتن نه تند و با عجله باشد و نه سست و آهسته بنحو متعارف در معاشرت نه زياد گرم بگيرد و با هر کس و ناکس معاشرت کند و نه عزلت و کناره گيري کند در صحبت نه پر حرفي کند و نه ساکت بنشيند در بذل نه اسراف و نه تقتير در عبادت نه آنکه بکلي از خلق دور شود و در بيابان و کوه و مغازه مشغول ذکر شود و نه در وظائف شرعيه کوتاهي کند در اخلاق اخلاق حميده حد وسط بين افراط و تفريط است لذا اخلاق رذيله دو برابر اخلاق حميده است.
وَ اغضُض مِن صَوتِک‌َ داد و فرياد و درشت صحبت نکند و اينقدر هم آهسته نباشد که جوهر نداشته باشد و طرف نشنود و درک نکند.
إِن‌َّ أَنکَرَ الأَصوات‌ِ لَصَوت‌ُ الحَمِيرِ در ميان حيوانات هيچ صوتي بدتر از صوت حمار نيست حتي صوت سگ و گاو و يکي از مواعظ لقمان که مختصر و مفيد است بفرزندش که شيخ صدوق در کتاب من لا يحضره الفقيه نقل فرموده
«قال لقمان لابنه يا بني ان الدنيا بحر عميق و قد هلک فيها خلق کثير فاجعل سفينتک فيها الايمان باللّه و اجعل شراعها التوکل علي اللّه و اجعل زادک فيها تقوي اللّه فان نجوت فبرحمة اللّه و ان هلکت فبذنوبک»
دنيا را تشبيه کرده به درياي عميقي که بايد از روي او گذشت تا بسعادت آخرت نائل شود و از غرق نجات يابد البته احتياج بکشتي دارد و کشتي نجات ايمان است کساني که ايمان ندارند در اينکه دريا غرق ميشوند و خلق کثير در اينکه دنيا و دريا هلاک شده‌اند مشرکين، کفار، معاندين، ضالين، مبدعين، منکرين ضروريات دين و مذهب و اينکه کشتي ايمان شراع ميخواهد و شراع آن توکل است و البته براي اينکه سفر دور و دراز آخرت احتياج بزاد و توشه دارد و زاد و توشه آخرت تقواي از معاصي و محرمات است پس اگر خداوند حفظ فرمود و با ايمان و تقوي و توکل گذشتي اينکه رحمت و تفضل و توفيق الهيست و اگر بهلاکت افتادي بواسطه گناهان تو است.