آیه ۱۹ سوره لقمان

سوره لقمان، آیه ۱۹ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۲

وَاقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِن صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ

(پسرم!) در راه‌رفتن، اعتدال را رعایت کن؛ از صدای خود بکاه (و هرگز فریاد مزن) که زشت‌ترین صداها صدای خران است.

معنی کلمات و عبارات
«إِقْصِدْ»: میانه‌روی کن. اعتدال داشته باش. مراد انتخاب میان تند و کند رفتن است. «أغْضُضْ»: بکاه. پائین بیاور. «الْحَمِیرِ»: جمع حِمار، الاغها. خران. «إِنَّ أَنکَرَ الأصْوَاتِ ...»: صدای خر در زشتی ضرب‌المثل است. چرا که این حیوان گاهی بی‌جهت و بدون هیچ گونه نیازی، وقت و بی‌وقت عرعر می‌کند، و زشتی آن بیشتر از نظر بلندی است، و عربها هم به بلندی صدا افتخار می‌کردند.
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - سفارش لقمان به پسر خویش، براى رعایت اعتدال در راه رفتن «یبنىّ ... و اقصد فى مشیک» «قصد» به معناى، حد میانى بین افراط و تفریط است (مفردات راغب) و نیز به معناى «اعتدال» است و «مشى»، انتقال از جایى به جایى است (مفردات راغب) که از آن، به «راه رفتن» تعبیر مى شود. ۲ - لازم است که در تمامى شؤون زندگى، اعتدال، رعایت و از افراط و تفریط پرهیز شود. «و اقصد فى مشیک» احتمال دارد مراد از «اعتدال در مشى» اِتخاذِ روشِ معتدل و میانه و به دور از هرگونه افراط و تفریط در همه چیز باشد و نه فقط در راه رفتن. ۳ - پرهیز از رفتارِ همراهِ با ذلت و خوارى و نیز اجتناب از رفتارِ متکبرانه، سفارش لقمان به پسر خویش است.* «یبنىّ ... و اقصد فى مشیک» به قرینه آیه قبل - که در آن، از رفتار و یا راه رفتن متکبرانه نهى شده است - احتمال دارد مراد از «و اقصد فى مشیک» نهى از راه رفتن و یا رفتارى باشد که همراه با ذلت است. ۴ - کاستن از طنین صدا، از سفارش هاى لقمان به پسر خویش است. «و اغضض من صوتک» ۵ - توصیه لقمان به فرزندش، براى رعایت اعتدال در رفتار و پرهیز از گفتار خشن، نمودى از حکمت وى است. «و لقد ءایتنا لقمن الحکمة ... و إذ قال ... و اقصد فى مشیک و اغضض من صوتک» ۶ - زشت ترین و ناهنجارترین صداها، براى انسان، صداى الاغ است. «إنّ أنکر الأصوت لصوت الحمیر» ۷ - خشونت و درشتى در سخن گفتن با مردم، عملى بسیار زشت است. «و اغضض من صوتک إنّ أنکر الأصوت لصوت الحمیر» در آیه، به جاى کاربرد تشبیه، از استعاره استفاده شده است. آوردن استعاره به جاى تشبیه، براى مبالغه در مذمت و بیان ناهنجارى و مستهجن بودن آن است. ۸ - تلاش در غلبه بر دیگران با فریاد ناهنجار و خشن، تلاشى ابلهانه و به دور از منش انسانى است.* «و اغضض من صوتک إنّ أنکر الأصوت لصوت الحمیر» آیه، مى تواند به واقعیت خارجى اشاره داشته باشد که معمولاً افراد بى منطق با جنجال آفرینى و سر و صدا، در پى غلبه دادن نظر خود هستند. ۹ - آموزش اخلاق و آداب معاشرت، از وظایف پدر درباره فرزند خویش است. «یبنىّ ... و لاتصعّر خدّک للناس ... و اغضض من صوتک» ۱۰ - ذکر فلسفه حکم، جهت تفهیم دقیق آن و نیز واداشتن مخاطب به عمل به آن، روشى مطلوب و روا است. «و اغضض من صوتک إنّ أنکر الأصوت لصوت الحمیر» «إنّ أنکر...» تعلیل براى امر «اغضض» است و تعلیل آوردن براى آن، احتمال دارد به خاطر نکته یاد شده باشد. ۱۱ - تعالیم دین، حتى ساده ترین رفتار اخلاقى را - مانند کیفیت راه رفتن و سخن گفتن - دربردارد. «یبنىّ ... و لاتصعّر خدّک للناس ... و اقصد فى مشیک و اغضض من صوتک» ۱۲ - استفاده از استعاره قابلِ فهم و عرفى، براى تبیین مفاهیم اخلاقى از روش هاى تعلیمى قرآن کریم است. «إنّ أنکر الأصوت لصوت الحمیر» ۱۳ - امر به معروف و نهى از منکر، با روش ناهنجار و داد و فریاد، نفرت انگیز و داراى تأثیر منفى است.* «و امر بالمعروف و انه عن المنکر ... و اغضض من صوتک إنّ أنکر» احتمال دارد سفارش به روى نگرداندن از مردم و نیز رعایت اعتدال در رفتار و کاستن از صدا، پس از توصیه به امر به معروف و نهى از منکر، به این منظور باشد که در انجام امر به معروف و نهى از منکر، باید موازین یاد شده رعایت گردد و گرنه، همان گونه که صداى الاغ براى گوش ها ناهنجار است امر به معروف و نهى از منکر بدون رعایت موازین اخلاقى هم اثر منفى دارد. ۱۴ - انسان کامل، در بینش دین، همپاى عقیده صحیح و بایسته از اخلاق شایسته برخوردار است. «یبنىّ لاتشرک باللّه ... و اقصد فى مشیک و اغضض من صوتک» با توجه به این که هر پدرى - و از جمله لقمان - خواهان رساندن فرزند خود به بالاترین مراحل کمال است و براى این به فرزند خود رهنمودهایى ارائه مى کند، مطلب بالا قابل استفاده است. ۱۵ - شکوفایى اخلاق و تعالى منش هاى اجتماعى، در گروِ تصحیح جهان بینى و مبانى عقیدتى است. «یبنىّ لاتشرک باللّه ... و اغضض من صوتک» با توجه به این که لقمانِ حکیم، ابتدا به تصحیح مبانى عقیدتى فرزند خود همت گمارد و سپس به بُعد اخلاقى وى پرداخت، مطلب بالا قابل استفاده است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۲)
  • سخنِ مؤدّبانه با مردم، از مواعظ لقمان به پسرش+۱ آیه
  • لزوم رعایت میانهروی در رفتارها و گفتارها و مناسبات اجتماعی
  • رعایت اعتدال در رفتارهای اجتماعی سفارش لقمان به فرزندش+۱ آیه
  • لزوم رعایت میانهروی در راه رفتن
  • راه رفتن به شیوه معتدل، سفارش لقمان به فرزندش+۱ آیه
  • صدای خران، زشتترین صداها
  • دادوفریاد بیجا در سخنگفتن، شبیه صدایخران
  • تشبیه عطسه بلند و زشت انسان به صدای خر
  • لزوم معاشرت و رفتار متواضعانه با انسانها+۱ آیه
  • اموزش اخلاق و اداب معاشرت، از وظایف پدر درباره فرزند خویش+۱ آیه
  • لزوم اهتمام پدر به تربیت توحیدی و اصلاح فرزند خویش+۶ آیه
  • رعایت اعتدال در راه رفتن و کاستن از طنین صدا، یکی دیگر از تعالیم تربیتی لقمان به فرزندش
  • تبیین فلسفه رفتارهای اخلاقی، برای تفهیم دقیق ان، از شیوههای تربیتی لقمان به فرزندش+۴ آیه
  • رعایت اعتدال در راه رفتن، از جمله روشهای تربیتی مورد سفارش لقمان به فرزند خویش+۱ آیه
  • تبیین فلسفه رفتارهای اخلاقی، برای تفهیم دقیق ان، از شیوههای تربیتی لقمان+۴ آیه
  • اموزش اخلاق و اداب معاشرت، از وظایف پدر، درباره فرزند خویش+۱ آیه
  • بیان فلسفه حکم جهت تفهیم دقیق ان، روشی مطلوب در تعلیم و تربیت
  • تواضع در رفتار، توصیه لقمان به فرزندش+۱ آیه
  • تواضع در گفتار، از توصیههای لقمان به فرزندش+۱ آیه
  • دعوت به تواضع و فروتنی از تعالیم حکیمانه+۳ آیه
  • سفارش به تواضع، از مواعظ حکیمانه لقمان به فرزندش+۲ آیه
  • توجّه به عواقب و پیامدهای سوء تکبّر، راهی برای تواضع و فروتنی+۱ آیه
  • تاثیر موعظه، در ایجاد روحیّه تواضع+۲ آیه
  • تواضع در برابر مردم، توصیه لقمان به فرزندش+۱ آیه
  • وجوب اعتدال و میانه روی، در رفتارها و گفتارها
  • لزوم اعتدال، در راه رفتن
  • لزوم تربیت فرزندان، به وسیله پدر و مادر+۶ آیه
  • مطلوب بودن رعایت اعتدال و ارامش و وقار، در راه رفتن
  • شایسته بودن اهسته سخن گفتن
  • شایسته نبودن عطسه زدن با صدای بلند
  • رعایت اعتدال در راه رفتن، سفارش لقمان به پسر خویش
  • سخن گفتن با فریاد، نشانه بی ادبی انسان+۱ آیه
  • تشبیه صداهای ناهنجار و زشت، به صدای الاغ
  • تشبیه عطسه بلند و زشت، به صدای الاغ
  • اهسته کردن صدا هنگام سخن گفتن، سفارش لقمان به پسرش+۱ آیه
  • صدای الاغ، ناهنجار ترین و زشت ترین صداها
  • رفتار و کردار ادمی، سازنده شخصیّت وی
  • اموزش اخلاق و اداب معاشرت، از وظایف پدر به فرزند خویش+۱ آیه
  • مواعظ لقمان به فرزند خویش، همراه با مهربانی و عطوفت+۴ آیه
  • توصیه لقمان به فرزندش، برای رعایت اعتدال در رفتار و پرهیز از گفتار خشن، نمودی از حکمت وی+۲ آیه
  • سفارش لقمان به پسر خویش، برای رعایت اعتدال در راه رفتن
  • کاستن از طنین صدا، از سفارشهای لقمان به پسر خویش
  • بلند کردن صدا در معاشرت و گفتگوی با دیگران، امری ناپسند
  • پایین اوردن صدا در معاشرت و سخن گفتن با مردم امری ارزشمند
  • برخورد فروتنانه و به دور از تکبر با مردم، از اداب معاشرت با انان+۳ آیه
  • اموزش اخلاق و اداب معاشرت، از سوی لقمان به فرزند خویش+۱ آیه
  • بیان علّت و فلسفه در موعظه، باعث تاثیر بیشتر و از اداب ان+۳ آیه
  • رعایت اعتدال به هنگام راه رفتن، از مواعظ لقمان به فرزندش+۱ آیه
  • کاستن از طنین صدا، از سفارشهای لقمان به پسر خویش+۱ آیه
  • موعظه فرزند، وظیفهای برعهده پدران+۲ آیه
  • وجوب اعتدال، در راه رفتن
  • وجوب تربیت فرزندان، به وسیله پدر+۶ آیه
واژه‌ها