اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ لَم تَرَ أَن‌َّ الفُلک‌َ تَجرِي فِي البَحرِ بِنِعمَت‌ِ اللّه‌ِ لِيُرِيَکُم مِن آياتِه‌ِ إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِکُل‌ِّ صَبّارٍ شَکُورٍ (31)
آيا نميبيني اينکه کشتيها در جريان ميافتد در روي دريا به نعمت الهي براي اينکه بشما نشان دهد از آيات خود محققا در اينکه تفضل هر آينه آيات و دلالاتيست براي هر کس که بسيار صبر دارد و بسيار شکرگزار است.
يکي از قدرتهاي الهي اينست که آب با اينکه در کمال لينت هست اشياء مجوفه را روي خود نگهميدارد و فرو نميبرد بالاخص چوب را که کشتيهاي با عظمت را روي خود نگهميدارد با اينکه امتعه و اشخاص در او بسيار است و خداوند رياح را ميفرستد که اينکه کشتيها را از بندري به بندر ديگر جريان ميدهد و اينکه يک نعمت بزرگيست که خدا به بندگانش تفضل فرموده و در اينکه، سير و حرکت عجايب مخلوقات دريايي را مشاهده ميکنند و خود را بمقصود و منظور خود ميرسانند و استفادات زياد ميکنند و منافع زيادي بدست ميآورند و از فوائد مملکتي و صقعي بمملکت ديگر و صقع ديگر ميرسانند لذا ميفرمايد:
أَ لَم تَرَ أَن‌َّ الفُلک‌َ تَجرِي فِي البَحرِ بِنِعمَت‌ِ اللّه‌ِ لکن کيست قدر دان اينکه نعمت باشد و اينکه امور را مستند بطبيعت نداند.
لِيُرِيَکُم مِن آياتِه‌ِ از ارتباط ممالک به يکديگر و ببلاد بعيده که طريق خشکي ندارد، آشنا شدن.
إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِکُل‌ِّ صَبّارٍ شَکُورٍ انسان در دنيا بين اصبعي الرحمن است يک روز مبتلي و يک روز متنعم، بلاء و نعمت مقرون يکديگرند و هر دو موافق حکمت و مصلحت است شخص مؤمن بايد در بلا صبر کند و در نعمت شکرگزار باشد و مکرر بيان شده که صبر سه قسم است: صبر در بليات و مصائب، صبر بر مشاق عبادات، صبر بر ترک شهوات نفسانيه و گفتيم حديثي را که فرمود
«الصبر من الايمان بمنزلة الرأس من الجسد فمن لا صبر له لا ايمان له»
و نيز گفتيم که شکر هم مراتبي دارد: اولا بداند اينکه نعمت از جانب خدا است، و ثانيا از راه تفضل است نه استحقاق، و ثالثا صرف کند در آنچه منظور حق است، و رابعا در مقابل آن عملي انجام دهد که
جلد 14 - صفحه 439
مرضي او باشد.