سوره لقمان، آیه ۳۱ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۴
أَلَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُم مِّنْ آيَاتِهِ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ
آیا ندیدی کشتیها بر (صفحه) دریاها به فرمان خدا، و به (برکت) نعمت او حرکت میکنند تا بخشی از آیاتش را به شما نشان دهد؟! در اینها نشانههایی است برای کسانی که شکیبا و شکرگزارند!
معنی کلمات و عبارات
«بِنِعْمَةِ اللهِ»: در پرتو احسان خدا. چرا که آبها را با وزن مخصوص و کشتیها را با مشخّصات محدود بیافریده است و شرائط حرکت آنها را فراهم فرموده است.
نزول
سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - حرکت کشتى ها بر پهنه دریا، در پرتوِ مواهب الهى، شایسته تأمل و درس آموزى است. «ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه»
۲ - پیامبر(ص)، پیش گام فهمِ معارف عمیق عالم است. «ألم تر أنّ الفلک تجرى»
خطاب «ألم تر» اگرچه به پیامبر(ص) است، اما به قرینه «لیریکم» حکم اختصاص به آن حضرت ندارد. مخاطب قرار دادن او، مى تواند به خاطر یادآورى نکته یاد شده باشد.
۳ - خداوند، فراهم آورنده اسباب و وسایل حرکت کشتى ها در دریا است. «ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه»
«با» در «بنعمت» مى تواند براى مصاحبه و یا براى تعدیه و یا براى سبب باشد. برداشت بالا، بر اساس احتمال سوم است. لازم به ذکر است که «بنعمت اللّه» براساس یاد شده، احسانِ خداوند در تهیه اسباب حرکت کشتى ها است.
۴ - آمادگى شرایط طبیعى و خصوصیات اجسام، براى ساختن کشتى و حرکت بر آب، از نشانه هاى خدا است. «ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه لیریکم من ءایته»
۵ - کشتیرانى، داراى اهمیتى اساسى در حمل و نقل نیازمندى هاى بشر و مواهب الهى به نقاط مختلف است. «ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه لیریکم من ءایته»
بنابراین که «با» در «بنعمت» براى تعدى و یا مصاحبة باشد، نکته بالا به دست مى آید.
۶ - فلسفه فراهم آوردن امکانات حرکت کشتى در آب، ارائه برخى از آیات خدا به بندگان است. «ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه لیریکم من ءایته»
۷ - استفاده از عالم طبیعت و رخدادهاى در پیش روى انسان ها، جهت رهنمونى آنان به خداشناسى، از شیوه هاى هدایتى قرآن است. «ألم تر أنّ الفلک تجرى فى البحر بنعمت اللّه لیریکم من ءایته»
۸ - استفاده از آیات الهى، در سایه بردبار بودن بر دشوارى هاى راه بهره ورى از آنها است. «لیریکم من ءایته إنّ فى ذلک لأیت لکلّ صبّار شکور»
تعلیل ذیل آیه، احتمال دارد به این معنا باشد که استفاده از آیات الهى، داراى رنج و سختى است و تنها کسانى به خوبى مى توانند از آن آیات بهره ببرند که آن سختى ها را بر خود هموار سازند.
۹ - تحمل کنندگان سختى هاى دریا و دارندگان روحیه شکر، بهره مند از نشانه هاى خدا از آن «لیریکم من ءایته إنّ فى ذلک لأیت لکلّ صبّار شکور»
احتمال دارد «صبّار» به قرینه آیه بعد، مربوط به صبر پیشه کردن در امواج و دلهره هاى دریا باشد.
۱۰ - برخوردارى از روحیه شکر، زمینه بهره ورى از آیات الهى است. «إنّ فى ذلک لأیت لکلّ صبّار شکور»
۱۱ - روحیه بردبارى و سپاسگزارى دائم از خدا، روحیه اى ارزش مند و ستودنى است. «إنّ فى ذلک لأیت لکلّ صبّار شکور»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۲–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۰–۳۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۰–۳۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۱–۳۴ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تحمل سختیهای دریامواد کشتی سازیفهم معارف آفرینشحرکت کشتی هاعبرت از حرکت کشتی هااهمیت کشتیرانیوسایل حمل و نقلمنشأ حرکت کشتی هابهره مندان از آیات خدازمینه استفاده از آیات خداارائه آیات خداارزش شکرآثار شکرپیشگامی محمدارائه نمونه عینی در هدایتارزش صبردلایل خدا شناسیآثار صبرآیات آفاقیروش هدایتعطایای خدانعمتهای خداافعال خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۳)
- به حرکت درامدن کشتیها در دریا، از ایات الهی+۸ آیه
- بهرهمندی از ایات خدا، مشروط به داشتن روحیّه سپاسگزاری+۵ آیه
- داشتن روحیّه شکیبایی برای درک کامل حقایق، از ابزار استفاده از ایات خدا+۳ آیه
- دقّت نظر سپاسگزاران شکیبا در پدیده افرینش، سبب شناخت خداوند+۳ آیه
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱ آیه
- به حرکت درامدن کشتیها بر روی اب وبهرهمندی از ان، از ایات الهی برای صاحبان اندیشه+۴ آیه
- ترغیب خداوند به تفکّر در نعمت جریان کشتیها در دریا
- مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۳ آیه
- ره یافتن از مخاطره های دریا به خشکی، از ناحیه خداوند، در پی دعای خالصانه+۳ آیه
- ناسپاسی بعضی ره یافتگان به خشکی، پس از رهایی از خطرهای دریا+۳ آیه
- خداوند، نجات دهنده انسان گرفتار شده در دریا به خشکی+۳ آیه
- بازگشت به شرک از جانب بعضی ره یافتگان به خشکی، پس از رهایی از خطرهای دریا+۲ آیه
- نجات انسانهای گرفتار شده در دریا به خشکی، از ایات الهی+۱ آیه
- قابلیّت دریا برای کشتیرانی، از ایات الهی+۴ آیه
- خداوند، مشوّق ادمی به فراگیری کشتیرانی و دریانوردی+۶ آیه
- دریانوردی، نعمت شایان شکرگزاری+۲ آیه
- حمل و نقل و کشتیرانی، از فواید دریا+۹ آیه
- رایی / اسماوصفات
- مشاهده حرکت کشتیها در دریا با عنایت الهی، پرسش تقریری خدا از پیامبر(صلی الله علیه واله) برای بیداری انسانهای غافل از خدا
- روحیه شکرگزاری دایم به درگاه الهی، امری ارزشمند و ستودنی+۳ آیه
- شکرگزاری به درگاه الهی، عامل بهره مندی انسان از ایات خدا+۵ آیه
- انسانهای شکرگزار، درک کنندگان ایات خداوند+۳ آیه
- مداومت بر شکرگزاری در مقابل نعمتهای خداوند، موجب ارزشمندی انسان در پیشگاه وی+۵ آیه
- امکان کشتیرانی و بهرهوری از دریا، نعمتی شایسته شکر و سپاس+۶ آیه
- رهایی از مشکلات و سختیها، شایسته شکر و سپاس+۴ آیه
- شکرگزاری مردم به درگاه ربوبی، دارای درجات و مراتب گوناگون+۴ آیه
- صبر مایه رشد معرفت ادمی و درک بهتر ایات و نشانه های خدا+۳ آیه
- صبر درپی دارنده شکر و سپاس+۳ آیه
- صابران دارای زمینه مساعد برای فهم و درک ایات الهی+۳ آیه
- حرکت کشتیها در دریا دربردارنده ایات الهی برای صابران شاکر+۲ آیه
- بهره وری از ایات الهی نیازمند صبر دو چندان+۳ آیه
- کشتیهای بادبانی، اسیب پذیر در برابر طوفان دریا+۳ آیه
- گرفتاری انسان به سختیهای دریا (طوفان و...)، زمینه فراموشی غیرخدا و بروز گرایش به خدای یگانه+۳ آیه
- خداوند، منشا نجات انسانها از طوفان+۴ آیه
- دعوت خداوند از انسانها، برای عبرت اموزی+۱ آیه
- عبرت پذیری شاکران، از پدیده ها و حوادث عالم+۳ آیه
- عبرت پذیری صابران، از پدیده ها و حوادث عالم+۳ آیه
- به حرکت درامدن کشتی ها در دریا و بهره مندی انسانها از منافع ان شایسته تفکر و تامل+۴ آیه
- حرکت کشتیها در دریا، جهت منافع انسان، از نشانه ها و ایات الهی+۱۱ آیه
- به حرکت درامدن کشتیها در دریا و بهره مندی انسانها از منافع ان، شایسته تفکّر و تامّل+۴ آیه
- سفر با کشتی، راهی برای شناخت و پی بردن به ایات الهی
- کشتی و کشتیرانی، از نعمتهای الهی برای بشر+۵ آیه
- توصیه الهی به محمّد صلی الله علیه و اله، برای تفکّر در چگونگی به حرکت در امدن کشتیها بر روی اب دریا+۱ آیه
- حرکت کشتیها در دریا، با وجود خطر امواج در ان+۳ آیه
- اسیبپذیری کشتیهای بادبانی مورد استفاده در عصر بعثت، در برابر خطر امواج و توفان دریا+۲ آیه
- بریدن از غیر خدا و فهمیدن پوشالی بودن همه اسباب ظاهری جهت تمسّک به انها از سوی انسانها، در پی مواجه شدن با خطر امواج دریا+۳ آیه
- عهدشکنی کفرانکنندگان نعمت الهی، پس از نجات از خطر امواج دریا+۱ آیه
- حیلهگری انکارکنندگان ایات الهی، پس از نجات از خطر امواج دریا در جهت نادیده گرفتن عهد خود با خدای متعال+۱ آیه
- باقی ماندن عدّهای از انسانها به عهد خود، پس از نجات از امواج خطرناک دریا+۱ آیه
- ترغیب خداوند به تفکّر، در نعمت جریان کشتیها در دریا+۲ آیه
- حرکت کشتیها در دریا با عنایت الهی، نعمتی درخور توجّه و سپاس از سوی انسانها
- دریا و حرکت کشتیها در ان، جلوههایی از نعمتها و ایات الهی
- کشتی رانی در دریا، از نعمتهای خداوند، و موجب شکرگزاری در برابر وی+۸ آیه