اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ثُم‌َّ سَوّاه‌ُ وَ نَفَخ‌َ فِيه‌ِ مِن رُوحِه‌ِ وَ جَعَل‌َ لَکُم‌ُ السَّمع‌َ وَ الأَبصارَ وَ الأَفئِدَةَ قَلِيلاً ما تَشکُرُون‌َ «9»
پس از انعقاد نطفه تسويه فرمود او را و دميد در او از روح خود و قرار داد براي، شما شنيدن و بينايي‌ها و قلوب و افئده، بسيار کم است آن چه شکر مي‌کنيد.
ثُم‌َّ سَوّاه‌ُ صورت بندي و اسکلت بدن را تمام فرمود از جميع اعضاء بدن از دست و پا و سر و گردن و چشم و گوش و دهان و رگ و پوست و قلب و جوارح و اجزاء داخله بدن تمام به محل خود که مي‌فرمايد: وَ صَوَّرَکُم فَأَحسَن‌َ صُوَرَکُم (مؤمن آيه 64، تغابن آيه 3) که معناي تسويه است.
وَ نَفَخ‌َ فِيه‌ِ مِن رُوحِه‌ِ چند قسم روح داريم: روح حيواني که منشأ حس و حرکت است که پس از چهار ماه در رحم طفل حس و حرکت پيدا مي‌کند و اينکه از بخار معده است که خون را بجريان مي‌اندازد و به تمام اعضاء مي‌رساند و روح نباتي که منشأ رشد مي‌شود و- تدريجا بزرگ مي‌شود و روح انساني که از عالم ارواح است و مجرد است، و پيش از اجساد خلق شده که فرمود:
«خلقت الارواح قبل الاجساد بالفي عام»
و فرمود:
«الارواح جنود مجندة فما تألف منها ائتلف و ما تناکر منها اختلف»
و اينکه روح خالي از جميع کمالات است لکن قابليت جميع کمالات را دارد که عبارت از اخلاق حميده و صفات پسنديده است و در اينکه عالم بايد آنها را به مقام فعليت رسانيد و روح ايماني که خاص اهل ايمان است.
وَ جَعَل‌َ لَکُم‌ُ السَّمع‌َ شنيدن و آلت آن اذن است.
وَ الأَبصارَ که ديدني‌ها است و آلت آن اعين است.
وَ الأَفئِدَةَ که عبارت از قلوب است و آلت آن درک است و تعقل که مي‌فرمايد:
جلد 14 - صفحه 451
وَ لَقَد ذَرَأنا لِجَهَنَّم‌َ کَثِيراً مِن‌َ الجِن‌ِّ وَ الإِنس‌ِ لَهُم قُلُوب‌ٌ لا يَفقَهُون‌َ بِها وَ لَهُم أَعيُن‌ٌ لا يُبصِرُون‌َ، بِها وَ لَهُم آذان‌ٌ لا يَسمَعُون‌َ بِها أُولئِک‌َ کَالأَنعام‌ِ بَل هُم أَضَل‌ُّ أُولئِک‌َ هُم‌ُ الغافِلُون‌َ (اعراف آيه 179) اينها روح ايماني ندارند.
قَلِيلًا ما تَشکُرُون‌َ اينکه جمله ممکن است مراد اينکه باشد که قليلي از بندگان شکر گذار هستند چنانچه مي‌فرمايد: وَ قَلِيل‌ٌ مِن عِبادِي‌َ الشَّکُورُ (سبأ آيه 13) و ممکن است مراد اينکه باشد که شما بسيار کم شکر نعم الهي مي‌کنيد و قدر دان نعم الهي نيستيد و اينکه معني اقرب و انسب است.