اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِنَّما يُؤمِن‌ُ بِآياتِنَا الَّذِين‌َ إِذا ذُکِّرُوا بِها خَرُّوا سُجَّداً وَ سَبَّحُوا بِحَمدِ رَبِّهِم وَ هُم لا يَستَکبِرُون‌َ «15»
جز اينکه نيست که ايمان مي‌آورند کساني که موقعي که متذکر شدند به آن آيات مي‌افتند به خاک سجده که دال بر خضوع و خشوع و تسليم است و تسبيح مي‌کنند با تحميد پروردگار خود و آنها تکبر نمي‌ورزند.
اينکه آيه شريفه آيه سجده است و به اينکه مناسبت نام سوره را سجده گذاردند و سجده واجب است که در قرآن چهار سوره سجده واجب دارد: اينکه سوره و سوره حم سجده که فصلت نام دارد و سوره و النجم و سوره اقرأ که علق نام دارد و يازده مورد سجدات مندوبه دارد و در شريعت مطهره چند قسم سجده داريم: سجده نماز که در هر رکعت دو سجده دارد واجب رکني است که اگر دو سجده ترک شود يا زياد شود نماز باطل است چه عمدا باشد يا جهلا يا سهوا و شرايط بسياري دارد علاوه بر شرايط نماز که هفت موضع بر زمين قرار گيرد و ما يصح السجود عليه لازم دارد و ذکر مخصوص مي‌خواهد و جلوس بين اينکه دو واجب و جلسه استراحت بعد از آنها و سائر شرايط: غصبي نباشد، نجس نباشد، حاجب نداشته باشد و امثال اين‌ها و سجده فراموش شده در نماز و سجده سهو و سجده تلاوت که ذکر شد و سجده شکر که در چهار مورد رسيده موردي که نعمتي افاضه شود يا بلائي دفع شود يا متذکر نعم سابقه شود يا متذکر دفع بليات سابقه گردد و سجده خشوع و خضوع در پيشگاه احديت که ائمه طاهرين چه اندازه سجده‌هاي طولاني داشتند و ذکر سجده تلاوت بهتر اينکه است:
«لا اله الا اللّه حقا حقا لا اله الا اللّه
جلد 14 - صفحه 458
ايمانا و تصديقا لا اله الا اللّه عبودية و رقا سجدت لک يا رب تعبدا و رقا لا مستکبرا و لا مستنکفا بل انا عبد ذليل حقير مسکين مستکين مستجير لا يملک لنفسه نفعا و لا ضرا و لا موتا و لا حيات و لا نشورا.
إِنَّما يُؤمِن‌ُ بِآياتِنَا منحصر است مؤمن به آيات ما به کساني که:
الَّذِين‌َ إِذا ذُکِّرُوا بِها چه استماع کنند يا تلاوت کنند يا به ياد آورند.
خَرُّوا سُجَّداً به خاک مي‌افتند که قبول کرديم و اطاعت کرديم: وَ قالُوا سَمِعنا وَ أَطَعنا غُفرانَک‌َ رَبَّنا وَ إِلَيک‌َ المَصِيرُ (بقره آيه 285).
وَ سَبَّحُوا بِحَمدِ رَبِّهِم تسبيح تنزيه حق است از جميع عيوب و نواقص و احتياجات و تحميد تمجيد او است بجميع کمالات و صفات حميده و افعال حسنه.
وَ هُم لا يَستَکبِرُون‌َ زيرا بار پيغمبران و احکام الهي و اطاعت و تسليم با کمال خضوع و خشوع و ميل و رضا مي‌روند و يکي از صفات حميده آنها است.