آیه ۱۵ سوره سجده

سوره سجده(السجدة)، آیه ۱۵ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۶

إِنَّمَا يُؤْمِنُ بِآيَاتِنَا الَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا بِهَا خَرُّوا سُجَّدًا وَسَبَّحُوا بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ

تنها کسانی که به آیات ما ایمان می‌آورند که هر وقت این آیات به آنان یادآوری شود به سجده می‌افتند و تسبیح و حمد پروردگارشان را بجا می‌آورند، و تکبّر نمی‌کنند.

معنی کلمات و عبارات
«ذُکِّرُوا بِهَا»: بدان پند داده شدند. «سُجَّداً»: جمع ساجِد، سجده کنندگان. «بِحَمْدِ رَبِّهِمْ»: متلبّس به حمد و ستایش پروردگارشان هستند. حرف (ب) برای ملابسه و جار و مجرور در موضع حال است.
نزول
نکات آیه
۱ - برخورداران از روحیه تواضع و حق پذیرى، تنها گروندگان به آیات الهى اند. «إنّما یؤمن بأیتنا الذین إذا ذکّروا بها خرّوا سجّدًا» ۲ - مجرمانِ نادم در روز قیامت، فاقد روحیه حق پذیرى، حتى در صورت رجوع دوباره به دنیایند. «فارجعنا نعمل صلحًا ... إنّما یؤمن بأیتنا الذین إذا ذکّروا بهاخرّوا سجّدًا» احتمال دارد که آیه درصدد تبیین و تشریح جواب رد دادن به درخواست مجرمان باشد. خداوند در این آیه، تلویحاً مى گوید: «آنان فاقد روحیه ایمان اند و بنابراین، درخواست شان اجابت نمى شود». ۳ - کسانى که با تذکّر و یادآورى ایمان مى آورند - نه در صورت برخورد باعذاب و ناگزیر بودن - مؤمنان واقعى اند. «إنّما یؤمن بأیتنا الذین إذا ذکّروا بها خرّوا سجّدًا» ۴ - آیات الهى، با فطرت و خِرد بشر آشنا است و تنها، نیازمند تذکّر و یادآورى است. «إنّما یؤمن بأیتنا الذین إذا ذکّروا بها خرّوا سجّدًا» ۵ - تعلّق نگرفتن هدایت خدا به گروهى از انسان ها، ناشى از روحیه حق ناپذیر آنها است. «و لو شئنا لأتینا کلّ نفس هدیها ... إنّما یؤمن بأیتنا الذین إذا ذکّروا بها خرّوا سجّدًا» احتمال دارد که این آیه درصدد تبیین آیه «و لو شئنا...» باشد; یعنى، فلسفه عدم شمول هدایت خداوند به همه انسان ها در این جا بیان شده است. ۶ - سجده کردن و به رو درافتادن در خاک، نمود بارز ایمان مؤمنان است. «إنّما یؤمن بأیتنا الذین إذا ذکّروا بها خرّوا سجّدًا» «خَرَّ» در لغت به معناى «افتادن همراه با صدا» است. (مفردات راغب). ۷ - خداوند، واجد کمال ها و زیبایى ها است. «بحمد ربّهم» حمد در برابر کمال و زیبایى است و این نشان دهنده این است که خداوند کمال و زیبایى دارد. ۸ - آیات الهى، نمودار عظمت و تنزّه ذات او از هر کاستى است. «إذا ذکّروا بها ... سبّحوا بحمد ربّهم» ۹ - مؤمنان، خداوند را از هر نقصى، مبرّا و منزه مى دانند. «سبّحوا بحمد ربّهم» ۱۰ - تسبیح مؤمنان به درگاه خدا، همراه با حمد و سپاس به درگاه او است. «سبّحوا بحمد ربّهم» ۱۱ - مؤمنان، در پیشگاه آیات الهى، هیچ استکبارى از خود بروز نمى دهند و تسلیم اند. «إنّما یؤمن بأیتنا الذین إذا ذکّروا... و هم لایستکبرون» متعلَّق «یستکبرون» در آیه، بیان نشده است. به قرینه سیاق، احتمال دارد که واژه «آیات» باشد. ۱۲ - توجه به مقام ربوبى پروردگار، مایه تواضع و ستایش به درگاه وى و تنزیه او از هر کاستى و نقص است. «خرّوا سجّدًا و سبّحوا بحمد ربّهم» ۱۳ - واجدان روحیه تواضع، با موعظه و یادآورى به خداوند و قیامت ایمان مى آورند. «نسیتم لقاء یومکم هذا ... إنّما یؤمن بأیتنا الذین إذا ذکّروا بها خرّوا سجّدًا» ۱۴ - کبرورزیدن، مانع ایمان به آیات خدا است. «إنّما یؤمن ... و هم لایستکبرون» ۱۵ - مؤمنان، براى تسبیح و حمد خداوند، استکبارى از خود بروز نمى دهند. «و سبّحوا بحمد ربّهم و هم لایستکبرون» برداشت بالا، بنابراین احتمال است که متعلق «لایستکبرون» تسبیح و حمد باشد.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۷)
  • برخورد خاضعانه و پرهیز از روحیّه استکباری، شرط بهرهمندی از ایات الهی
  • داشتن روحیّه تسلیم و حقپذیری، شرط بهرهمند شدن از ایات خدا
  • ایمان متواضعان به ایات خدا هنگام یاداوری انها
  • داشتن روحیّه تسلیم و حقپذیری، لازمه درک و فهم ایات قران
  • استکبار، مانع ایمان به ایات خدا
  • امیدواری مؤمنان نیایشگر به درگاه پروردگار+۱ آیه
  • انفاقِ بخشی از داراییها ازسوی مؤمنان در راه خدا به صورت مستمرّ+۵ آیه
  • اعطای پاداش بیش از حدّ به انفاقگران مؤمن+۲ آیه
  • توجّه به خدادادیبودن داراییها و امکانات، زمینهساز انفاق انسان+۵ آیه
  • دوری از روحیّه استکباری، زمینه ایمان به ایات الهی
  • تسبیح خداوند در صبح و شام، عامل برخورداری از پاداش الهی+۱ آیه
  • پاداش بزرگ (بهشت) اجر خدا در برابر تواضع+۲ آیه
  • برداشتن پهلوها از رختخواب (بیدار شدن) برای عبادت، از سوی مؤمنان به ایات الهی+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۹ آیه
  • تسبیح مؤمنان به درگاه خدا، همراه حمد و ستایش
  • تسبیح همراه با حمد خداوند و عبادتهای شبانه و انفاق مؤمنان، دارای پاداشی بیحساب+۱ آیه
  • تسبیح خداوند، از سوی مؤمنان به ایات الهی+۳ آیه
  • ستایش خداوند، از تسبیحکنندگان
  • خداوند، تعلیمدهنده شیوه تسبیح به انسانها
  • تقدیس و تنزیه مؤمنان از خداوند
  • برخورداری از روحیّه تواضع در برابر خدا، مایه ایمان به ایات الهی
  • توجّه به ایات الهی، زمینه تواضع و ستایش به درگاه پروردگار
  • توجّه به پاداشهای عظیم اخرتی، زمینهساز تواضع+۱ آیه
  • برخورداری متواضعان، از پاداشهای اخرتی+۲ آیه
  • تواضع مؤمنان، نسبت به ایات الهی
  • برخورداران از روحیّه تواضع در برابر خدا، تنها گروندگان به ایات الهی
  • امید به خدا برانگیزاننده اهل ایمان به شبزندهداری+۲ آیه
  • بیم و امید، برانگیزاننده مؤمنان، برای تهجّد و شبزندهداری+۲ آیه
  • تسبیح و تنزیه خدا در دل شب، از مصادیق تهجّد+۷ آیه
  • تهجّد مؤمنان در دل شب، همراه با دعا و نیایش به درگاه خدا+۱ آیه
  • سجده، مصداق بارز تهجّد+۲ آیه
  • نماز شب، از مصادیق اشکار تهجّد+۱۱ آیه
  • اگاهی نداشتن احدی از انسانها، از پاداش مخفی شده برای مؤمنان عابد و شبزندهدار+۱ آیه
  • لزوم تسبیح خداوند+۸ آیه
  • دعا و نیایش به درگاه الهی در نیمه شب، امری پسندیده+۱ آیه
  • استحباب نماز شب و تهجّد بر مؤمنان+۵ آیه
  • ربوبیّت خداوند نسبت به همه هستی، از ملاکهای استحقاق حمد و ستایش+۳ آیه
  • حمد همراه با تسبیح از سوی مؤمنان، موجب بهره مندی از پاداش غیر قابل پیش بینی+۱ آیه
  • ستایش و حمد، همراه با تسبیح خداوند، از سوی مؤمنان، نشانگر ایمان انان به ایات الهی
  • حمد و ستایش، همراه با تسبیح خداوند، از جانب مؤمنان، بدون هیچ استکبار
  • لزوم مقدم بودن تسبیح خداوند بر حمد او+۳ آیه
  • ربوبیّت خداوند، اقتضاکننده حمد و ستایش برای او+۳ آیه
  • توجّه به مقام ربوبی خداوند، مایه خضوع به درگاه وی
  • خشوع در برابر خداوند، از اوصاف مؤمنان به قران، هنگام متذکّر شدن از ان
  • یاد خداوند و ذکر عظمت و کبریایی او، تاثیرگذار بر دلهای نرم و خاشع مؤمنان+۱ آیه
  • مؤمنان خاشع، اجتناب کننده از استکبار
  • مؤمنان خاشع، اهل تسبیح و تحمید پروردگار
  • مؤمنان خاشع، اهل تهجّد+۱ آیه
  • مؤمنان خاشع، اهل مناجات با پروردگار، با حال خوف و رجا+۱ آیه
  • مؤمنان خاشع، انفاق کنندگان از رزق و روزیهای خدادادی+۱ آیه
  • ایمان، زمینه ساز خشوع+۲ آیه
  • ذکر ایات الهی، زمینه ساز خشوع مؤمنان
  • خضوع در برابر خداوند، از اوصاف مؤمنان به قران، هنگام متذکّر شدن از ان
  • یاداوری ایات الهی، درپی دارنده خضوع مؤمنان
  • ایمان حقیقی، مستلزم بیداری از خواب و ترک خوابگاه برای نیایش با پروردگار+۱ آیه
  • بیدار شدن از خواب در دل شب برای نیایش با خدا، از نشانه های مؤمنان راستین+۱ آیه
  • ترک خوابگاه و بیداری از خواب جهت نیایش با پروردگار، از اوصاف مؤمنان حقیقی به ایات الهی+۱ آیه
  • لزوم خوف از مقام ربوبی همراه با امید به خداوند، هنگام نیایش و دعا+۱ آیه
  • برخاستن از خوابگاه جهت تهجّد و راز و نیاز با خدا همراه با خوف و رجا، از اوصاف مؤمنان به ایات الهی+۱ آیه
  • دعا و نیایش مؤمنان به درگاه خدا در دل شب، همراه با بیم و امید+۱ آیه
  • دعا و نیایش مؤمنان به درگاه الهی در نیمه های شب، همراه بیم و امید+۱ آیه
  • مؤمنان، موظّف به انفاق از رزق شان+۸ آیه
  • سجده کردن و اظهار خاکساری در برابر خدا، عامل ایمان به ایات او
  • وجوب سجده در وقت خواندن یا شنیدن برخی از ایات قران+۳ آیه
  • پاداش سجده، فراتر از درک انسانها+۱ آیه
  • مطلوبیّت ذکر و تسبیح خدا، همراه با خضوع و سجده
  • یاداوری ایات خدا، زمینه فروتنی و سجده در برابر او
  • به سجده افتادن اهل ایمان، در پی شنیدن ایات الهی
  • داشتن روحیه حق پذیری، عامل ایمان به قران
  • خشوع در برابر خدا و قران، از اوصاف مؤمنان به قران، هنگام متذکّر شدن از ان
  • تهجّد و نماز شب پیامبر صلی الله علیه و اله، همراه با تسبیح و تنزیه خدا+۷ آیه
  • عدالت خدا در پاداش دادن به خوبان و کیفر دادن به بدکاران، مقتضی معاد و برپایی محکمه عدل الهی+۱ آیه
  • تسبیح و ذکر مؤمنان، مورد ترغیب و تشویق خداوند+۲ آیه
  • تسبیح مؤمنان به درگاه خدا، همراه حمد و ستایش
  • تسبیح همراه با حمد خداوند و عبادتهای شبانه و انفاق مؤمنان، دارای پاداشی بی حساب+۱ آیه
  • تقدیس و تنزیه مؤمنان از خدا
  • تهجّد مؤمنان، همراه با دعا و نیایش به درگاه خدا+۱ آیه
  • یاد خدا و ذکر کبریایی او، تاثیرگذار بر دلهای نرم و خاشع مؤمنان+۱ آیه
  • مؤمنان خاشع، اهل تهجد و تسبیح و به دور از استکبار+۱ آیه
  • خضوع مؤمنان در برابر ایات الهی+۲ آیه
  • بیدار شدن مؤمنان در دل شب از خواب، جهت نیایش با پروردگار+۱ آیه
  • دعا و نیایش توام با بیم و امید مؤمنان به درگاه خدا، در دل شب+۱ آیه
  • دعای همراه با بیم و امید مؤمنان به درگاه الهی+۱ آیه
  • دعای شبانه مؤمنان به درگاه الهی+۱ آیه
  • تامین رزق مؤمنان، از سوی خداوند+۶ آیه
  • مؤمنان، موظّف به انفاق از رزقشان+۸ آیه
  • مداومت مؤمنان بر سجده، در پیشگاه خدا
  • حمد و تسبیح خدا، از نشانههای مؤمنان
  • تواضع و فروتنی در برابر ایات خدا، از نشانههای مؤمنان
  • مؤمنان، ستایشگر و تسبیح کننده خداوند، بدون هیچگونه تکبّر
  • تواضع مؤمنان، در برابر ایات الهی
  • تهجّد و شب زنده داری، از نشانههای مؤمنان+۱ آیه
  • ستایش و حمد خدا همراه با تسبیح او از سوی مؤمنان
  • خضوع در برابر خداوند، از فضایل مؤمنان+۲ آیه
  • استحباب نماز شب و تهجّد بر مؤمنان+۵ آیه
  • وجوب تسبیح خداوند+۸ آیه
  • وجوب سجده انسانها برای خداوند+۴ آیه
واژه‌ها