تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزاءً بِما کانُوا يَعْمَلُونَ «17»
بعد از آن به جهت ترغيب و تحريص مؤمنين در طاعت بدنى و مالى، بيان جزاى ايشان مى‌فرمايد:
فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ: پس نمى‌داند هيچ نفسى نه ملک مقرب و نه نبىّ مرسل، ما أُخْفِيَ لَهُمْ: آنچه پنهان داشته شده است براى متهجدين و منفقين در رضاى الهى، مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ: از چيزى که بدان چشمها روشن گردد (يا «ما» استفهاميه)، يعنى هيچ نفسى نمى‌داند چه چيز پنهان داشته شده است براى ايشان. ابن مسعود روايت نموده که در تورات مکتوب است: هر آينه خدا مهيا فرموده براى متهجدين آنچه را که هيچ چشمى نديده و هيچ گوشى نشنيده و به قلب بشرى خطور ننموده و نمى‌داند آن را ملک مقربى. و لهذا محققان برآنند که
«1» وسائل الشيعه، کتاب الصلاة، ج 5، ص 274، ح 16 (شماره مسلسل روايت 10290)
جلد 10 - صفحه 388
انسب آن است که از اين نعمت مخفى سخن نگويند، زيرا آيه شريفه «فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ» و کريمه «و لا خطر على قلب بشر» «1» دو گواهند بر آنکه موعود دريافت آن نتوان کرد و عقل عاجز از ادراک آنست.
و اهل ايمان که در شب و روز مشغول عبادت بدنى و مالى هستند جزا داده شوند، جَزاءً بِما کانُوا يَعْمَلُونَ: جزا دادنى به سبب آنچه بودند که به اخلاص تمام و صدق نيت بجا مى‌آوردند.
از بعضى از اکابر دين نقل است: چون اهل ايمان که مذکور شدند عمل را پنهان نمايند تا از شائبه ريا و سمعه دور باشد و به اخلاص مقرون گردد، جزا نيز پنهان است تا چنانچه کسى بر اطاعت آنها مطلع نشود، کسى به جزاى موعوده آنها پى نبرد.
و فايده اخفاى جزا بر اعمال مذکوره چند وجه گفته‌اند: 1- آنکه هر شيئى، عظيم الخطر و جليل القدر است، به کنه صفاى آن نمى‌توان رسيد مگر به شرح طويل، پس ابهام آن ابلغ باشد. 2- قرة العيون (آنچه چشم به آن روشنى يابد) غير متناهيند، پس ممکن نباشد احاطه علم به تفاصيل آن. 3- اين جزاى مخفى در مقابل نماز شب است، پس حق تعالى بيان ثواب آن نفرموده به جهت عظم قدر و منزلت نماز شب.