آیه ۱۷ سوره سجده

سوره سجده(السجدة)، آیه ۱۷ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۶

فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّا أُخْفِيَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

هیچ کس نمی‌داند چه پاداشهای مهمّی که مایه روشنی چشمهاست برای آنها نهفته شده، این پاداش کارهائی است که انجام می‌دادند!

معنی کلمات و عبارات
«مَآ أُخْفِیَ لَهُمْ»: چیزهائی که برای آنان پنهان شده است. مراد مواهب عظیم و نعمتهای فراوانی است که برای مؤمنان تهیّه دیده شده است. «قُرَّةِ أَعْیُنٍ»: مایه روشنایی چشم. مراد چیزهائی شادی‌آفرین و مسرّت‌بخش است (نگا: طه / ). «جَزَآءً»: مفعول له است.
نزول
نکات آیه
۱ - هیچ کس، توان ندارد ارزش و اهمیت پاداش هاى الهى را براى مؤمنان راستین، درک کند. «فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعین» «نَفْس» شامل هر صاحب حیاتى از جمله انسان ها و ملائکه مى شود. سیاق نفى مفید عموم است. ۲ - چشم شب زنده داران و انفاق کنندگان در راه خدا، به پاداش هاى وصف ناپذیر الهى، روشن است. «تتجافى جنوبهم عن المضاجع ... فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعین» «قرّة» احتمال دارد از «قَرّ» به معناى «قرار گرفتن» باشد که کنایه از رضایت و چشم ندوختن به چیزى دیگر است و احتمال دارد از «قرّ» به معناى «سردى» باشد که کنایه از خوشحالى و چشم روشنى است. برداشت بالا براساس احتمال دوم است. ۳ - عبادات نهانى و در دل شب مؤمنان، داراى پاداش عظیم و نهفته است. «تتجافى جنوبهم عن المضاجع یدعون ربّهم ... فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم» ۴ - نعمت هاى عظیم اخروى، پاداش عمل مستمر خود مؤمنان است که در دنیا انجام مى دهند. «فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعین جزاء بما کانوا یعملون» ۵ - پاداش سجده و تسبیح همراه با حمد خداوند و عبادت هاى شبانه و انفاق هاى مؤمنان، فوق حد شمارش است. «إنّما یؤمن ... سجّدًا و سبّحوا بحمد ربّهم ... تتجافى جنوبهم ... و ممّا رزقنهم ینفقون . فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم» «فاء» در «فلاتعلم نفس» تفریع بر آیات پیش است که در آنها صفات نیکوى مؤمنان شمرده شده است. بنابراین، معنا، چنین مى شود: «مؤمنانى که داراى صفات یاد شده اند، پاداشى مخفى دارند». با توجه به تفریع احتمال دارد که اختفاى پاداش، کنایه از فوق شمارش بودن باشد. ۶ - مداومت بر اعمال شایسته در دنیا، داراى ارج و پاداشى چشمگیر در پیشگاه الهى است. «قرّة أعین جزاء بما کانوا یعملون» ۷ - توجه به پاداش هاى عظیم اخروى، مایه گرایش هر چه بیشتر مؤمنان به عمل شایسته است. «یدعون ربّهم ... و ممّا رزقنهم ینفقون . فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعین» ۸ - خود انسان در سعادت اخروى اش داراى نقشى تعیین کننده است. «فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعین جزاء بما کانوا یعملون» ۹ - خداوند، انسان ها را به روى آوردن به انجام دادن عمل شایسته، جهت نیل به سعادت اخروى تشویق کرده است. «فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم ... جزاء بما کانوا یعملون» اعلام مخفى بودن پاداش مؤمنان و وصف ناپذیر بودنش برانگیزاننده انسان ها، جهت دستیابى به آن پاداش است و یادآورى جزاى عمل، مزید بر تشویق است.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۰ - «عن أبى عبداللّه(ع)... قال: إنّ اللّه خلق الجنّة... و لم ترها عین و لم یطلع علیها مخلوق... و هو قول اللّه تعالى: «فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرّة أعین»; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۱۷۰; نورالثقلین، ج ۴، ص ۲۲۷، ح ۲۷.] از امام صادق(ع) روایت شده که فرمود: خداوند، بهشت را آفرید و هیچ چشمى آن را ندیده و هیچ مخلوقى از آن آگاه نگشته است ... و آن، این سخن خداوند است که مى فرماید: فلاتعلم نفس ما أُخفى لهم من قرُّة أعین».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۴)
  • اعطای پاداش بیش از حدّ به انفاقگران مؤمن+۲ آیه
  • توجّه به پاداشهای الهی، زمینهساز اسانشدن انفاق مال بر ادمی+۱ آیه
  • تسبیح خداوند در صبح و شام، عامل برخورداری از پاداش الهی+۳ آیه
  • پاداش بزرگ (بهشت) اجر خدا در برابر تواضع+۲ آیه
  • تهجّد، عامل برخورداری از پاداش الهی+۱ آیه
  • عبودیّت، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۶ آیه
  • تسبیح همراه با حمد خداوند و عبادتهای شبانه و انفاق مؤمنان، دارای پاداشی بیحساب+۱ آیه
  • توجّه به پاداشهای عظیم اخرتی، زمینهساز تواضع+۱ آیه
  • برخورداری متواضعان، از پاداشهای اخرتی+۳ آیه
  • تهجّد شبزندهداران، دارای پاداش چشمگیر در پیشگاه الهی+۱ آیه
  • اگاهی نداشتن احدی از انسانها، از پاداش مخفی شده برای مؤمنان عابد و شبزندهدار+۱ آیه
  • پاداشهای وصفناپذیر شبزندهداران و انفاقکنندگان در راه خدا، مایه چشمروشنی انان+۱ آیه
  • پاداشهای وصفناپذیر شبزندهداران و انفاقکنندگان در راه خدا، مایه چشمروشنی انان+۱ آیه
  • حمد همراه با تسبیح از سوی مؤمنان، موجب بهره مندی از پاداش غیر قابل پیش بینی+۱ آیه
  • پاداش سجده، فراتر از درک انسانها+۱ آیه
  • پاداشهای عظیم و مخفی الهی در بهشت، مایه مسرّت و روشنی چشم بهشتیان
  • سرور متهجّدان، از پاداشهای الهی+۱ آیه
  • تهجّد، مایه سرور متهجّدان، از پاداشهای الهی+۱ آیه
  • عبادت شبانه و دعا به درگاه الهی، مایه چشم روشنی و سرور+۱ آیه
  • عبادت شبانه و پنهانی پروردگار، باعث بهره مندی از پاداش مخفی و عظیم او+۱ آیه
  • امید به پاداشهای خدا، انگیزه مؤمنان، هنگام عبادت خدا در شب+۱ آیه
  • مداومت اهل ایمان بر عمل صالح، مایه بهره مندی از پاداش الهی+۱ آیه
  • تسبیح و ذکر مؤمنان، مورد ترغیب و تشویق خداوند+۲ آیه
  • تسبیح همراه با حمد خداوند و عبادتهای شبانه و انفاق مؤمنان، دارای پاداشی بی حساب+۱ آیه
واژه‌ها