اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد آتَينا مُوسَي الکِتاب‌َ فَلا تَکُن فِي مِريَةٍ مِن لِقائِه‌ِ وَ جَعَلناه‌ُ هُدي‌ً لِبَنِي إِسرائِيل‌َ «23»
و هر آينه بتحقيق داديم موسي را کتاب که تورية باشد پس نبوده باش در شک از ملاقات او و قرار داديم او را هدايت کننده از براي بني اسرائيل.
وَ لَقَد آتَينا مُوسَي الکِتاب‌َ اول کتابي که نازل شد تورية بود زيرا بر انبياء قبل از موسي تعبير به صحف شده: صحف آدم، شيث، نوح، ابراهيم و کتب به که نازل شده!
تورية که الواح تورية بود بر موسي نازل شد و مي‌فرمايد: وَ لَقَد آتَينا مُوسي وَ هارُون‌َ الفُرقان‌َ وَ ضِياءً وَ ذِکراً لِلمُتَّقِين‌َ (انبياء آيه 48) و مي‌فرمايد وَ کَتَبنا لَه‌ُ فِي الأَلواح‌ِ مِن کُل‌ِّ شَي‌ءٍ مَوعِظَةً وَ تَفصِيلًا لِکُل‌ِّ شَي‌ءٍ (اعراف آيه 145)
جلد 14 - صفحه 465
و آن تورية غير از اينکه اسفاريست که در دست يهود است که مشتمل بر کفريات بسيار و مزخرفات بي شمار است چون بعد از موسي سه مرتبه بکلي تواتر يهود از بين رفت که ديگر اسمي از موسي و تورية ميان يهود باقي نبود و اينکه تورية رائج را يک نفر جاهل قسي القلبي نوشت و به نام تورية منتشر کرده و ما شرح اينکه قضيه را در مجلد اول کلم الطيب صفحه 261 الي صفحه 283 مفصلا بيان کرده‌ايم رجوع فرمائيد و بعد از تورية زبور داود و انجيل عيسي و قرآن محمّد (ص) نازل شد.
فَلا تَکُن فِي مِريَةٍ مِن لِقائِه‌ِ ضمير لقائه ممکن است بلکه ظاهر است که موسي باشد و لقاء اضافه به مفعول است يعني نباش در شک در اينکه شما موسي را ملاقات مي‌کني و ملاقات پيغمبر موسي را در سه مورد گفتند: يکي در شب معراج که تمام انبياء در بيت المعمور با حضرتش نماز کردند و جبرئيل مکبر بود، ديگر در دوره رجعت تمام انبياء برمي‌گردند به دنيا و نصرت، پيغمبر مي‌کنند چنانچه در آيه شريفه: وَ إِذ أَخَذَ اللّه‌ُ مِيثاق‌َ النَّبِيِّين‌َ- الي قوله- وَ أَنَا مَعَکُم مِن‌َ الشّاهِدِين‌َ (آل عمران آيه 81) شرحش مکرر بيان شده، مرة ثالثة در قيامت پاي منبر وسيله زير لواء حمد تمام انبياء خدمتش مي‌رسند.
بعضي گفتند اضافه به فاعل است يعني آنچه موسي ملاقات کرده از اذيت قوم شما هم ملاقات مي‌کني، چنانچه مي‌فرمايد: يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا لا تَکُونُوا کَالَّذِين‌َ آذَوا مُوسي فَبَرَّأَه‌ُ اللّه‌ُ مِمّا قالُوا وَ کان‌َ عِندَ اللّه‌ِ وَجِيهاً (احزاب آيه 69). و از پيغمبر اکرم است که فرمود آن چه در امم سابقه واقع شده در امت من هم واقع مي‌شود و اينکه حديث شرح مبسوطي لازم دارد موکول به موقع خودش ولي معناي اول اظهر است.
وَ جَعَلناه‌ُ هُدي‌ً لِبَنِي إِسرائِيل‌َ ضمير و جعلناه ممکن است مرجعش کتاب باشد که تورية است و ممکن است موسي باشد و ظاهر اول است.