تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) ادْعُوهُمْ لِآبائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آباءَهُمْ فَإِخْوانُکُمْ فِي الدِّينِ وَ مَوالِيکُمْ وَ لَيْسَ عَلَيْکُمْ جُناحٌ فِيما أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَ لکِنْ ما تَعَمَّدَتْ قُلُوبُکُمْ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً «5» ادْعُوهُمْ لِآبائِهِمْ‌: بخوانيد فرزندان را و نسبت دهيد مر پدرانشان را که والد ايشانند. هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ‌: آن خواندن راست‌تر و در غايت صدق نزد خداى تعالى. در صحيح بخارى از ابن عمر منقول است: ما مى‌گفتيم: زيد بن محمد «1» قبل از ورود نهى يا بعد از آن به طريق نسيان و اشتباه‌ «2». وَ لکِنْ ما تَعَمَّدَتْ قُلُوبُکُمْ‌: و لکن گناه باشد آنچه قصد کند قلبهاى شما و عمدا کسى را نسبت به غير پدر او دهيد بعد از علم به ورود نهى و عدم نسيان و سبق لسان، يا با وجود علم شما که فلان پسر فلان نيست شما نسبت ولد دهيد. وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً: و هست خداوند آمرزنده گناه آن را که خطا کند، مهربان بر صاحب عمد هنگامى که توبه کند. تنبيه: نزد اماميه تبنّى امر عرضى و اعتبارى است نه اصلى، پس نه موجب نسب و ارث و نه موجب عتق است؛ و آيه شريفه دلالت دارد بر آن و سنت هم نيز در تأکيد اين امر وارد شده، چنانچه از حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله مروى است فرمود: من انتسب الى غير ابيه و انتمى الى غير مواليه فعليه لعنة اللّه. «3». و «1» صحيح بخارى، ج 6، ص 146- 145. (طبع دار الشّعب) «2» در متن کتاب، بخشى از آيه ذکر نشده است که براى تکميل فائده، ترجمه فارسى آنرا مى‌آوريم: «و اگر پدران ايشان را نشناسيد، آنان را به عنوان برادران دينى و دوستان خود نام ببريد، و اگر از روى خطا آنها را (به ناپدريشان) نسبت داديد، بر شما باکى نيست». «3» مجمع البيان، ج 4، ص 337. جلد 10 - صفحه 406 احاديث صحيحه در اين باب وارد شده، پس عقلا و نقلا تبنى (پسر خوانده) موجب نسب و ارث و عتق نباشد.