اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا اذکُرُوا نِعمَةَ اللّه‌ِ عَلَيکُم إِذ جاءَتکُم جُنُودٌ فَأَرسَلنا عَلَيهِم رِيحاً وَ جُنُوداً لَم تَرَوها وَ کان‌َ اللّه‌ُ بِما تَعمَلُون‌َ بَصِيراً «9»
اي کساني که ايمان آورده‌ايد ياد کنيد نعمت الهي را بر شما موقعي که آمد شما را لشکري که شما را هلاک کند پس ما فرستاديم بر آنها باد سختي و لشکري که نمي‌ديديد آنها را و خداوند، به آنچه عمل ميکنيد بينا است.
اينکه آيه شريفه راجع به غزوه خندق و جنگ احزاب است و شرح اينکه قصه بسيار مفصل است و اخبار زيادي از عامه و خاصه در اينکه باب رسيده از اينکه مشرکين از جميع احزاب همدست شدند و عده آنها بالغ بر ده هزار و جمعيت مسلمين بين هفتصد و هزار علي اختلاف، بوده و دستور حفر خندق به اشاره سلمان فارسي و معجزاتي که از پيغمبر در حفر خندق ظاهر شد مثل آن صخره که حضرت سه ضربه زد که برق عظيمي از ضربات حضرت ظاهر شده که بشارات فتح يمن و شام و مدائن بود و قضيه ضيافت جابر و اطعام حضرت تمام مهاجر و انصار را بيک صاع
جلد 14 - صفحه 480
جو که نان شده بود و يک بز که طبخ شده بود بدون اينکه از نان در تنور کم شود و از گوشت در ديگ و قضيه پسران جابر که آنها را زنده فرمود و با حضرت طعام خوردند و قضيه عمرو بن عبد ود و امير المؤمنين و شرح مبارزه آنها و کشته شدن عمرو بدست امير المؤمنين و فرمايش پيغمبر که ميفرمايد:
«ضربة علي يوم الخندق افضل من عبادة الثقلين»
و در بعض اخبار
«افضل من عبادة امة محمّد (ص)»
و در مجمع و برهان مفصل نقل کرده‌اند و ما فقط به تفسير آيه شريفه اکتفاء ميکنيم.
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا خطاب به تمام مؤمنين است.
اذکُرُوا نِعمَةَ اللّه‌ِ عَلَيکُم که همين فتح احزاب و خندق بدست امير المؤمنين که گفتند پيغمبر در مبارزه علي با عمرو فرمود
«برز الايمان کله الکفر کله»
که اگر اينکه فتح نشده بود اسمي از اسلام باقي نميماند.
إِذ جاءَتکُم جُنُودٌ که تمام احزاب همدست شدند و بالغ بر ده هزار و عده شما مؤمنين بسيار کم بالغ بر هفتصد يا هزار خداوند براي نصرت شما، فَأَرسَلنا عَلَيهِم رِيحاً باد سختي وزيد که لشکر کفر در هم ريخته ريگ‌هاي بيابان بسر و صورت آنها اصابت ميکرد تمام بساط آنها را برچيده طعامهاي آنها مملو از خاک و ريگ شده.
وَ جُنُوداً لَم تَرَوها ملائکه آمدند بياري مسلمين و دفع کفار و مشرکين و احزاب.
وَ کان‌َ اللّه‌ُ بِما تَعمَلُون‌َ بَصِيراً خوب و بدکارها را ميداند تمام مؤمنين و منافقين و رفتار و کردار آنها را مي‌بيند.