سوره احزاب(الأحزاب)، آیه ۹ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۱۹
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا وَجُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا وَكَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا
ای کسانی که ایمان آوردهاید! نعمت خدا را بر خود به یاد آورید در آن هنگام که لشکرهایی (عظیم) به سراغ شما آمدند؛ ولی ما باد و طوفان سختی بر آنان فرستادیم و لشکریانی که آنها را نمیدیدید (و به این وسیله آنها را در هم شکستیم)؛ و خداوند همیشه به آنچه انجام میدهید بینا بوده است.
معنی کلمات و عبارات
«إِذْ جَآءَتْکُمْ جُنُودٌ ...»: اشاره به جنگ احزاب است. جنگ احزاب، نام مبارزه همه جانبهای است که از ناحیه عموم دشمنان اسلام و گروههای مختلفی همچون یهودیان بنی نضیر و طایفه قریش، و قبائل غطفان و بنیاسد و بنی سلیم در سال پنجم هجری به راه انداخته شده بود. «رِیحاً»: مراد طوفان باد سخت و سردی است که خیمه و خرگاه لشکریان کفر را به بازیچه گرفت. «جُنُودٌ لَّمْ تَرَوْنَهَا»: مراد فرشتگانی است که خوف و هراس را به دل سپاهیان دشمن انداختند. چه بسا مراد چیزهای دیگری هم باشد که جز خدا کسی از آنها آگاه نیست.
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - مؤمنان، باید نعمت هاى خداوندى را یادآور شوند. «یأیّها الذین ءامنوا اذکروا نعمة اللّه علیکم»
۲ - مورد هجوم قرار گرفتن مسلمانان در مدینه از سوى لشگر دشمن در غزوه احزاب «اذکروا نعمة اللّه علیکم إذ جاءتکم جنود»
مفسران بر این نکته اتفاق نظر دارند که این آیه، درباره غزوه احزاب نازل شده است. مراد از «جنود» گروه هاى مشرک و یهودیان اند که در یک تصمیم جمعى، متحد شدند و جهت درهم کوبیدن مسلمانان، به مدینه هجوم بردند.
۳ - نعمت هاى خداوند، شایسته یادآورى است. «اذکروا نعمة اللّه علیکم»
۴ - براى درهم شکستن سپاه دشمن، در غزوه احزاب، طوفانى عظیم برخاست. «إذ جاءتکم جنود فأرسلنا علیهم ریحًا»
تنوین نکره در «ریحاً» براى تعظیم است و حکایت از این مى کند که بادى که وزیده، معمولى نبوده است; بلکه طوفانى بوده که خیمه ها را در هم مى کوبیده و خار و خاشاک را در چشمان دشمن مى پاشیده است.
۵ - به وجود آمدن طوفان، در غزوه احزاب براى درهم شکستن توان دشمن، نعمتى الهى براى مسلمانان بود. «یأیّها الذین ءامنوا اذکروا نعمة اللّه علیکم ... فأرسلنا علیهم ریحًا»
«فأرسلنا» بیان نعمتى است که خداوند، از مسلمانان خواسته است که به یاد آن باشند.
۶ - خداوند، در غزوه احزاب نیرویى نامرئى، به کمک مسلمانان فرستاد. «فأرسلنا علیهم ... و جنودًا لم تروها»
۷ - نزول ملائکه امداد در غزوه احزاب، به منظور کمک به مسلمانان «و جنودًا لم تروها»
احتمال قوى این است که سپاهى که قابل رؤیت نبود همان ملائکه باشد.
۸ - امداد غیبى الهى به مسلمانان در غزوه احزاب، نعمتى خدایى براى آنان و شایسته یادآورى است. «یأیّها الذین ءامنوا اذکروا نعمة اللّه علیکم إذ جاءتکم جنود... و جنودًا لم تروها»
۹ - خداوند، بصیر (آگاه و با اطلاع) است. «و کان اللّه ... بصیرًا»
۱۰ - خداوند، همواره بر همه کردارهاى مسلمان ها آگاهى دارد. «و کان اللّه بما تعملون بصیرًا»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۲۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۳۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۹ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۹–۱۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
امدادهای غیبی در غزوه احزابطوفان در غزوه احزابعمل مسلمانانملائکه در غزوه احزابعوامل شکست احزاب صدراسلامهجوم دشمن در غزوه احزابلشکرکشی احزاب صدراسلامملائکه امدادامدادهای غیبی خداذکر امدادهای خداامداد به مسلمانانذکر نعمتهای خداقصه غزوه احزاببصیرمسؤولیت مؤمنانعلم خدانعمتهای خداتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۷)
- امداد غیبی خدا به مسلمانان در جنگ احزاب، نعمتی شایسته یاداوری
- نزول ملایکه در غزوه احزاب، جلوهای از امدادهای غیبی خداوند
- فرستادن طوفان برای در هم شکستن سپاه دشمن در غزوه احزاب
- شکست احزاب متّحد در غزوه خندق از سوی خداوند با فرستادن ملایکه و طوفان+۱ آیه
- فرستادن طوفان از سوی خدا برای درهم شکستن سپاه دشمن در غزوه احزاب
- مورد هجوم قرار گرفتن مسلمانان مدینه از سوی لشکر دشمن در غزوه احزاب
- زیاد بودن جمعیّت احزاب متّحد (مشرکان و یهودیان و...) در جنگ بر ضدّ مسلمانان+۱ آیه
- طوفان و نیروهای نامریی از عوامل فروپاشی جبهه مشرکان و دیگر همدستان انان وپراکنده شدن انان در جریان جنگ احزاب+۱ آیه
- نزول ملایکه در غزوه احزاب، جلوهای از امدادهای غیبی خداوند
- همسویی منافقان با احزاب متّحد در غزوه احزاب برای تضعیف روحیّه مسلمانان+۱ آیه
- اضطراب و وحشت شدید برخی از مؤمنان در جنگ احزاب پس از محاصره انها از سوی دشمنان+۲ آیه
- جنگ، از عوامل دلهره+۴ آیه
- اضطراب و وحشت مؤمنان در پی محاصره انان ازسوی دشمنان+۱ آیه
- ایمان مؤمنان، زمینه برخورداری انان از امدادهای الهی+۳ آیه
- امدادهای الهی به مؤمنان، شایسته یاداوری+۲ آیه
- برخورداری مؤمنان از امدادهای غیبی در غزوه احزاب
- امداد غیبی خداوند به مؤمنان در غزوه احزاب، نعمتی الهی برای انان
- باد، وسیلهای الهی برای امداد مجاهدان در جنگاحزاب
- ملایکه الهی، وسیلهای برای امداد مجاهدان در جنگ احزاب
- ایمان همراه جهاد، سبب برخوردارشدن از امدادهای الهی
- شکست سپاه دشمن در غزوه احزاب با بادی عظیم
- به وجود امدن باد عظیم، در غزوه احزاب برای درهم شکستن توان دشمن، نعمتی الهی برای مسلمانان
- بصیر / اسماوصفات+۱ آیه
- پیروزی در غزوه احزاب، نعمتی الهی برای مسلمانان
- توفان و نزول ملایکه، عامل پیروزی در غزوه احزاب
- پیروزی در غزوه احزاب، نعمتی الهی
- مؤمنان، تحت تربیت پروردگار+۱ آیه
- اضطراب و دلهره، پیامد جنگ و درگیری+۴ آیه
- فرود لشکریان نامریی خداوند بر مؤمنان، در غزوه احزاب
- نزول سپاه نامریی در جنگ احزاب، نعمتی شایسته یاداوری
- امدادهای غیبی خداوند با لشکریان نامریی به مسلمانان در غزوه احزاب، نعمتی الهی و شایسته یاداوری
- فتح و پیروزی مؤمنان، در پرتو امداد جنود الهی+۳ آیه
- هلاکت کافران در غزوه احزاب، با جنود الهی
- خوف از جهاد، عامل اضطراب شدید در انسان+۱ آیه
- وجود احزاب و گروههای متعدّد در عصر بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
- متّحد شدن احزاب صدر اسلام برای شکست اسلام+۳ آیه
- شکست احزاب و گروههای کافر صدر اسلام در برابر مسلمانان+۴ آیه
- کفر احزاب صدر اسلام+۳ آیه
- یاداوری نعمتهای الهی، مطلوب و پسندیده+۲ آیه
- همسویی منافقان با مشرکان، در غزوه احزاب+۲ آیه
- برخورداری از امداد و نصرت خداوند، زمینه سپاسگزاری انسان در برابر او+۲ آیه
- به وجود امدن باد و طوفان در غزوه احزاب، برای درهم شکستن توان دشمن، نعمتی شایسته سپاس از ناحیه مسلمانان
- پیروزی در جنگ بر اثر امدادهای الهی، نعمتی شایسته سپاسگزاری+۲ آیه
- ذکر و یاد نعمتهای خدا، نوعی شکرگزاری به درگاه الهی+۲ آیه
- شکست سپاه دشمن در غزوه احزاب با طوفان
- شکست سپاه دشمن در غزوه احزاب، با لشگرهای نامریی الهی و بدون جنگ+۱ آیه
- بروز خشم و اندوه از جبهه کافران، با شکست در جنگ احزاب+۱ آیه
- شکست کافران، با کمک باد و فرشتگان، در جنگ احزاب
- شکست مشرکان کافر و نابودی انها به دست مؤمنان، به کمک وزش بادهای سرد+۱ آیه
- امداد الهی به مسلمانان، به وسیله ملایکه، عامل شکست کفرپیشگان
- صحابه حاضر در غزوه احزاب، مشمول امداد و حمایت خداوند+۱ آیه
- بدگمانی برخی صحابه به خدا، در پی هجوم احزاب متحد به مدینه+۱ آیه
- خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۱ آیه
- اگاهی خداوند به اعمال انسانها+۱ آیه
- اهل ایمان از مخاطبان قران+۱ آیه
- شکست قریش و متحدان انان در غزوه احزاب+۱ آیه
- مسلمانان، موظّف به یادکرد قصّه غزوه احزاب+۴ آیه
- پیامبراکرم صلی الله علیه و اله فرمانده و تصمیمگیر اصلی، در جنگ علیه حصر نظامی مدینه (غزوه احزاب)+۱ آیه
- فعالیّت تبلیغاتی منافقان، برای درهم شکستن جبهه مسلمانان، و به نفع احزاب متّحد محاصرهکننده مدینه+۳ آیه
- همسویی منافقان با احزاب متّحد محاصرهکننده مدینه، برای تضعیف روحیّه مسلمانان+۱ آیه
- قرار گرفتن مسلمانان مدینه در محاصره دشمن (احزاب متّحد)، از ناحیه بالا و پایین مدینه+۱ آیه
- وحشت، اضطراب و تزلزل شدید مسلمانان مدینه، بر اثر هجوم احزاب متّحد و محاصره نظامی شهر+۲ آیه
- بدگمانی برخی مسلمانان به خداوند، در پی هجوم احزاب متّحد به مدینه و محاصره ان+۱ آیه
- هجوم احزاب متّحد به مدینه و محاصره ان، وسیله امتحان مسلمانان+۲ آیه
- امداد غیبی خداوند به مسلمانان در جریان محاصره نظامی مدینه از سوی احزاب متّحد و شکست انان، نعمتی شایسته یاداوری
- ناکامی احزاب متّحد و کافر (در محاصره نظامی مسلمانان در مدینه) سبب خشم انان+۱ آیه
- فرستادن توفان برای درهم شکستن احزاب متّحد، در محاصره مسلمانان در مدینه
- نزول ملایکه برای شکست نیروهای محاصرهکننده مدینه، از امدادهای غیبی خداوند
- پیامبر صلی الله علیه و اله، اسوهای شایسته برای جهادکنندگان در راه خداوند+۳ آیه
- اضطراب مؤمنان مدینه در غزوه احزاب و به هنگام محاصره انان از سوی دشمنان+۱ آیه
- مدینه، مورد محاصره دشمنان، در جنگ احزاب+۱ آیه
- مُرسِل/ اسما و صفات
- سعی و تلاش منافقان، برای تضعیف روحیّه مسلمانان در جنگ با دشمنان خویش+۱ آیه
- امدادهای الهی، موجب تقویت روحیّه مسلمانان در جهاد+۷ آیه
- جلوه نعمتهای الهی برای مؤمنان صدر اسلام، با پیروزی معجزهاسا در جنگ احزاب+۱ آیه
- نزول ملایکه در غزوه احزاب، جلوهای از امدادهای غیبی خدا
- امداد غیبی به مؤمنان، امتنان الهی بر انان
- روش پیامبر صلی الله علیه و اله در جنگ و حصر نظامی الگویی برای مؤمنان+۱ آیه
- اضطراب مؤمنان، پیامد جنگ و درگیری+۴ آیه
- اضطراب و وحشت مؤمنان، در پی محاصره انان از سوی دشمنان+۱ آیه
- حمایت خدا از مسلمانان، در جنگ احزاب+۱ آیه
- خوف و اضطراب مؤمنان، بر اثر محاصره مدینه از سوی احزاب کافر+۱ آیه
- بهرهمندی مؤمنان از امدادهای الهی، نعمتی درخور شکر و یاداوری از سوی انان+۲ آیه
- وزش باد و توفان در غزوه احزاب، برای درهم شکستن توان دشمن، نعمتی شایسته یاداوری و سپاس از سوی مسلمانان مؤمن
- امداد غیبی خدا به مؤمنان، نعمتی شایسته یاداوری
- دفع توطیههای دشمنان، از نعمتهای الهی بر مؤمنان+۱ آیه
- نزول فرشتگان جهت یاری مؤمنان در جنگها، نعمتی شایسته یاداوری
- بادهای رحمت، جهت امداد مؤمنان در جنگها، نعمتی شایسته یاداوری
- امداد به مؤمنان در غزوه احزاب، از نعمتهای الهی و شایسته یاداوری
- فرستاده شدن باد برای پیروزی مؤمنان در غزوه احزاب، نعمتی شایسته شکرگزاری و یاداوری
- پیروزی در غزوه احزاب، نعمتی الهی
- نزول جنود الهی در جنگ احزاب برای یاری مسلمانان، نعمتی شایسته یاداوری
- لزوم یاداوری نعمتهای الهی+۲ آیه
- یاداوری نعمتهای خدا، مایه به یاد خدا بودن و او را منشا نعمت دانستن+۲ آیه
- همسویی منافقان با احزاب متّحد در غزوه احزاب برای تضعیف روحیّه مسلمانان+۱ آیه
- نیروهای نامریی الهی، سپاهی غیر متعارف و حمایتگر نیروهای نظامی مسلمان، در رویارویی با دشمن+۵ آیه
- هجوم سپاه مشرکان قریش در غزوه احزاب به مسلمانان، موجب خوف و بدگمانی انان+۱ آیه