تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) إِيَّاکَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاکَ نَسْتَعِينُ «5» ترجمه‌ تو را پرستش ميکنيم و از تو کمک ميجوئيم.. تفسير در تفسير امام است که خدا فرموده بگوئيد اى بندگانيکه نعمت بشما عطا نمودم تو را پرستش مينمائيم اى کسيکه بما انعام فرمودى اطاعت ميکنيم تو را از روى اخلاص در حاليکه اقرار داريم به يگانگى تو با کمال خوارى و خضوع بدون رياء و سمعه و از تو کمک ميجوئيم بر بندگى و فرمان‌بردارى تو و بر دفع شرهاى دشمنان تو و رد مکرهاى آنان و ايستادگى و ثبات قدم بر آنچه فرمان دادى و از حضرت صادق (ع) مروى است که يعنى نميخواهيم از تو جز تو را پرستش نميکنيم تو را در مقابل عوض و بدل مانند پرستش کسانيکه معرفت بتو ندارند و از حضرتت غائبند. تنبيه تقديم اياک که حق آن تاخير است براى افاده حصر است و اشاره باشتراط عبادت بخلوص عمل از ريا و سمعه و ساير اغراض فاسده دنيويه که بهيچ وجه نبايد در عمل راه پيدا کند که هرگاه داخل اصل عمل يا جزء آن يا شرط يا مکان يا زمان يا وصف يا کيفيت يا مقدمات يا مؤخرات عمل شود اعم از واجبات يا مستحبات يا مرکبات، يا باطل است يعنى بايد اعاده يا قضا شود يا قبول نميشود يعنى ثواب ندارد، بلکه بعضى از موارد معصيت کبيره ميشود و سر از گريبان کفر بيرون مى‌آورد، و تفصيل اين اجمال موکول بکتب فقهيه است و نکته عدول از غيبت بخطاب آنستکه چون بنده در مقام فرمانبردارى خداوند برآمد و خود را از کثافات ظاهريه و باطنيه تطهير نمود و متوجه بمقام قدس ربوبى شد و خداوند را بعظمت ياد کرد و نام نامى خدا را بر زبان جارى ساخت و حمد و ثناى الهى را بجاى آورد و اقرار بسلطنت مطلقه الهيّه نمود که مفاد سوره حمد است کم‌کم بخدا نزديک ميشود بطوريکه اگر از اهل بصيرت باشد خدا را بچشم دل ميبيند و مى‌شناسد پس مناسب است از غيبت بخطاب عدول نمايد و با محبوب حقيقى راز و نياز آغاز کند و خود را از شرک رها سازد و بدامن يگانه معشوق اندازد. روى در قبله يک روئى کن‌ خلق بگذار و خدا جوئى کن‌ تا خداوند هم با تو کمک فرموده بشاه راه هدايتت برساند.