تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ ما يَخْدَعُونَ إِلاَّ أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ «9»
ترجمه
مکر ميکنند با خدا و آنانکه ايمان آوردند با آنکه مکر نميکنند مکر با خودهاشان و درک نميکنند.
تفسير
خدعه با خدا و اهل ايمان همان خدعه با پيغمبر (ص) است که در ذيل آيه سابقه بيان شد چون کسيکه با پيغمبر (ص) بنفاق زيست و خدعه و مکر نمود و اظهار داشت امريرا که در ضميرش برخلاف آن مستقر بود هم با خدا مکر نموده و هم با اهل ايمان زيرا آنحضرت واسطه ميان خدا و اهل ايمان است و از خود خواهشى ندارد و حکم خداوند را که بر صلاح بندگان است بآنها ابلاغ مينمايد پس هر خدعه که با او باين عنوان بنمايند با خدا و اهل ايمان نموده‌اند و ممکن است گفته شود خدعه با خدا بانستکه معامله نمايند با او مانند شخص خدعه کار، چنانچه عياشى از حضرت صادق (ع) نقل نموده که از پيغمبر (ص) پرسيدند که نجات در چه چيز است روز قيامت فرمود نجات در آنست که با خدا خدعه نکنيد تا خدا
جلد 1 صفحه 32
با شما خدعه نکند همانا کسيکه با خدا خدعه کند خدا هم با او خدعه ميکند و ايمان را از دل او ميبرد و چنين کسى در واقع با خودش خدعه ميکند اگر شعور داشته باشد پرسيدند چگونه کسى با خدا مکر ميکند فرمود کارى را که خدا فرموده بجا بياوريد بجا مياورد براى غير خدا پس از ريا بپرهيزيد که آن شرک بخدا است، و چون ضرر اين خدعه و مکر عائد خودشان ميشود و بخدا و رسول و اهل ايمان ضررى نميرسد مثل آنستکه با خودشان مکر نموده باشند چون خداوند بى‌نياز است از آنها و ياريشان و اگر ميخواست بآنها مهلت نمى‌داد و آنها قدرت بر مخالفت پيدا نمينمودند و نسبت بيشعورى بآنها براى آنستکه نمى‌دانستند خداوند عالم السر و الخفيات است و پيغمبر (ص) خود را از باطن آنها آگاه ميفرمايد و دروغ و کفر آنها ظاهر ميشود و آنحضرت بامر خداوند آنها را لعن ميفرمايد و رسواى خاص و عام ميشوند و اين فضيحت و رسوائى تا دامنه قيامت براى آنها باقى ميماند و امامى مانند امير المؤمنين (ع) از دست آنها ميرود و ائمه مانند آنسه نفر و معويه و يزيد و خالد و وليد و امثال آنها پيدا ميکنند که صفحات تاريخ را از اعمال قبيحه خود ننگين مينمايند بلکه ننگى براى مسلمانان در دنيا از آنها باقى ميماند که بهيچ آبى جز اشک چشم شيعيان شسته نميشود و در آخرت هم با ائمه خود محشور ميشوند چه ضررى است بالاتر از اينها، اگر بخواهم کيفيت عذاب آخرت و صور برزخيّه و بسته شدن در جهنم بروى آنها و زير و رو شدنشان در آتش و فشار آوردن بر يکديگر و بالا و پائين رفتن آنها مانند تکّه‌هاى گوشت در ديک و احاطه حيوانات گزنده و درنده بر آنها و اندکى آرام گرفتن جهنم و دوباره مشتعل شدن و ريختن پوست بدنشان و فورا گوشت و پوست روئيدن و دو مرتبه سوختن و تشنه شدن و آب خواستن و آن خون و چرک داغ را خوردن و از تمام بدنشان سوزان خارج شدن و امثال اينها را عرضه بدارم ميترسم اسباب وحشت شود اين عذاب اتباع است امان از عذاب رؤساء آنها آيا سلطنت دو روزه باين عذاب جاويدان ارزش دارد خداوند بما ترحم فرمايد که حب رياست را از دل خودمان زائل نمائيم که انسان را به بسى کار ها وادار مينمايد و بردن ايمان را خداوند از دل کسى بآنست که نور ايمان را در دل او نمى‌اندازد چون قابليت ندارد و او را بحال خود واميگذارد لذا توفيق از او سلب ميشود و موفق باعمال خيريّه نمى‌گردد.
جلد 1 صفحه 33