اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
قُل أَعُوذُ بِرَب‌ِّ الفَلَق‌ِ «1»
خطاب اگر چه به پيغمبر است ولي تکليف متوجه بجميع مکلفين است، و اعاذه پناه بردن است بکسي از ترس شرّ هر ذي شرّي انسان باشد يا شيطان يا حيوانات موذيه يا خطرات و بليات و مصائب پناه ببرد بخداي متعال خداوند او را پناه ميدهد و از شرور او را مصون و محفوظ ميگرداند. و پناه بردن بمجرد قول نيست که بگويد:
اعوذ باللّه بايد رو بخدا رفت و توجه باو نمود مثل اينکه اگر کسي سگ درنده باو حمله کرد بگويد: من پناه بردم بقلعه يا خانه کدخدا و نرود از شرّ آن سگ محفوظ
جلد 18 - صفحه 269
نميماند بايد داخل قلعه يا خانه بشود تا محفوظ بماند. و فلق در لغت عرب بمعني شکاف وسيع است مي‌گويي: فلق رأسه بالسيف شکاف برداشت به شمشير شکاف وسيعي، و اطلاق بر سفيده صبح هم ميشود که جدايي مياندازد بين ظلمت شب و روشنايي روز.
و از علي بن ابراهيم است که: فلق جبي است در جهنم يتعوذ اهل النار من شدة حره از خدا سؤال کرد اجازه بفرمايد يک نفس بکشد اجازه داد يک نفس کشيد جهنم مملو از آتش شد و در اينکه جب صندوقي است که تابوت باشد و در آن شش نفر از اولين و شش نفر از آخرين هستند شش نفر اولين پسر آدم که برادرش را کشت و نمرود که ابراهيم را در آتش انداخت و فرعون و سامري که عجل درست کرد و آنکه يهود را يهودي کرد و آنکه نصاري را نصراني کند و شش نفر آخرين اولي و دومي و سومي و معاويه و پسر مرادي قاتل امير المؤمنين و صاحب خوارج و قريب بهمين مفاد از امير المؤمنين و از حضرت صادق عليهما السلام روايت شده با اختلاف جزئي در خصوصيات و مصاديق