اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
جَزاؤُهُم عِندَ رَبِّهِم جَنّات‌ُ عَدن‌ٍ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدِين‌َ فِيها أَبَداً رَضِي‌َ اللّه‌ُ عَنهُم وَ رَضُوا عَنه‌ُ ذلِک‌َ لِمَن خَشِي‌َ رَبَّه‌ُ «8»
جزاء آنها در نزد پروردگار آنها بهشتهايي است عدن جاري ميشود از زير
جلد 18 - صفحه 193
آنها نهرهايي هميشه در آن بهشتها هستند فنا و زوال ندارد ابد الاباد باقي است خدا از آنها راضي و آنها هم از خدا راضي هستند و اينکه موهبت براي کسي است که از خدا بترسد.
جَزاؤُهُم عِندَ رَبِّهِم نه از روي استحقاق زيرا احدي حقي بر خدا ندارد و لو با عبادت جن و انس وارد شود زيرا مقابله با نعم پروردگار نميکند بلکه از راه قابليت تفضل است و اگر چه تفضل بر خدا لازم نيست لکن چون وعده داده محال است خلف وعده کند که ميفرمايد: لا يُخلِف‌ُ اللّه‌ُ المِيعادَ زمر آيه 20 و خلف وعده قبيح است و محال است از خدا صادر شود.
جَنّات‌ُ عَدن‌ٍ عدن بمعني جاويدان که هميشه ثابت و باقي است تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ يعني از پاي قصرها و عمارات و زير اشجار و فواکه، انهار بهشتي کوثر و سلسبيل و ماء غير آسن و خمرة لذة للشاربين و لبن لم يتغير طعمه و عسل مصفي.
خالِدِين‌َ فِيها أَبَداً با اينکه کلمه عدن دلالت بر خلود و دوام داشت مع ذلک با چند تأکيد ميفرمايد: خالِدِين‌َ فِيها أَبَداً رَضِي‌َ اللّه‌ُ عَنهُم که بالاترين مقامات رضاي الهي است: وَعَدَ اللّه‌ُ المُؤمِنِين‌َ وَ المُؤمِنات‌ِ جَنّات‌ٍ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدِين‌َ فِيها وَ مَساکِن‌َ طَيِّبَةً فِي جَنّات‌ِ عَدن‌ٍ وَ رِضوان‌ٌ مِن‌َ اللّه‌ِ أَکبَرُ ذلِک‌َ هُوَ الفَوزُ العَظِيم‌ُ توبه آيه 72. حتي دارد پس از آنکه اهل بهشت در بهشت جايگير ميشوند خطاب ميرسد که: ديگر حاجتي داريد! عرض ميکنند: ربنا رضاک. و رضاي الهي منوط بر اينکه است که بنده در هر حالي باشد از خدا راضي باشد چه در نعمت و چه در بلا چه در صحت و چه در مرض چه در غني و چه در فقر چه در سعه چه در ضيق و در هر حال شاکر باشد که ميفرمايد: إِن تَشکُرُوا يَرضَه‌ُ لَکُم زمر آيه 7.
وَ رَضُوا عَنه‌ُ آنها هم پس از دخول جنت و نعم بهشتي کمال رضايت و خشنودي را دارند ديگر مقامي بهتر و بالاتر از اينکه چيست.
جلد 18 - صفحه 194
ذلِک‌َ لِمَن خَشِي‌َ رَبَّه‌ُ اينکه مقامات و اينکه درجات و اينکه جنات و اينکه رضاي الهي براي کسي است که از خدا و پروردگارش بترسد که دو رکن اعظم براي مؤمن اينکه است که بين خوف و رجاء باشد نه ايمن از عذاب الهي باشد و نه ياس من روح اللّه، در بعض اخبار دارد ميفرمايد: مؤمن بين خوف و رجاء مثل دو انگشت سبابه باشد که هيچکدام بر ديگري زيادتي نداشته باشند، و در بعض اخبار ميفرمايد: رجاء بيشتر باشد، و جمع بين اينکه دو باين است که اگر نظر بخود کند خوف و رجائش مساوي و اگر نظر بخدا کند رجائش بيشتر که در دعاء مي‌گويي:
( يا من سبقت رحمته غضبه)
و خوف و رجائي که مؤمن بايد داشته باشد خوف و رجائي است که آثارش ظاهر باشد که خوف جلوگير شود از ارتکاب معاصي و رجاء باعث شود برايتان واجبات و عبادات و اطاعت پروردگار.
هذا آخر ما اردنا في تفسير هذه السورة و يتلوه ان شاء اللّه تعالي تفسير بقية السور بتوفيقه و تأييده، و الحمد للّه و الصلاة علي نبيه و آله و سائر انبيائه و اللعن علي اعدائه و انا العبد الحقير الخائف المستجير السيد عبد الحسين الطيب غفر له.
سورة الزلزلة
بسم اللّه و الحمد للّه و الصلاة علي رسول اللّه و آله آل اللّه و اللعن علي اعداء اللّه الي يوم لقاء اللّه. اما الکلام في فضلها- از کافي کليني بسند متصل از حضرت صادق (ع) که فرمود:
(لا تملوا من قراءة اذا زلزلت الارض زلزالها فانه من کانت قراءتها في نوافله لم يصبه اللّه بزلزلة أبدا و لم يمت بها و لا بصاعقة و لا بآفة من آفات الدنيا حتي يموت فاذا مات نزل عليه ملک کريم من عند ربه فيقعد عند رأسه فيقول: يا ملک الموت ارفق بولي اللّه
جلد 18 - صفحه 195
فانه کثيرا ما يذکرني و يکثر تلاوة هذه السورة و تقول له السورة مثل ذلک فيقول ملک الموت: قد امرني ربي ان اسمع له و اطيع و لا اخرج روحه حتي يأمرني بذلک فاذا امرني اخرجت روحه، و لا يزال ملک الموت عنده حتي يامره بقبض روحه اذا کشف له الغطاء فيري منازله في الجنة و يخرج روحه في الين ما يکون العلاج ثم يشيع روحه الي الجنة سبعون الف ملک يبتدرون بها الي الجنة)
و اخبار ديگري از إبن بابويه و از خواص القرآن روايت شده صرفنظر کرديم.