تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهانَنِ «16»
وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ: و امّا آدمى چون بيازمايد او را پروردگارش به فقر و فاقه و مسکنت، فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ: پس تنگ سازد بر او روزى او را، فَيَقُولُ:
پس گويد از روى جزع و ناشکيبائى، رَبِّي أَهانَنِ: پروردگار من خوار کرد مرا.
يعنى گمان برد که سبب خوارى او فقر و فاقه است و بدين جهت گويد: خدا مرا به فقر، خوار گردانيد.
بيان- خلاصه معنى آن است که آدمى به جهت اشتغال او به حطام دنيا و لذّات آن و اهتمام او به آن، کرامت خود را به توانگرى داند و اهانت خود را به
جلد 14 - صفحه 200
فقر و فاقه، و اين از کوتاهى فکر و قلّت فهم و تدبر است. زيرا به حسب حقيقت، کرامت به طاعت و مذلّت به معصيت است، چنانچه فرمايد: «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ»، «1» و فقر گاهى مؤدّى به کرامت دارين است و توسيع گاه است که موجب استدراج باشد. چنانچه نسبت به معاندين موجب انهماک است در حبّ دنيا و سبب ازدياد عذاب و نکال است در عقبى.