اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِنّا أَنذَرناکُم عَذاباً قَرِيباً يَوم‌َ يَنظُرُ المَرءُ ما قَدَّمَت يَداه‌ُ وَ يَقُول‌ُ الکافِرُ يا لَيتَنِي کُنت‌ُ تُراباً (40)
محققا ما شما را انذار و تخويف نموديم عذاب نزديک روزي که نظر ميکند هر کس بآنچه پيش فرستاده از اعمال که بدستهاي خود انجام داده و ميگويد کافر اي کاش من بودم خاک.
إِنّا متکلم مع الغير است گفتيم افعال الهي دو قسم است آنچه که بدون واسطه است متکلم وحده تعبير ميفرمايد و آنچه مع الواسطه است متکلم مع الغير بيان مينمايد.
أَنذَرناکُم انذار مقابل بشارت است که خداوند بشارت ميدهد ببهشت و سعادت کساني را که ايمان بياورند و اعمال صالحه بجا آورند و تقواي از معاصي داشته باشند و انذار ميکند کساني را که شرک و کفر و ضلالت و ظلم و فسق و فجور را اختيار کردند.
جلد 17 - صفحه 368
عَذاباً قَرِيباً اولا قيامت نزديک: إِنَّهُم يَرَونَه‌ُ بَعِيداً وَ نَراه‌ُ قَرِيباً معارج آيه 6. و ثانيا عذاب کفار و امثال آنها از حين احتضار و موت هست الي الابد و هيچ چيز بانسان از مرگ نزديکتر نيست.
يَوم‌َ يَنظُرُ المَرءُ که تمام اعمال و اقوال و افعال خود را مشاهده ميکند چنانچه ميفرمايد:
وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً کهف آيه 48.
ما قَدَّمَت يَداه‌ُ اعمال يدي از باب مثال است و الا تمام اعمالش در نظرش حاضر ميشود از افعال چشم نگاه کردن، افعال گوش شنيدن، افعال پا رفتن، افعال قلب و نفس از عقائد و اخلاق، افعال بدن از لمس عورت از جماع و لواط لب از بوسيدن و غير اينها.
وَ يَقُول‌ُ الکافِرُ يا لَيتَنِي کُنت‌ُ تُراباً در تفسير اينکه جمله اقوال زيادي است.
بعضي گفتند: مراد اينکه است که پس از خاک شدن اي کاش بهمان حالت بودم و مبعوث نميشدم، بعضي گفتند: اي کاش اصلا خلق نشده بودم و بهمان حالت اولي که خاک بودم باقي مانده بودم، بعضي گفتند: چون وحوش و بهائم و دواب محشور ميشوند خداوند از آنها تقاص مظلوم را از ظالم ميکند حتي گوسفند شاخدار بگوسفند بي شاخ شاخ زده باشد پس از اينکه ميفرمايد: برگرديد همان خاک شويد کافر هم آرزو ميکند که من هم جزو آنها بودم، بعضي گفتند، چون ابليس افتخار کرد که من از آتش هستم و آدم از خاک تمني ميکند که اي کاش من هم از خاک بودم، بعضي گفتند: چون پيغمبر اکرم امير المؤمنين را باين کنيه مکني نمود ابو تراب و فرمود:
(انا و علي أبوا هذه الامة)
کافر فرداي قيامت آرزو ميکند که اي کاش من هم ترابي بودم يعني علوي بودم و از موالي ابو تراب بودم و علي (ع) در حق من پدري ميکرد چنانچه نسبت بشيعيان خود ميکند که نجات فرداي قيامت منحصر بموالي اينکه خاندان است که ايمان محقق نميشود مگر بولايت اينکه خاندان، و بر طبق اينکه احاديثي داريم از حضرت صادق (ع) که ابي بصير روايت ميکند که ميفرمايد:
(يعني علويا يوالي ابا تراب)
و در حديث
جلد 17 - صفحه 369
ديگر در تفسير باطن اينکه جمله را دارد که چون امير المؤمنين قسيم الجنة و النار است شيعيان را ببهشت و دشمنان را بجهنم کافر تمني ميکند اي کاش من از شيعه علي بودم، و حديثي از إبن عباس پرسيدند وجه تسميه علي (ع) بابي تراب گفت: براي اينکه است که او صاحب زمين بود و حجت بر اهل زمين و بقاء زمين بواسطه او بود لذا ابا تراب شد و کافر آرزو ميکند که من از شيعيان او بودم.
هذا آخر ما اردنا في تفسير سورة النبأ و يتلوه ان شاء اللّه تفسير بقيه السور.
و الحمد للّه، و الصلاة علي رسوله و آل رسوله آل اللّه، و اللعن علي اعدائهم اعداء اللّه.
و انا العبد السيد عبد الحسين طيب غفر له.
سورة النازعات
اما فضلها- از إبن بابويه باسناده از حضرت صادق (ع) روايت کرده فرمود:
(من قرأ سورة النازعات لم يمت الا ريانا، و لم يبعثه اللّه الا ريّانا، و لم يدخله الجنة الا ريّانا)
و در اخبار مرسله از پيغمبر (ص) و از حضرت صادق (ع) فوائد زيادي در قرائت آن نقل کرده‌اند مثل اينکه از مشروب سرد خداوند سيرابش ميفرمايد و مواجه با دشمنان از اذيت آنها ايمن ميشود و آنها از او اعراض ميکنند، و اگر بر کسي که از او خوف دارد از شرش محفوظ ميشود و غير اينها.