اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
رَحمَةً مِن رَبِّک‌َ إِنَّه‌ُ هُوَ السَّمِيع‌ُ العَلِيم‌ُ «6»
رحمتي است از پروردگار او شنواي دانا است.
رَحمَةً مِن رَبِّک‌َ اينکه تقدير امور و ارسال آنها از رحمت پروردگار تو است که رحمتش وسعت دارد کل‌ّ شيئي لکن قابليّت محل لازم دارد چنانچه ميفرمايد وَ رَحمَتِي وَسِعَت کُل‌َّ شَي‌ءٍ فَسَأَکتُبُها لِلَّذِين‌َ يَتَّقُون‌َ وَ يُؤتُون‌َ الزَّکاةَ وَ الَّذِين‌َ هُم بِآياتِنا يُؤمِنُون‌َ اعراف آيه 155. و ميفرمايد: يَختَص‌ُّ بِرَحمَتِه‌ِ مَن يَشاءُ وَ اللّه‌ُ ذُو الفَضل‌ِ العَظِيم‌ِ آل عمران، آيه 67. و اوّل قرآن خداوند خود را ميستايد بصفت رحيميّت و رحمانيت، رحيم براي شمول و عموم و سعه رحمت است و رحمن براي ثبات و بقاء و دوام رحمت است در کلمه بسمله و تفصيل آن در مجلد اوّل اينکه تفسير در سوره حمد گذشت.
إِنَّه‌ُ هُوَ السَّمِيع‌ُ العَلِيم‌ُ چند صفت است که منتزع از علم است سميع يعني عالم بمسموعات، بصير عالم بمبصرات، خبير عالم بقضايا، حکيم عالم بمصالح و مفاسد. مريد عالم بصلاح و علم او احاطه بکل‌ّ شي‌ء دارد وَ أَن‌َّ اللّه‌َ قَد أَحاطَ بِکُل‌ِّ شَي‌ءٍ عِلماً طلاق، آيه 12. بلکه علم هم منتزع از ذات است که صرف الوجود است صفة زايده نيست، و در باب توحيد صفاتي گفتيم: که جميع صفات کماليّه عين ذات و منتزع از ذات که امير المؤمنين (ع) فرمود در خطبه نهج البلاغه:
«و کمال توحيده نفي الصّفات عنه لشهادة کل‌ّ صفة أنّها غير الموصوف و شهادة کل‌ّ موصوف أنّه غير الصّفة، فمن وصفه فقد قرنه، و من قرنه فقد جزّاه، و من جزّاه فقد جهله».
. الخطبة.
74