اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ يَوم‌َ الفَصل‌ِ مِيقاتُهُم أَجمَعِين‌َ (40)
بدرستي که يوم الفصل محل آنها است بالتمام.
إِن‌َّ يَوم‌َ الفَصل‌ِ روز قيامت است و فصل بمعني جدايي است مقابل وصل، و روز قيامت را يوم الفصل گفتند که خوب و بد از هم جدا ميشوند چنانچه ميفرمايد:
وَ امتازُوا اليَوم‌َ أَيُّهَا المُجرِمُون‌َ يس آيه 59. فَرِيق‌ٌ فِي الجَنَّةِ وَ فَرِيق‌ٌ فِي السَّعِيرِ شوري، آيه 5. و فصل قضا که حق و باطل از هم جدا ميشود، و اسامي القيامة بسيار است که يکي از آنها يوم الفصل است.
مِيقاتُهُم أَجمَعِين‌َ ميقات از ماده وقت است مثل مفعال و مراد وقت معيّن است مثل يوم الموعود، و اطلاق بر مکاني که بوقت معين بايد در آنجا وقوف کنند مثل مواقيت حج براي احرام که تعبير بميقاتگاه ميکنيم، و مرجع ضمير هم ممکن است مذکورين در آيات قبل باشد مثل قوم فرعون و قوم تبع
جلد 16 - صفحه 95
و من قبلهم قوم نوح و هود و صالح و لوط و شعيب و منکرين معاد ولي اثبات شيئي نفي ما عدا نميکند و ممکن است مراد جميع انس و جن و ملک باشد بلکه حيوانات و وحوش که تمام محشور ميشوند و هر يک بجزاء خود نائل ميشود بخصوص با تأکيد بقوله تعالي أَجمَعِين‌َ چنانچه ميفرمايد: وَ يَوم‌َ يَحشُرُهُم جَمِيعاً يا مَعشَرَ الجِن‌ِّ قَدِ استَکثَرتُم مِن‌َ الإِنس‌ِ و ميفرمايد: يا مَعشَرَ الجِن‌ِّ وَ الإِنس‌ِ أَ لَم يَأتِکُم رُسُل‌ٌ مِنکُم يَقُصُّون‌َ عَلَيکُم آياتِي وَ يُنذِرُونَکُم لِقاءَ يَومِکُم هذا ... الايه انعام آيه 128 و 13 و ميفرمايد: يا مَعشَرَ الجِن‌ِّ وَ الإِنس‌ِ إِن‌ِ استَطَعتُم أَن تَنفُذُوا مِن أَقطارِ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ فَانفُذُوا لا تَنفُذُون‌َ إِلّا بِسُلطان‌ٍ الرحمن، آيه 33 و غير اينها.