مراد از «ناشِئَةَ اللَّيْلِ» «برخاستن از خواب» است، چنانکه در روايتى از امام باقر و امام صادق عليهما السلام مى‌خوانيم: مراد از «ناشِئَةَ اللَّيْلِ» قيام براى نماز شب است. «1»
«وَطْئاً» به معناى زير پا گذاشتن و قدم نهادن بر چيزى است و در آيه به معناى قدم گذاشتن در راه عبادت است. امام صادق عليه السلام در تفسير «أَشَدُّ وَطْئاً» فرمود: منظور برخاستن از رختخواب است در حالى که جز خداوند را اراده نکرده باشد. «2»
«تَبَتَّلْ» به معناى بريدن از هواى نفس و توجه کردن به خداوند است.
امام باقر عليه السلام فرمودند: مراد از «تَبَتَّلْ» بالا بردن دست ها در هنگام تکبير نماز است، و امام صادق عليه السلام فرمود: «تَبَتَّلْ»، حالت خضوع و خشوع به هنگام دعا در درگاه الهى است. «3»
نماز شب در روايات
پيامبر اکرم صلى الله عليه و آله فرمود: بهترين شما کسى است که کلامش نيکو باشد، گرسنگان را سير کند و به هنگامى که مردم در خوابند، نماز شب بخواند. «4»
آن حضرت سه بار به على بن ابيطالب فرمود: بر تو باد به نماز شب. «عليک بصلاة الليل، عليک بصلاة الليل، عليک بصلاة الليل» «5»
امام صادق عليه السلام فرمود: شرافت مؤمن به نماز شب است و در روايتى ديگر فرمود: زينت و افتخار مؤمن به خواندن نماز شب است. «6»
شخصى به حضرت على عليه السلام گفت: من از توفيق خواندن نماز شب محروم شده‌ام! امام عليه السلام فرمود: «قَيَّدتک ذنوبک» گناهانت تو را بازداشته است. «7»
خداوند به حضرت موسى عليه السلام خطاب کرد: اى موسى، دروغ مى‌گويد کسى که خيال مى‌کند مرا دوست دارد ولى هنگامى که شب فرا رسد، به جاى گفتگو با من، به خواب مى‌رود. «8»
«1». تفسير مجمع البيان.
«2». کافى، ج 3، ص 446.
«3». تفسير نورالثقلين.
«4». بحارالانوار، ج 87، ص 142.
«5». وسائل‌الشيعه، ج 5، ص 268.
«6». بحارالانوار، ج 87، ص 140.
«7». بحارالانوار، ج 80، ص 128.
«8». اعلام الدين ديلمى، ص 263.
جلد 10 - صفحه 268
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود: دو رکعت نماز در دل شب، از دنيا و آنچه در آن است نزد من محبوب‌تر است. «1»
در روايات از نماز شب به عنوان عامل زياد شدن رزق، اداى دين، رفع همّ و غمّ و جلاى چشم ياد شده است. «2»
براساس روايات، نماز شب، سبب بخشش گناهان روز مى‌شود. «3»
همچنين، نماز شب، سبب سلامتى بدن و دريافت رحمت الهى شمرده شده است. «4»
خداوند در قرآن پاداش بعضى از اعمال را بيان فرموده است ولى در مورد نماز شب مى‌فرمايد: هيچ کس نمى‌داند که خداوند چه چيزى براى او ذخيره کرده است: «فلا تعلم نفس ما اخفى لهم ...» «5»