آیه ۸ سوره مزمل

سوره مزمل(المزمل)، آیه ۸ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۷۴

معنی کلمات و عبارات
«أذْکُرِ اسْمَ رَبِّکَ»: نام پروردگارت را ببر و به یاد او باش. ذکر خدا بکن. «تَبَتَّلْ»: کناره‌گیری کن. مراد دوری از مردم و با تمام وجود متوجّه خدا شدن و در خلوت شبها به عبادت پرداختن است.
نزول
نکات آیه
۱ - ذکر و یاد کردن نام پروردگار، توصیه خداوند به پیامبر(ص) «و اذکر اسم ربّک» ۲ - لزوم ذکر و یادکردن پروردگار در ضمن تلاش گسترده روزانه «إنّ لک فى النهار سبحًا طویلاً . و اذکر اسم ربّک» ۳ - ربوبیت خداوند، مقتضى یادکردن نام او در همه احوال «و اذکر اسم ربّک» ۴ - توجّه کامل به پروردگار و انقطاع از غیر او، توصیه خداوند به پیامبر(ص) «و تبتّل إلیه تبتیلاً» «تبتّل» و «تبتیل» به معناى انقطاع از دنیا و ماسوى اللّه و توجّه به خداوند است (تاج العروس و قاموس المحیط). ۵ - پیامبر(ص)، موظّف بود تا در زندگى خود، خدامحورى و بریدن از غیر او را با تلاش گسترده روزانه همراه سازد. «إنّ لک فى النهار سبحًا طویلاً ... و تبتّل إلیه تبتیلاً» ۶ - خدامحورى، باید برنامه مؤمنان در تمامى لحظه هاى زندگى باشد. «و تبتّل إلیه تبتیلاً» ۷ - دین دارى، در عین زندگى خواهى و معنویت توأم با توسعه زندگى مادى، از توصیه هاى قرآن «إنّ لک فى النهار سبحًا طویلاً . و اذکر اسم ربّک و تبتّل إلیه تبتیلاً» ۸ - بایستگى توجّه کامل به خدا و انقطاع از دیگران، براى رهبران جامعه اسلامى و مبلغان دینى «و اذکر اسم ربّک و تبتّل إلیه تبتیلاً» مخاطب این آیات، شخص پیامبر(ص) است; ولى به اعتبار این که آن حضرت به عنوان رهبر و ابلاغ کننده پیام هاى الهى به مردم بود، مى توان درباره همه کسانى که داعیه دار رهبرى جامعه اسلامى و هدایت دینى اند، این مسأله را سرایت داد.
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۹ - «عن أبى عبداللّه(ع): ...قوله «و تبتّل إلیه تبتیلاً» قال: الدّعاء بأصبع واحدة تشیر بها...; [منبع: کافى، ج ۲، ص ۴۷۹، ح ۱; نورالثقلین، ج ۵، ص ۴۴۹- ، ح ۲۲.] از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند: «و تبتّل إلیه تبتیلاً» روایت شده که فرمود: [مقصود] دعا کردن همراه با اشاره یک انگشت است...». ۱۰ - «عن أبى جعفر و أبى عبداللّه (علیهماالسلام) أنّ التبتّل هنا رفعُ الیدین فى الصلاة; [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۵۷۱; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۴۵۰، ح ۲۷.] از امام باقر و امام صادق(علیهماالسلام) روایت شده که «تبتّل» در این جا (در آیه «و تبتّل إلیه تبتیلاً») بالا بردن دست ها در نماز است». ۱۱ - «عن موسى بن جعفر(ع) قال: التبتّل أن تقلّب کفّیک فى الدّعاء إذا دعوت...; [منبع: معانى الأخبار، ص ۳۷۰، ح ۲; نورالثقلین، ج ۵، ص ۴۴۹، ح ۲۱.] از امام کاظم(ع) روایت شده که فرمود: «تبتّل» آن است که هنگامى که دعا مى کنى، کف دست هایت را برگردانى».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۵)
  • خلوص در عبادت، فرمان خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • شبزندهداری، از عوامل مؤثّر در ایجاد روحیّه و پایداری در برابر مشکلات+۳ آیه
  • لزوم یاد کردن خداوند با اسمای او+۱ آیه
  • لزوم تبتّل و توجّه کامل به خدا و انقطاع از دیگران، برای رهبران جامعه اسلامی
  • یاد خدا، تبتّل و انقطاع از غیر او توام با توسعه زندگی مادّی، از سفارشهای قران+۱ آیه
  • توجّه کامل به پروردگار و انقطاع از غیر او، توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۴ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۴ آیه
  • تدبیر جهان از سوی خدا، مقتضی یگانگی الوهیّت او+۱ آیه
  • یاد و ذکر خداوند، از جمله عبادتهای مورد سفارش در شب+۱ آیه
  • مطلوبیّت یاد کردن خدا با اسمای او+۱ آیه
  • شایسته بودن دعا، همراه با اشاره انگشت
  • مطلوبیّت بالا بردن دستها و به سمت قبله بودن ان در نماز+۱ آیه
  • انقطاع الی اللّه و از غیر خدا بریدن، اقتضای ربوبیّت او+۱ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی ذکر و یاد کردن او+۶ آیه
  • دعا با اشاره انگشت، از اداب ان
  • وارونه کردن کف دستها به طرف اسمان، از اداب دعا و نیایش
  • توجّه کامل به پروردگار و انقطاع الی الله، از اداب ذکر و یاد خدا
  • اخلاص در ذکر و یاد خدا، توصیه الهی به پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • ذکر و یاد خداوند در اوقات تلاش روزانه، سفارش خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
  • ربوبیّت خداوند، مقتضی یاد کردن نام او در همه احوال+۴ آیه
  • سفارش و توصیه خداوند، به ذکر و یاد خود+۲ آیه
  • سفارش خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) به ذکر و یاد خدا، در شب و روز+۴ آیه
  • تلاوت قران، از مصادیق ذکر نام خدا+۱ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۳ آیه
  • تهجّد پیامبر صلی الله علیه و اله همراه با یاد و ذکر خدا، از توصیههای خداوند+۱ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۷ آیه
  • خلوص در عبادت، فرمان خدا به محمّد صلی الله علیه و اله+۵ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به اخلاص در عبادت و پرستش خداوند+۴ آیه
  • توجّه کامل به پروردگار و انقطاع از غیر او، توصیه خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به اعلام اخلاص خویش در همه امور به مردم+۵ آیه
  • دستور خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله مبنی بر یاد خدا بودن و توجّه به مقام ربوبی او+۴ آیه
  • ربوبیّت خداوند، نسبت به مشرق عالم، مقتضی واگذاری کارها به او+۱ آیه
  • ربوبیّت خداوند بر مغرب عالم، مقتضی توجه کامل خلق به او و یاد دایمی او در زندگی+۱ آیه
  • مطلوبیّت بالا بردن دستها و به سمت قبله بودن ان در نماز+۱ آیه
واژه‌ها