نکته‌های تفسیر نور

مراد از «طائِفٌ»، آفت و بلايى است که بر گرد باغ چرخيد و آنرا سوزاند و خاکستر کرد. «صرم» به معناى قطع و چيدن ميوه است و مراد از «صريم» برچيده شدن و قطع تمام درختان با قهر الهى است. «فَتَنادَوْا» به معناى نداى افراد براى اجتماع در يک محل و مشورت و هم فکرى است. قهر الهى، گاهى به افراد مى‌رسد. همان که فرعون و لشکرش غرق شدند، «اغرقناه و جلد 10 - صفحه 179 جنوده» «1»، گاهى به مال مى‌رسد مثل اين آيات که باغش سوخت ولى خودشان سالم بودند و گاهى به افراد و مال، هر دو مى‌رسد، نظير قارون که خودش و خانه‌اش و سرمايه‌اش به خاک فرو رفت. «فَخَسَفْنا بِهِ وَ بِدارِهِ» «2» در اين سوره دو بار از بخل انتقاد شده است. يک بار در آيه‌ «مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ» و يک بار داستان اين آيات. سنّت‌هاى خوب نياکان را بايد ادامه داد امّا در اين داستان وارثان تصميم گرفتند راه پدر را کنار و فقرا را محروم کنند. گناه، سبب محروميّت است. امام باقر عليه السلام فرمود: «ان الرجل ليذنب الذنب فيدرء عنه الرزق» «3» مردى که گناه مى‌کند، به همان ميزان از رزق الهى محروم مى‌شود. چنانکه در روايت آمده است: گاهى انسان به خاطر گناه از نماز شب محروم مى‌گردد. «4» ارزش مال تا جايى است که فکر را منحرف نکند وگرنه به حکم خداوند مسجد ضرار خراب مى‌شود و گوساله طلايى سامرى را مى‌سوزاند. «لَنُحَرِّقَنَّهُ ثُمَّ لَنَنْسِفَنَّهُ فِي الْيَمِّ نَسْفاً» «5» داستان باغ سوخته‌ مرد باغدارى که هر سال از ميوه‌هاى باغش به فقرا انفاق مى‌کرد از دنيا رفت. وارثان تصميم گرفتند فقرا را محروم نمايند، تنها يکى از وارثان مخالف بود ولى اکثر آنان بخل ورزيدند و براى محروم کردن فقرا تصميم گرفتند که سحرگاهان به باغ روند و ميوه‌ها را بچينند تا فقرا آگاه نشوند. به باغ رفتند، آن را يک تخته خاکستر ديدند. گفتند: ما راه را گم کرده‌ايم، اين باغ ما نيست. امّا ديگرى گفت: ما از راه درست پدر منحرف شديم، و تصميم گرفتيم فقرا را محروم کنيم، لذا خودمان محروم شديم. آن فرزندى که از روز اول با بخل مخالف بود، گفت: آيا به شما نگفتم اين فکر غلط است؟ به هر حال آنان قهر الهى را ديدند و متنبّه شدند و يکديگر را ملامت کردند. «1». يونس، 73. «2». قصص، 81. «3». تفسير نورالثقلين. «4». تفسير مراغى. «5». طه، 97. جلد 10 - صفحه 180