«حَرْدٍ» به معناى بخل و منع ديگران است. «غَدَوْا عَلى حَرْدٍ» يعنى صاحبان باغ به قصد محروم کردن فقراحرکت کردند.
حرص و بخل، انسان را سنگدل مى‌کند، تا آن جا که به مسکين و فقير رحم نمى‌کند. «لا يَدْخُلَنَّهَا الْيَوْمَ عَلَيْکُمْ مِسْکِينٌ»
«أَوْسَطِ» به کسى گويند که معتدل و به دور از افراط و تفريط باشد. «1»
رسيدگى به مساکين مستحب نيست، بلکه واجب است، زيرا خداوند به خاطر ترک مستحب کسى را کيفر نمى‌دهد. در اين آيه محروم کردن مسکين سبب سوختن باغ در دنيا شد و در آخرت نيز، دوزخيان، دليل دوزخى شدن خود را بى اعتنايى به محرومان مى‌دانند.
ما سَلَکَکُمْ فِي سَقَرَ ... لَمْ نَکُ نُطْعِمُ الْمِسْکِينَ «2»
رسيدگى به فقرا، مخصوص فقراى مؤمن نيست. در اين ماجرا سخنى از ايمان و کفر فقيران نيست بلکه سخن از بخل و حرص بعضى و گرسنگى و فقر ديگران است.
گاهى براى تغيير فکر و فرهنگ، بايد فرد يا گروهى خطاکار در جامعه رسوا شوند تا موجب عبرت ديگران گردند. خداوندى که «اظهر الجميل و ستر القبيح» است پرده بردارى مى‌کند و ماجراى باغى که سوخت تابلوى تاريخ مى‌شود.)
در دعا و گفتگو با خداوند کلمه «رَبِّنا» را زياد بکار ببريم. در اين آيات چند بار اين کلمه تکرار شده است. رَبِّنا إِنَّا کُنَّا ظالِمِينَ ... عَسى رَبُّنا أَنْ يُبْدِلَنا ... إِنَّا إِلى رَبِّنا راغِبُونَ
قهر خدا که آمد همه را مى‌سوزاند. با اينکه يکى از وارثان مخالف محروم کردن فقرا بودسهم او نيز سوخت.
نمونه‌هاى عذاب دنيوى عبارت است از:
الف) سلب نعمت. ب) سلطه اشرار. ج) سلب توفيق. د) سلب امنيّت و آرامش.
ولى عذاب آخرت شديد، اليم، عظيم و کبير است. «وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَکْبَرُ لَوْ کانُوا يَعْلَمُونَ»
«1». مفردات راغب.
«2». مدثر، 42 و 44.
جلد 10 - صفحه 183