1- آزمايش يکى از سنّتهاى الهى است. «إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا»
2- قران، نمونههاى مختلف اتحاد الهى را بيان مىدارد تا ما با شيوه آزمون الهى آشنا شويم. «کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ»
3- طرحهايى که به محروم کردن فقرا بينجامد ناکام است. أَقْسَمُوا ... وَ لا يَسْتَثْنُونَ ...
فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِيمِ
4- هر سوگندى ارزش ندارد. «أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحِينَ»
5- قهر الهى مخصوص آخرت نيست بلکه گاهى در دنيا و بسيار سريع واقع مىشود. فَطافَ عَلَيْها طائِفٌ مِنْ رَبِّکَ ... فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِيمِ
6- تنبيه و کيفر از شئون ربوبيّت است و جنبه تربيتى دارد. «طائِفٌ مِنْ رَبِّکَ»
7- هيچ کس نمىتواند بر خدا پيشى بگيرد. (اينها صبح زود براى چيدن ميوهها برخاستند ولى خداوند سحر باغ را سوزاند.) «وَ هُمْ نائِمُونَ»
8- کيفر و جرم بايد متناسب باشد. چون فقرا را محروم کردند پس محروم شدند.
لا يَسْتَثْنُونَ ... فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِيمِ
9- فکر و تدبير انسان در برابر تدبير خدا بىرنگ است. (در اينجا وارثان تصميمى گرفتند و خداوند اراده ديگرى فرمود.) أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحِينَ ...
فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِيمِ
10- خداوند حامى فقراست. با اينکه فقرا از تصميم وارثان خبر نداشتند ولى خداوند به حمايت از فقرا و براى تنبيه وارثان بخيل، باغ را سوزاند. لا يَسْتَثْنُونَ ... فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِيمِ
11- کاميابىهاى انسان در انحصار محاسبات او نيست. در اين داستان محاسبات به گونهاى بود، امّا نتيجه چيز ديگرى شد. لَيَصْرِمُنَّها مُصْبِحِينَ ... فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِيمِ
12- نيّت بد، اگر همراه با برنامهريزى و انجام اقدامات مقدماتى باشد، کيفر دارد.
جلد 10 - صفحه 181
وَ لا يَسْتَثْنُونَ ... فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِيمِ
13- ثروتى که محرومان از آن بهرهمند نشوند، نبودنش بهتر است. «فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِيمِ»
14- حرص و بخل، سبب زيادت سرمايه و کاميابى نمىشود. لا يَسْتَثْنُونَ ...
فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِيمِ