اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
الَّذِي خَلَق‌َ سَبع‌َ سَماوات‌ٍ طِباقاً ما تَري فِي خَلق‌ِ الرَّحمن‌ِ مِن تَفاوُت‌ٍ فَارجِع‌ِ البَصَرَ هَل تَري مِن فُطُورٍ «3»
جلد 17 - صفحه 89
آن چنان خدايي است که خلق فرمود هفت آسمان را طبقه بطبقه هر طبقه‌اي فوق طبقه ديگر نميبيني در خلقت خداوند رحمن تفاوتي که تمام از روي حکمت و مصلحت و صحيح و درست و بجا بوده پس چشم بصيرت خود را بيند از آيا در خلقت ما خلق فطوري و نقصاني و کوتاهي شده مي‌بيني تمام عين صلاح و حکمت است.
الَّذِي خَلَق‌َ سَبع‌َ سَماوات‌ٍ طِباقاً مکرر گفته شد که اينکه طبقات آسمانها هر قسمت در اينکه فضاي عظيم داراي يک خصوصيات و مرکز يک قسمت از ملائکه است و در طبقه چهارم بيت المعمور است و در طبقه هفتم سدرة المنتهي و جنة المأوي است و فوق آنها کرسي است که احاطه بجميع اينکه طبقات دارد و فوق کرسي عرش اعظم است و فوق عرش را لا يعلمه أحد الا اللّه لا ملک مقرب و لا نبي مرسل، عالم انوار و جبروت و لاهوت و تمام اينکه مطالب را از قرآن استفاده کرده‌ايم مثل آيه 13 الي 15. و آيه شريفه: سُبحان‌َ الَّذِي أَسري بِعَبدِه‌ِ لَيلًا مِن‌َ المَسجِدِ الحَرام‌ِ إِلَي المَسجِدِ الأَقصَي اسرا آيه 1. و گفتيم مسجد اقصي بيت المعمور است طبق اخبار، و آيه شريفه: إِنّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنيا بِزِينَةٍ الکَواکِب‌ِ وَ حِفظاً مِن کُل‌ِّ شَيطان‌ٍ مارِدٍ صافات آيه 6 و 7. و آيه شريفه، وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنيا بِمَصابِيح‌َ وَ حِفظاً فصلت آيه 11. و غير اينها از آيات.
ما تَري فِي خَلق‌ِ الرَّحمن‌ِ مِن تَفاوُت‌ٍ ما تري نه برؤيت بصر بلکه برؤيت قلب که خداوند حکيم کار لغو و قبيح از او صادر نميشود تمام کارهاي او از روي حکمت و عين صلاح فقط قابليت محل لازم است هر چه قابل وجود باشد و مصلحت در ايجادش باشد ايجاد ميفرمايد و کوتاهي و نقص و عيبي در ايجاد او نيست تمام بجا و بموقع است.
فَارجِع‌ِ البَصَرَ اشاره تفکر و تأمل و تدبر ميخواهد تا پي ببرد بحکم و مصالح آن.
هَل تَري مِن فُطُورٍ همين نحوي که تا فعل مصلحت نداشته باشد خداوند ايجاد نميفرمايد همين نحو اگر فعلي مصلحت داشته باشد و محل قابل باشد بخل در ايجاد نميفرمايد فيض او سر تا سر ممکنات را گرفته.