اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنيا بِمَصابِيح‌َ وَ جَعَلناها رُجُوماً لِلشَّياطِين‌ِ وَ أَعتَدنا لَهُم عَذاب‌َ السَّعِيرِ «5»
و هر آينه بتحقيق زينت داديم آسمان نزديک را به چراغها و قرار داديم آن چراغها را تيرها براي شياطين و آماده نموديم از براي شياطين عذاب برفروخته را.
وَ لَقَد زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنيا که همان آسمان اول است که نزديکتر از ساير آسمانها است بکره زمين زيرا دنيا از ماده دنو است بمعني نزديک و اينکه عالم را دنيا گفتند براي اينکه که انسان و ساير مخلوقات قبلا در اينکه عالم وارد ميشوند سپس در عالم برزخ که فاصله است بين اينکه عالم و عالم قيامت که آخرت ميگويند که پس از عالم برزخ وارد عالم آخرت ميشوند که ديگر ابد الاباد باقي است و آخر ندارد که معني خلود است و پس از آن عالم ديگري نيست بخلاف مذهب عرفاء که مثنوي ميگويند:
بعد از آن هم از ملک پران شوم || آنچه اندرو هم نايد آن شوم
پس عدم گردم عدم چون ارغنون || گويدم کنا اليه راجعون
خذله اللّه.
بِمَصابِيح‌َ مصباح چراغي است که نور ميدهد و از اينکه جهت اول روز را صبح گفتند چون نور خورشيد روي زمين را روشن ميکند و در آيه شريفه مثل ميزند: اللّه‌ُ نُورُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ مَثَل‌ُ نُورِه‌ِ کَمِشکاةٍ فِيها مِصباح‌ٌ الي آخر الايه نور آيه 35. و مراد از مصابيح همين ستاره‌ها است که در جاي ديگر تعبير بکواکب فرموده: إِنّا زَيَّنَّا
جلد 17 - صفحه 92
السَّماءَ الدُّنيا بِزِينَةٍ الکَواکِب‌ِ وَ حِفظاً مِن کُل‌ِّ شَيطان‌ٍ مارِدٍ و الصافات آيه 6 و 7.
وَ جَعَلناها رُجُوماً لِلشَّياطِين‌ِ نظر باين که شياطين ميرفتند بآسمانها و از ملائکه اموري و مطالبي اخذ ميکردند و بکهنه که تسخير جن ميکردند خبر ميدادند آنها هم بمردم خبر ميدادند و از آنها منافعي استفاده ميکردند تا زماني که حضرت عيسي متولد شد از آسمان چهارم ببالا ممنوع شدند و شب ولادت حضرت رسالت بکلي از آسمانها ممنوع شدند و دستگاه کهانت از بين رفت، شياطين نزديک آسمان ميرفتند و استراق سمع ميکردند يعني گوش ميدادند و از ملائکه سرقت و دزدي ميکردند خداوند اينکه ستاره‌ها را بمنزله تير شهاب بر آنها ميفرستاد آنها را ميسوزانيد که ميفرمايد: وَ لَقَد جَعَلنا فِي السَّماءِ بُرُوجاً وَ زَيَّنّاها لِلنّاظِرِين‌َ وَ حَفِظناها مِن کُل‌ِّ شَيطان‌ٍ رَجِيم‌ٍ إِلّا مَن‌ِ استَرَق‌َ السَّمع‌َ فَأَتبَعَه‌ُ شِهاب‌ٌ مُبِين‌ٌ حجر آيه 16 الي 18. و ميفرمايد: إِنّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنيا بِزِينَةٍ الکَواکِب‌ِ وَ حِفظاً مِن کُل‌ِّ شَيطان‌ٍ مارِدٍ- الي قوله تعالي- إِلّا مَن خَطِف‌َ الخَطفَةَ فَأَتبَعَه‌ُ شِهاب‌ٌ ثاقِب‌ٌ و الصافات آيه 6 الي 10، و از قول طايفه جن ميفرمايد: وَ أَنّا لَمَسنَا السَّماءَ فَوَجَدناها مُلِئَت حَرَساً شَدِيداً وَ شُهُباً وَ أَنّا کُنّا نَقعُدُ مِنها مَقاعِدَ لِلسَّمع‌ِ فَمَن يَستَمِع‌ِ الآن‌َ يَجِد لَه‌ُ شِهاباً رَصَداً جن آيه 8 و 9.
وَ أَعتَدنا لَهُم عَذاب‌َ السَّعِيرِ مرجع ضمير هم شياطين هستند چون طايفه جن دو دسته هستند مؤمنين جن و کفار جن شياطين هستند که براي آنها عذاب جهنم آتش افروخته فراهم شده که ميفرمايد: وَ تَمَّت کَلِمَةُ رَبِّک‌َ لَأَملَأَن‌َّ جَهَنَّم‌َ مِن‌َ الجِنَّةِ وَ النّاس‌ِ أَجمَعِين‌َ هود آيه 119.