آیه ۵ سوره ملک

سوره ملک(الملك)، آیه ۵ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۶۲

وَ لَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَ جَعَلْنَاهَا رُجُوماً لِلشَّيَاطِينِ وَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ السَّعِيرِ

ما آسمان پایین (نزدیک) را با چراغهای فروزانی زینت بخشیدیم، و آنها [= شهابها] را تیرهایی برای شیاطین قرار دادیم، و برای آنان عذاب آتش فروزان فراهم ساختیم!

معنی کلمات و عبارات
«السَّمَآءَ الدُّنْیَا»: آسمان نزدیک. آسمان فُرودین (نگا: صافّات / . «زَیَّنَّا السَّمَآءَ الدُّنْیَا بِمَصَابِیحَ»: (نگا: فصّلت / ). «رُجُوماً»: جمع رَجْم، مصدر است و به معنی اسم مفعول، یعنی چیزی که همچون سنگ انداخته می‌شود. اشاره به شهابها است که باقیمانده ستارگانی است که طیّ حوادثی متلاشی شده‌اند و از یک سوی آسمان به سوی دیگر پرتاب می‌شوند (نگا: حجر / و ، صافّات / - ).
نزول
نکات آیه
۱ - آسمان پرستاره، نزدیک ترین آسمان به زمین «و لقد زیّنّا السماء الدنیا بمصبیح» «دنیا» (افعل تفضیل) مؤنث «أدنى» است و از ریشه «دنوّ» (نزدیک بودن) مشتق شده است. بنابراین «السماء الدنیا»; یعنى آسمان نزدیک تر. گفتنى است مقصود از «مصابیح»، کواکب و ستارگان است که همچون چراغ هاى پرفروغ مى درخشند; چنان که در آیه ۶ سوره «صافات»، به صراحت آمده است: «إنّا زیّنّا السماء الدنیا بزینة الکواکب». ۲ - جلوه زیباى آسمان، نشان دیگرى از ربوبیت یگانه خداوند «تبرک الذى بیده الملک ... و لقد زیّنّا السماء الدنیا بمصبیح» برداشت یاد شده، از آن جا است که این آیه، در توضیح و تبیین آیات گذشته است. گفتنى است که در آن آیات درباره فرمان روایى و قدرت بى همتاى خداوند سخن به میان آمده است. ۳ - جهان آفرینش، داراى آسمان هاى متعدد «إنّا زیّنّا السماء الدنیا» ۴ - ستارگان، زینت بخش آسمان «إنّا زیّنّا السماء الدنیا بمصبیح» ۵ - انسان، موجودى زیباشناس و زیبایى خواه «إنّا زیّنّا السماء الدنیا بمصبیح» برداشت یاد شده، به خاطر این نکته است که آیه شریفه، درصدد بیان جلوه هاى فرمان روایى و قدرت بى همتاى خداوند در طبیعت است و اگر زیبایى آسمان پرستاره براى بشر محسوس و مطلوب نباشد، بیان این مطلب بیهوده خواهد بود. ۶ - زینت و زیبایى، امرى مطلوب و پسندیده در نگاه دین «إنّا زیّنّا السماء الدنیا بمصبیح» ۷ - از میان مجموعه آسمان ها، تنها نزدیک ترین آسمان ها به اهل زمین، مزیّن به ستارگان است. * «إنّا زیّنّا السماء الدنیا بمصبیح» «الدنیا»، صفت براى «السماء»است. این وصف مى تواند قید احترازى و گویاى این حقیقت باشد که نزدیک ترین آسمان - نه همه آسمان ها - به زیور ستارگان آراسته شده است. ۸ - ستارگان پرفروغ و زیبا، از نعمت هاى الهى براى بشر «إنّا زیّنّا السماء الدنیا بمصبیح» ۹ - ستارگان پرفروغ، مایه طرد شیطان ها و حفظ آسمان نزدیک از نفوذ آنها است. «و جعلنها رجومًا للشیطین» ۱۰ - تلاش شیاطین، براى نفوذ در آسمان جهت شنود اخبار آن «و جعلنها رجومًا للشیطین» از آیات مشابه (مانند آیات ۷ و ۸ سوره «صافات») استفاده مى شود که شیطان ها، به منظور استراق سمع و شنود اخبار آسمان، به آن جا نفوذ مى کنند; ولى هربار مورد هدف قرار مى گیرند و رانده مى شوند. ۱۱ - شیطان ها، ناتوان از شنود و دستیابى به اطلاعات و اخبار آسمان «و جعلنها رجومًا للشیطین» ۱۲ - شیطان، حقیقتى داراى مصادیق و افراد متعدد «للشیطین» ۱۳ - آتشِ فروزان، کیفر شیاطین در قیامت «و أعتدنا لهم عذاب السعیر» ۱۴ - شیطان ها، موجوداتى مختار و مکلف «للشیطین و أعتدنا لهم عذاب السعیر» مطلب یاد شده، با توجه به این نکته است که عذاب و کیفر شدن، دلیل مکلف بودن و تکلیف شدن نشانه آزاد و مختار بودن است; زیرا تکلیف اجبارى، نه کیفر دارد و نه ثواب. ۱۵ - «سعیر»، از نام هاى دوزخ «عذاب السعیر» ۱۶ - دوزخ، جایگاهى به غایت گرم و داراى آتشى به شدت برافروخته و شعلهور است. «عذاب السعیر» «سعیر»، به معناى گرم و نیز آتش افروخته و ملتهب است. دخول «ال» کمالیه بر «سعیر»، بیانگر گرماى بى اندازه دوزخ و التهاب و برافروختگى شدید آتش آن است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
  • اراسته شدن اسمان با ستارگان+۳ آیه
  • خداوند، قرار دهنده چراغ خورشید در اسمان+۳ آیه
  • محافظت اسمان از دستبرد شیطان+۳ آیه
  • خدا، نگهدارنده اسمان از ورود شیطان به ان+۸ آیه
  • ممنوعیّت راه یافتن شیاطین به اسمانها+۴ آیه
  • وجود ستارگانی در اسمانها به صورت چراغ و زینت+۵ آیه
  • ارایش اسمانها با ستارگان، از ایات خدا+۴ آیه
  • ستارگان، ابزار تزیین اسمانها+۴ آیه
  • اراسته شدن اسمان دنیا (پایین) به زینت ستارگان، از جانب خداوند+۳ آیه
  • تزیین اسمان با ستارگان نورانیِ دارای شهاب، برای راندن شیاطین
  • خداوند، منشا زینتها+۴ آیه
  • تشبیه ستارگان به چراغ+۱ آیه
  • تشبیه ستارگان، به چراغ+۱ آیه
  • تکذیب وحی، سبب عذاب اخرتی+۳ آیه
  • کافران، از تکذیبکنندکان انبیا و تعالیم وحی+۲ آیه
  • اتشِ فروزان، کیفر شیاطین، در قیامت
  • فعلیّت داشتن جهنّم+۱ آیه
  • تکذیب پیامبران الهی، موجب دوزخی شدن+۲ آیه
  • سعیر، از نامهای جهنّم+۱ آیه
  • تشبیه ستارگان، به چراغ
  • ستارگان زینت بخش اسمان دنیا+۲ آیه
  • ستارگان اسمان زمین، وسیله ای برای حفاظت از شرور شیاطین+۶ آیه
  • ستارگان، عامل زیبایی اسمان+۴ آیه
  • ستارگان درخشان، موجب زیبایی اسمان+۴ آیه
  • زیباسازی اسمان، به وسیله ستارگان، از جانب خداوند، به منظور راندن شیاطین
  • برخورداری ستارگان، از زیبایی+۳ آیه
  • خداوند، منشا زیبایی+۴ آیه
  • اراسته شدن اسمان دنیا با ستاره+۴ آیه
  • تزیین اسمان با ستاره نورانی دارای شهاب، برای راندن شیاطین
  • ارایش اسمان با ستاره، از ایات خدا+۴ آیه
  • سعیر+۱ آیه
  • کثرت شیاطین، در جهان هستی+۳ آیه
  • شیطان، موجودی مختار و دارای تکلیف+۶ آیه
  • جهنّم فروزان، جایگاه شیاطین
  • طرد شیاطین، از استراق سمع و شنود اخبار اسمانی+۴ آیه
  • شیاطین، موجوداتی مادّی و غیرمجرّد+۷ آیه
  • مصون بودن اسمان، از شرّ هر شیطان+۴ آیه
  • برخاستن ناخوشایندترین صداها، از اهل دوزخ
  • نور ستارگان، زینت بخش نزدیکترین اسمان به زمینیان+۱ آیه
  • تکذیب وحی، سبب عذاب اخرتی+۲ آیه
واژه‌ها