تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ لِلَّذِينَ کَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذابُ جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ «6» إِذا أُلْقُوا فِيها سَمِعُوا لَها شَهِيقاً وَ هِيَ تَفُورُ «7» تَکادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ کُلَّما أُلْقِيَ فِيها فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُها أَ لَمْ يَأْتِکُمْ نَذِيرٌ «8» قالُوا بَلى قَدْ جاءَنا نَذِيرٌ فَکَذَّبْنا وَ قُلْنا ما نَزَّلَ اللَّهُ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِنْ أَنْتُمْ إِلاَّ فِي ضَلالٍ کَبِيرٍ «9» وَ قالُوا لَوْ کُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما کُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ «10»
فَاعْتَرَفُوا بِذَنْبِهِمْ فَسُحْقاً لِأَصْحابِ السَّعِيرِ «11»
ترجمه
و براى آنانکه کافر شدند بپروردگارشان عذاب جهنّم است و بد جاى بازگشتى است
آن چون افکنده شوند در آن شنوند از آن صوت منکرى و آن فوران دارد
نزديک باشد که از هم بپاشد از شدّت خشم هر گاه افکنده شوند در آن گروهى ميپرسند از آنها متصدّيان امور آن آيا نيامد شما را بيم دهنده‌اى
گويند آرى بتحقيق آمد ما را بيم دهنده‌اى پس تکذيب کرديم و گفتيم نفرستاده است خدا هيچ چيز نيستيد شما مگر در گمراهى بزرگ
و گويند اگر بوديم که ميشنيديم يا درک و تعقّل ميکرديم نميبوديم در زمره اهل جهنّم
پس اقرار نمودند بگناهشان پس دورى از خير باد براى اهل جهنّم.
تفسير
خداوند متعال در تعقيب ذکر احوال شياطين که داعيان بکفرند در آيات سابقه متعرّض احوال عموم کفّار شده ميفرمايد جهنّم که مرجع و مئال و
جلد 5 صفحه 239
جايگاه بسيار بدى است و عذاب گوناگونش از آن آنها است وقتى ملائکه غلاظ و شداد که موکّل امور دوزخند آنها را در آتش اندازند صوت مهيب منکرى مانند صوت حمار که انکر اصوات است از شدّت التهاب آتش بگوش آنها ميرسد که از استماع آن زهره آنها آب ميگردد و جهنّم مانند ديگى که بشدت جوش آمده و محتويات خود را زير و بالا ميبرد و بيرون و درون ميکشد غليان و فوران دارد نزديک است از شدّت غيظ و غضب بر کفّار از هم بپاشد و اجزائش متفرّق گردد و اين از باب تمثيل و تشبيه بحال شخص غضبناک است که نزديک باشد از شدت غيظ و غضب بترکد و پاره پاره شود و هر وقت آن موکّلين فوجى از کفّار را بجهنّم ميريزند با کمال شدّت از آنها استيضاح مينمايند که آيا پيغمبرى در دنيا براى شما نيامد و آنها جواب ميدهند بلى آمد ولى ما تکذيب کرديم و گفتيم خدا چيزى نازل ننموده شما از پيش خودتان بأغراض شخصى سخن ميگوئيد و با پيروانتان در گمراهى و جهالت بزرگى بسر ميبريد و بعضى گفته‌اند اينجمله را که شما در گمراهى و جهالت بزرگ ميباشيد ملائکه دوزخ بآنها ميگويند و بنابراين قول مقدّر است در هر حال آنجا از کرده خودشان پشيمان ميشوند ولى ديگر پشيمانى سودى ندارد و با يکديگر ميگويند اگر ما گوش بسخنان رهبران دينى ميداديم و نصائح آنانرا بدون دليل قبول مينموديم براى آنکه از آنها جز صدق و صفا چيزى نديده بوديم يا فکر ميکرديم و بعقل ادراک مينموديم صدق گفتار ايشانرا امروز باين عذاب گرفتار نميشديم و قمّى ره نقل فرموده که شنيدند و تعقّل نمودند ولى اطاعت و قبول نکردند و لذا خداوند فرموده پس اقرار نمودند بگناهشان و ظاهرا اعتراف آنها براى آنستکه آنجا حقايق آشکار ميشود و جاى انکار باقى نميماند و در خاتمه بنفرين خدا و ملائکه گرفتار شده‌اند چون سحق دورى از خير و رحمت است و مصدر فعل مقدّر يعنى دورى از خير و رحمت خدا باد براى اهل آتش جهنّم و تقدير فأسحقهم اللّه سحقا ميباشد.