سوره ملک(الملك)، آیه ۱۰ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۶۲
وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ
و میگویند: «اگر ما گوش شنوا داشتیم یا تعقّل میکردیم، در میان دوزخیان نبودیم!»
معنی کلمات و عبارات
«نَسْمَعُ»: مراد از شنیدن، شنیدن آگاهانه است (نگا: / ).
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - اعتراف کافران دوزخى، به گوش نسپردن و اندیشه نکردن درباره تعالیم دین و پیامبران الهى «و قالوا لو کنّا نسمع أو نعقل»
۲ - گوش دل نسپردن به سخنان پیامبران و تعقّل نکردن درباره آنها، عامل دوزخى شدن کافران «و قالوا لو کنّا نسمع أو نعقل ما کنّا فى أصحب السعیر»
۳ - کافران دوزخى، از شنیدن سخنان پیامبران و پیام هاى آسمانى امتناع مى کردند. «و قالوا لو کنّا نسمع»
برداشت یاد شده، مبتنى بر این احتمال است که مقصود از «نسمع» امتناع از شنیدن باشد; چنان که این واکنش دستور سران کفر به توده هاى مردم است: «و قال الذین کفروا لاتسمعوا لهذا القرآن و ألغوا فیه لعلّکم تغلبون» (سوره فصلت (۴۱) آیه ۲۶).
۴ - کافران دوزخى، مردمى لجوج و حق گریزاند. «و قالوا لو کنّا نسمع أو نعقل ما کنّا فى أصحب السعیر»
۵ - لزوم شناخت دین و آشنایى با تعالیم پیامبران، از راه شنیدن صحیح و اندیشه و تعقّل «و قالوا لو کنّا نسمع أو نعقل»
۶ - تلقى صحیح و اندیشه درست، دو پایه اساسى براى هدایت و راهیابى به حق است. «و قالوا لو کنّا نسمع أو نعقل»
۷ - تعالیم اسلام و ادیان الهى، مطابق با عقل است. «لو کنّا نسمع أو نعقل»
از این که کافران مى گویند: اگر گوشِ شنوایى داشتیم و تعقّل مى کردیم، از دوزخیان نبودیم; مى توان استفاده کرد که تعالیم دین، مطابق با عقل بشر بوده و عقل راهنماى به آنها است.
۸ - «سعیر»، از نام هاى دوزخ «ما کنّا فى أصحب السعیر»
۹ - دوزخ، جایگاهى به غایت گرم و داراى آتشى به شدت برافروخته و شعلهور است. «أصحب السعیر»
«سعیر»، به معناى گرم و نیز آتش افروخته و ملتهب است. دخول «ال» کمالیه بر «سعیر»، بیانگر گرماى بى اندازه دوزخ و التهاب و برافروختگى شدید آتش آن است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۹–۱۱ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۹–۱۱ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۹–۱۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶–۱۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار درک صحیحآثار عدم تعقل کافرانآثار عقل سلیماعراض از تعالیم وحیاقرار به عدم تعقللجاجت جهنمیانعقلانیت ادیان آسمانیاعراض از تعالیم انبیاصفات جهنمیانحق ناپذیری جهنمیاناهمیت تعالیم انبیاعدم تعقل کافراناهمیت دین شناسیعقلانیت اسلامشدت گرمای جهنمسعیراقرار اخروی کافراناعراض کافراناعراض از دینصفات جهنمحق ناپذیری کافرانشعله آتش جهنماهمیت تعقلنامهای جهنملجاجت کافرانمنابع شناختابزار شناختکافران در جهنمزمینه هدایتموجبات جهنم
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۰)
- اعتراف کافران دوزخی در قیامت به حق ناشنوی و عدم تعقّل خود در دنیا+۲ آیه
- اعتراف کافران دوزخی به انذارشدن در دنیا ازسوی پیامبران خود+۳ آیه
- حقناشنوایی، مانع تاثیرپذیری کافران از انذارهای انبیا+۳ آیه
- تعقّل نداشتن کافران، مانع بهرهمندشدن انان از انذارهای پیامبران الهی+۳ آیه
- نقش تعقّل و اندیشه، در پذیرش دعوت انبیای الهی+۳ آیه
- اندیشه و تفکّر، مایه نجات انسان از عذاب جهنّم
- عدم تفکّر، مانع ایمان واقعی انسان+۴ آیه
- تعقّل نکردن و نشنیدن پیام پیامبران، سبب شقاوت و عذاب اخرتی انسان+۲ آیه
- کفرپیشگان، فاقد تفکّر و اندیشه در حقایق و احکام دین+۷ آیه
- تکذیب عمدی تعالیم دین، عامل دوزخی شدن مکذّبان+۱ آیه
- حسرت جهنّمیان، از گوش ندادن به حق و عدم تعقّل+۱ آیه
- اعراض از حق، موجب گرفتاری به جهنّم+۱ آیه
- خردناورزی، از موجبات دوزخی شدن
- سعیر، از نامهای جهنّم+۱ آیه
- مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۷ آیه
- سعیر+۱ آیه
- سؤال نکوهش امیز فرشتگان نگهبان جهنّم از دوزخیان، درباره امدن پیامبران انذار دهنده برای انان، از جانب خداوند+۳ آیه
- نجات از عذاب جهنّم، از اثار شناخت حق
- بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان+۵ آیه
- قوّه شنوایی، از ابزار شناخت حسّی و راهی برای ادراکات عقلی انسان+۵ آیه
- عقل، از ابزارهای شناخت باطنی و راه شناختهای تعقّلی انسان+۱ آیه
- شناخت معارف دینی در پرتو عقل ناب+۷ آیه
- نقش شنوایی، در تحصیل ایمان به پیامبران و پرهیز از تکذیب انان+۳ آیه
- ارزوی کافران در جهنّم، مبنی بر استفاده صحیح از شنوایی در دنیا+۱ آیه
- عذاب و کیفر، فرجام مکذّبان انبیا، به دلیل استفاده نکردن از شنوایی برای درک و تصدیق انذارهای انان+۳ آیه
- کفرورزی، مانع استفاده از شنوایی، برای درک مفاهیم و پیامهای الهی+۶ آیه
- کافران لجوج، محروم از درک و قبول معارف و حقایق، با استفاده از شنوایی خود، در عین شنیدن انها+۵ آیه
- استفاده نکردن مکذّبان پیامبران از شنوایی خود، برای فهم و پذیرش پیامهای انان+۳ آیه
- کیفر ضلالت پیشگان، گرفتار شدن به جهنّم+۲ آیه
- استفاده نکردن از ابزار شناخت، زمینه ساز ضلالت و گمراهی+۳ آیه
- ایمان به انبیا و تصدیق حقّانیّت انان، از نشانه های عاقلان+۲ آیه
- تلاش برای نجات از اتش سوزان جهنّم با تصدیق انبیا و توجّه به هشدارهای انان، از نشانه های عاقلان+۱ آیه
- غفلت از نجات خود از جهنّمی شدن، در تعارض با عقل و شایسته سرزنش، به جهت قبح عقلی ان
- کفرپیشگان، فاقد تفکّر و اندیشه، در حقایق و احکام دین+۲ آیه
- کافران، مردمی لجوج و سرسخت+۳ آیه
- اعتراف کافران به لجاجت خود در تکذیب انبیا و برخورد با انان+۲ آیه
- لجاجت کافران تکذیبگر لجوج در برابر پیامبران موجب گرفتار شدن به اتش جهنّم+۳ آیه
- لجاجت کافران در دین گریزی، به رغم اعتراف به حقّانیّت رسولان الهی موجب عذاب جهنّم+۳ آیه
- کفرپیشگان، فاقد تفکّر و اندیشه، در حقایق و احکام دین+۷ آیه
- گوش، از ابزار شناخت و درک حقایق+۷ آیه