اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ کَأَيِّن مِن قَريَةٍ عَتَت عَن أَمرِ رَبِّها وَ رُسُلِه‌ِ فَحاسَبناها حِساباً شَدِيداً وَ عَذَّبناها عَذاباً نُکراً «8»
و چه بسيار از آبادي‌ها که سرپيچي کردند و سرکشي کردند از امر پروردگار خود و از فرستاده‌هاي او پس بحساب آنها رسيدگي کرديم حساب سختي و عذاب نموديم آنها را عذاب منکري که سابقه نداشته.
وَ کَأَيِّن مثل اينکه يعني چه بسيار.
مِن قَريَةٍ قرية بمعني آبادي است شامل شهرهاي بزرگ هم ميشود و مراد
جلد 17 - صفحه 60
اهل آن قريه است مثل قوم نوح و عاد و ثمود و اصحاب مدين و قوم لوط و فرعونيان.
عَتَت عَن أَمرِ رَبِّها عتت از عتو است بمعني سرکشي و سرپيچي است و گفتيم نسبت بقريه از باب مقاربت است اشاره به اينکه تمام اهل قريه بدون استثناء که اينکه قريه يکپارچه کفر و عتو شده و از امر پروردگار خود تکذيب رسولان خدا است مثل نوح هود صالح ابراهيم لوط شعيب موسي و ساير انبياء.
وَ رُسُلِه‌ِ که اوامر رسولان الهي را مخالفت کردند و زير بار نرفتند که اولين اوامر آنها ايمان و امر بتوحيد بود که تمام اينها مشرک بودند.
فَحاسَبناها حِساباً شَدِيداً بحساب آنها رسيدگي شد يعني تمام اعمال و افعال آنها و کردار و رفتار آنها را در حساب الهي ثبت شده و بجزاي آنها رسيدگي شده.
وَ عَذَّبناها عَذاباً نُکراً مثل غرق و باد سموم و صيحه و صاعقه و رجفه و خسف و امطار حجاره و ساير بلاهاي مهلکه که احدي از آنها را باقي نگذاشت.