تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَ اذْکُرُوا اللَّهَ کَثِيراً لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ «10»
فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ: پس چون گزارده شود نماز جمعه، فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ: پس پراکنده شويد در زمين براى تجارت و تصرف در اعاشه و معاملات، وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ: و طلب کنيد از فضل خدا، يعنى طلب روزى خود کنيد به وسيله معاملات، وَ اذْکُرُوا اللَّهَ کَثِيراً: و ياد نمائيد خداى را بر احسان، و شکر کنيد بر نعمت توفيق طاعت او بسيار ياد کردنى يا در وقت بسيار، يعنى در مجامع احوال؟؟؟، به ذکر او اشتغال نمائيد نه همين در وقت نماز، لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ: شايد که شما رستگار شويد و به خير دارين فايز گرديد، چه اقدام به نماز جمعه، و طلب روزى کردن از او، و اکثر اوقات به ذکر خدا مشغول شدن، موجب جمعيت ظاهر و باطن، و سبب نجات دنيا و آخرت است.
امر به اکثار ذکر بعد از رخصت انتشار در وقت فراغ از نماز، به جهت آنست که تا بندگان همت خود را در جميع حالات مصروف ندارند به طلب دنيا، و به سبب آن از ياد خدا غافل نشوند. نزد بعضى، مراد ذکر، فکر است. چنانچه فرموده: فکر ساعة خير من عبادة سنة. و ممکن است مراد به آن، ملاحظه اوامر و نواهى باشد در طلب رزق، يعنى قصد معيشت و ربح نکنيد مگر بر وجه حلال.
يا مراد ذکر الهى باشد در حال عقد، چه در حين عقد تکبير و شهادتين مستحب است. يا در حال رفتن به بازار، چنانچه از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مروى است: من ذکر اللّه فى السّوق مخلصا عند غفلة النّاس و شغلهم بما فيه کتب له الف حسنة و يغفر اللّه له يوم القيمة مغفرة لم يخطر على قلب بشر: «1» هر که به اخلاص ذکر خدا کند در بازار در وقتى که مردم غافل و مشغولند به خريد و
«1» مدرک ياد شده.
جلد 13 - صفحه 173
فروش، حق تعالى هزار حسنه براى او بنويسد، و در قيامت او را بيامرزد به آمرزشى که به قلبى خطور ننموده باشد.