اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
يُسَبِّح‌ُ لِلّه‌ِ ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ لَه‌ُ المُلک‌ُ وَ لَه‌ُ الحَمدُ وَ هُوَ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ «1»
اما الکلام في فضلها- از إبن بابويه باسناده از أبي بصير از حضرت صادق (ع) فرمود:
من قرأ سورة التغابن في فريضته کانت شفيعة له يوم القيامة و شاهد عدل عند من يجيز شهادتها ثم لا تفارقه حتي يدخل الجنة
و نيز روايت ميکند باسناده از جابر از حضرت باقر (ع) فرمود:
«من قرأ المسبحات قبل أن ينام لم يمت حتي يدرک القائم (عج) و ان مات کان في جوار النبي (ص)».
و در مرسلات براي حفظ از شر سلطان و کساني که خائف هستند از آنها مفيد است.
يُسَبِّح‌ُ لِلّه‌ِ ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ نوع مفسرين گفتند تسبيح ذوي العقول ملک جن انس قولي است و تسبيح غير آنها تکويني است يعني وجود آنها دلالت بر سبوحيت ذات مقدس پروردگار دارد، و ما مکرر گفته‌ايم که تمام موجودات شعور و ادراک دارند و بزبان خود تسبيح ميکنند چنانچه ميفرمايد: تُسَبِّح‌ُ لَه‌ُ السَّماوات‌ُ السَّبع‌ُ وَ الأَرض‌ُ وَ مَن فِيهِن‌َّ وَ إِن مِن شَي‌ءٍ إِلّا يُسَبِّح‌ُ بِحَمدِه‌ِ وَ لکِن لا تَفقَهُون‌َ تَسبِيحَهُم اسراء آيه 44. و اگر مراد تکويني بود لا تفقهون معني نداشت زيرا هر مخلوقي دلالت بر وجود خالق دارد، بعلاوه در اخبار اذکاري از براي حيوانات ذکر کرده‌اند، بعلاوه قضيه نمل و هدهد در باره سليمان و قضيه نحل در سوره نحل شاهد قوي هست بر اينکه دعوي و مکرر بيان شده يُسَبِّح‌ُ لِلّه‌ِ اختصاص بذات مقدس واجب الوجود دارد زيرا سر تا سر ممکنات از
جلد 17 - صفحه 31
عقل کل تا مادة المواد محتاج صرف هستند هم در وجود و هم در بقاء و هم در جلب نعم و دفع بليات و غني بالذات خداي متعال است:أن‌‌به يا أَيُّهَا النّاس‌ُ أَنتُم‌ُ الفُقَراءُ إِلَي اللّه‌ِ وَ اللّه‌ُ هُوَ الغَنِي‌ُّ الحَمِيدُ فاطر آيه 15.
ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ ما في السموات شامل جميع ملائکه و کرات جويه و طبقات سماوية و کرسي و عرش و عالم عقول و مجردات و جنت و حور و غلمان و لوح و قلم و سدرة المنتهي و بيت المعمور و آنچه خدا در عالم بالا خلق فرموده، و ما في الارض شامل جميع ما في الارض ميشود از جمادات و نباتات و حيوانات بري و بحري و درياها و معادن و جواهرات و غير اينها، و گفتيم که تسبيح بمعني عام شامل تمام اذکار تهليل و تکبير و تحميد و ساير اذکار و صلوات و غير اينها ميشود.
(له الملک) تمام مخلوقات از ثري تا ثريا مملوک حق هستند بملکيت ذاتيه و آنچه در دست بشر است و خود را مالک ميداند عاريه است باو ميدهند و پس ميگيرند حتي جان خود را که حافظ ميگويد:
اينکه جان عاريت که بحافظ سپرده دوست || روزي رخش ببينم و تسليم وي کنم
وَ لَه‌ُ الحَمدُ که تمام افعالش بر وفق حکمت و صلاح است ذاتا و صفة داراي جميع صفات حميده کماليه و جلاليه و جماليه است و حمد مختص بذات اقدس او است و در بسياري از آيات خود را به صفت حميد ياد فرموده و معني حمد را در سوره فاتحه مفصلا در مجلد اول اينکه تفسير بيان شده مراجعه فرمائيد.
وَ هُوَ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ گفتيم تعبير به شي‌ء از ضيق عبارت است و الا قدرت الهي ذاتي و غير متناهي است عين ذات است.