اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
خَلَق‌َ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌َ بِالحَق‌ِّ وَ صَوَّرَکُم فَأَحسَن‌َ صُوَرَکُم وَ إِلَيه‌ِ المَصِيرُ «3»
خلق فرمود آسمانها و زمين را موافق حکمت و مصلحت بجا و بموقع و صورت بندي کرد شما را پس نيکو کرد صورت‌هاي شما را و بسوي او است بازگشت.
خَلَق‌َ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌َ بِالحَق‌ِّ حق مقابل باطل است که ميفرمايد: وَ ما خَلَقنَا السَّماءَ وَ الأَرض‌َ وَ ما بَينَهُما باطِلًا ص آيه 27، و ميفرمايد: إِن‌َّ فِي خَلق‌ِ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ وَ اختِلاف‌ِ اللَّيل‌ِ وَ النَّهارِ لَآيات‌ٍ لِأُولِي الأَلباب‌ِ الَّذِين‌َ يَذکُرُون‌َ اللّه‌َ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلي جُنُوبِهِم وَ يَتَفَکَّرُون‌َ فِي خَلق‌ِ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ رَبَّنا ما خَلَقت‌َ هذا باطِلًا سُبحانَک‌َ
1- نزد عقلاء ز غايت جهل بود. م.
[.....]
جلد 17 - صفحه 33
فَقِنا عَذاب‌َ النّارِ آل عمران آيه 190 و 191. باطل بمعني لغو و بيهوده و بي فايده و لهو و لعب و بي نتيجه و بي‌ثمر است، و حق بمعني صحيح و درست و بجا و بموقع موافق حکمت و مصلحت است که تمام اينها براي بشر است که از هر يک آنها چه اندازه بهره برداري و استفاده ميکند که ميفرمايد: وَ سَخَّرَ لَکُم ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ جَمِيعاً مِنه‌ُ إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِقَوم‌ٍ يَتَفَکَّرُون‌َ جاثيه آيه 13، و نيز ميفرمايد: وَ سَخَّرَ لَکُم‌ُ اللَّيل‌َ وَ النَّهارَ وَ الشَّمس‌َ وَ القَمَرَ وَ النُّجُوم‌ُ مُسَخَّرات‌ٌ بِأَمرِه‌ِ إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِقَوم‌ٍ يَعقِلُون‌َ نحل آيه 11.
وَ صَوَّرَکُم خداوند پس از مراحلي که انسان در رحم طي ميکند از نطفه و علقه و مضغه و عظم و لحم صورت بندي ميکند که هر قسمت از اجزاء بدن را بجاي خود نصب ميفرمايد چشم گوش دهان زبان ابر و لب ذقن سر دست پا انامل قد استقامت حتي رگهاي بدن تمام بجا زيبا و خوشگل خوش سيما که اگر يک جزءاش بر خلاف اينکه بود چه اندازه قبيح المنظر بود.
فَأَحسَن‌َ صُوَرَکُم که انسان اگر بصورت شياطين و حيوانات بود چه اندازه زشت و بي ريخت بود.
وَ إِلَيه‌ِ المَصِيرُ فرداي قيامت بازگشت تمام بسوي او است که ميفرمايد:
وَ يَوم‌َ نُسَيِّرُ الجِبال‌َ وَ تَرَي الأَرض‌َ بارِزَةً وَ حَشَرناهُم فَلَم نُغادِر مِنهُم أَحَداً وَ عُرِضُوا عَلي رَبِّک‌َ صَفًّا لَقَد جِئتُمُونا کَما خَلَقناکُم أَوَّل‌َ مَرَّةٍ کهف آيه 47 و 48 که اصل خلقت انسان براي آن عالم است دنيا دار فاني و منزل مسافر است که از امير المؤمنين است که ميفرمايد:
(خلقتم للبقاء لا للفناء)
و از شيخ بهايي (ره) است که گفت:
الانسان مسافر و منازله ستة: صلب آباء، رحم امهات، دنيا، برزخ، قيامت، بهشت يا جهنم.