سوره تغابن(التغابن)، آیه ۳ · جزء ۲۸ · صفحه ۵۵۶
خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ
آسمانها و زمین را بحق آفرید؛ و شما را (در عالم جنین) تصویر کرد، تصویری زیبا و دلپذیر؛ و سرانجام (همه) بسوی اوست.
معنی کلمات و عبارات
«خَلَقَ السَّمَاوَاتِ و الأرْضَ بِالْحَقِّ»: (نگا: انعام / ، ابراهیم / ، نحل / . «صَوَّرَکُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَکُمْ»: (نگا: غافر / ، اعراف / ، آلعمران / .
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، آفریننده آسمان ها و زمین است. «خلق السموت و الأرض»
۲ - آفرینش جهان (آسمان ها، زمین و...)، براساس حق و هدفدار و به دور از بیهوده کارى است. «خلق السموت و الأرض بالحقّ»
«حقّ» در مقابل باطل قرار دارد. یکى از معانى «باطل» عبث و بیهوده کارى است; یعنى، کارى که در آن هدف معقولى لحاظ نشود.
۳ - جهان طبیعت، داراى آسمان هاى متعدد «السموت»
۴ - خداوند، انسان را تصویر کرد و به وى صورت انسانى بخشید. «و صوّرکم»
۵ - انسان ها، از نظر ظاهر و باطن و صورت و سیرت، زیبا و نیکو آفریده شده اند. «فأحسن صورکم»
«صورت» عبارت است از هیئت هر شیئى که با آن، از دیگر اشیا جدا و ممتاز مى گردد و شامل شکل ظاهرى و هویت باطنى آن مى شود (اقتباس از مفردات راغب).
۶ - انسان، در مقایسه با دیگر موجودات، موجودى زیباتر، برتر و کامل تر است. «خلق السموت و الأرض بالحقّ و صوّرکم فأحسن صورکم»
اختصاص به ذکر یافتن انسان با وصف «فأحسن صورکم» - پس از یادآورى آفرینش آسمان ها و زمین - مى تواند اشاره به مطلب یاد شده باشد.
۷ - آفرینش انسانِ زیبا صورت و نیکو سیرت، مظهر و مصداق روشن آفرینش بحق خدا است. «خلق السموت و الأرض بالحقّ و صوّرکم فأحسن صورکم»
۸ - زیبایى و کمال، از ویژگى هاى انسان و از نعمت هاى الهى براى او است. «خلق السموت ... فأحسن صورکم»
برداشت یاد شده از آنجا که آیه شریفه در مقام امتنان و برشمردن نعمت هاى اعطایى به انسان ها است.
۹ - بازگشت نهایى تمامى امور و همه چیزها، به سوى خداوند است. «و إلیه المصیر»
۱۰ - جهان آفرینش، در حال حرکت است و خدا منتها الیه این حرکت مى باشد. «و إلیه المصیر»
«ال» در «المصیر» براى جنس است; یعنى، هر تحوّل و حرکتى در جهان هستى، تنها به سوى خداوند است.
۱۱ - معاد و بازگشت انسان ها، به پیشگاه عدل الهى براى کیفر و پاداش، مقتضاى آفرینش به حق و هدفمند جهان است. «خلق السموت و الأرض ... و إلیه المصیر»
ذکر معاد انسان ها - پس از بیان آفرینش جهان بر پایه حق و هدفمندى - مى تواند گویاى نکته یاد شده باشد.
تفسیر (۹)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
زمینه پاداش انسان هازمینه کیفر انسان هازیبایی خلقت انسانمنشأ زیبایی انسانبرتری انسان بر موجوداتنشانه های حقانیت آفرینشآثار حقانیت آفرینشحقانیت خلقت آفرینشفلسفه بازگشت به خدازیبایی انسانصورتگری خداکمال انسانحقانیت خلقت آسمان هاحرکت آفرینشحقانیت خلقت زمینهدفداری خلقت آفرینشهدفداری خلقت آسمان هافرجام امورهدفداری خلقت زمینفرجام آفرینشخالق انسانخالق آسمان هاخالق زمینویژگیهای انسانفرجام انسان هاتعدد آسمان هاخالقیت خداجهان بینی توحیدینعمتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۱۱ آیه
- افرینش اسمانها بر اساس حق+۱۲ آیه
- خدا، پدید اورنده اسمانها+۱۴ آیه
- افرینش اسمانها هدفدار و دور از هرگونه پوچی و بیهودگی+۱۱ آیه
- افرینش زمین، از ایات خدا+۷ آیه
- شکلگیری انسانها به بهترین صورت، ایه خدا+۲ آیه
- چگونگی شکلگیری انسان، تابع مشیّت خداوند+۳ آیه
- صورتپردازی انسان به بهترین وجه از ناحیه خداوند+۲ آیه
- خداوند، افریننده جهان، بدون الگویی از پیش+۱۲ آیه
- افرینش اسمانها، بر اساس حق+۷ آیه
- جهان، افریده شده خداوند، بر پایه حق+۸ آیه
- حق بودن افرینش جهان، مقتضای برپایی قیامت+۷ آیه
- زمین، افریده شده خداوند، بر اساس حق+۷ آیه
- افرینش زمین، بر اساس حق+۱۳ آیه
- خداوند، خالق و پدیداورنده زمین+۱۳ آیه
- افرینش زمین، هدفدار و به دور از هر گونه پوچی و بیهودگی+۱۲ آیه
- افرینش انسان، در زیباترین شکل و صورت، به امر خداوند+۲ آیه
- خداوند، منشا زیبایی+۳ آیه
- مُحسن/ اسما و صفات+۲ آیه
- مُصّور/ اسماوصفات+۳ آیه
- افرینش نخست انسان، دلیلی بر امکان معاد از جانب خدا
- افرینش اسمانها و زمین دلیل بر امکان حیات مجدد انسانها در قیامت+۲ آیه
- اندیشیدن درباره هدفداری و حقّانیّت خلقت و وجود حکمت در افرینش انسان و جهان، راهی برای پی بردن به حقّانیّت معاد+۱۰ آیه
- بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۱ آیه
- حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۱ آیه