اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
سَبَّح‌َ لِلّه‌ِ ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ وَ هُوَ العَزِيزُ الحَکِيم‌ُ «1» هُوَ الَّذِي أَخرَج‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا مِن أَهل‌ِ الکِتاب‌ِ مِن دِيارِهِم لِأَوَّل‌ِ الحَشرِ ما ظَنَنتُم أَن يَخرُجُوا وَ ظَنُّوا أَنَّهُم مانِعَتُهُم حُصُونُهُم مِن‌َ اللّه‌ِ فَأَتاهُم‌ُ اللّه‌ُ مِن حَيث‌ُ لَم يَحتَسِبُوا وَ قَذَف‌َ فِي قُلُوبِهِم‌ُ الرُّعب‌َ يُخرِبُون‌َ بُيُوتَهُم بِأَيدِيهِم وَ أَيدِي المُؤمِنِين‌َ فَاعتَبِرُوا يا أُولِي الأَبصارِ «2»
اما الکلام في فضلها: اخباري از إبن بابويه و خواص القرآن از پيغمبر و از حضرت صادق عليهما الصلاة و السّلام روايت کرده‌اند که مفاد آنها اينست که کسي که قرائت کند جنّت و نار و عرش و کرسي و هفت آسمانها و زمينها و هواء و ريح و طير و شجر و جبال و شمس و قمر و ملائکه بر او صلوات ميفرستند و استغفار مي‌کنند و از حزب اللّه المفلحين ميشود، و اگر در آن روز يا شب بميرد از اهل جنّت است و غير اينها که موجب قضاء حاجت ميشود اگر در چهار رکعت نماز حاجت بخواند و اگر در شب جمعه بخواند ايمن از بلاء ميشود و اگر بر خود معلّق کند در عقب هر حاجتي برود برآورده ميشود، لکن چون اخبار سند معتبري نداشت از نقل عين عبارات آنها صرف نظر کرديم.
سَبَّح‌َ لِلّه‌ِ گفتيم تسبيح دو اطلاق دارد خاص‌ّ و عام‌ّ. امّا الخاص‌ّ: تنزيه و تقديس حق‌ّ است از جميع عيوب و نقائص ذاتا و صفة و فعلا. امّا العام‌ّ: مطلق اذکار را شامل ميشود.
ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ تعبير بمادون من براي تعميم ذوي العقول و غير آنها است مثل شمس قمر کواکب عرش کرسي جمادات نباتات حيوانات و غير اينها.
جلد 16 - صفحه 467
وَ هُوَ العَزِيزُ الحَکِيم‌ُ الغالب القاهر القادر العليم. الحکيم العادل العالي المتعال.
هُوَ الَّذِي أَخرَج‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا مِن أَهل‌ِ الکِتاب‌ِ راجع بقبيله بني نضير از يهود که چون پيغمبر بمدينه هجرت فرمود آمدند با حضرت معاهده کردند که متعرّض آنها نباشد مشروط بر اينکه آنها هم با مشرکين و ساير کفّار هم دست نشوند تا در جنگ بدر و فتح مسلمين گفتند اينکه همان است که بما خبر داده‌اند ولي چون جنگ احد پيش آمد و مسلمين فرار کردند اينها جرأت پيدا کردند و با ساير قبائل يهود هم دست شدند و جماعتي را فرستادند و با ابو سفيان و مشرکين قريش عهد و ميثاق بستند بر مقاتله پيغمبر و دو نفر از مسلمين را کشتند حضرت تشريف برد مطالبه ديه آنها را بکند اينها قصد کردند که از بام قصر خود سنگ رها کنند بر سر آن حضرت، حضرت تشريف برد مدينه و لشکري فرستاد بر آنها اينها درهاي قصرهاي خود را بستند که مسلمين وارد نشوند حضرت امر فرمود نخل‌هاي آنها و مزارع آنها را بسوزانند اينها بالحاح و التجاء در آمدند و رعبي در قلب آنها پيدا شد حضرت از قتل آنها صرف نظر نمود مشروط بر اينکه از حجاز خارج شوند و بطرف شام بروند قبول کردند و وسائل مسافرت آنها را حضرت فراهم کرد و آنها رفتند جز جماعتي از آنها که بعض نقاط قصرها را خراب کردند و فرار کردند و بيهود خيبر ملحق شدند و شرح اينکه قضايا مفصّل است، لذا خدا ميفرمايد او است خدايي که بيرون کرد کساني که از اهل کتاب کافر بودند که بني نضير باشند.
مِن دِيارِهِم که مدينه باشد بطرف شام و ايله.
لِأَوَّل‌ِ الحَشرِ اول طائفه از کفّار اينها بودند که اخراج بلد شدند و جلاء وطن کردند و حشر بمعني سوق جمعيت بمحل ديگري و لذا قيامت صحراي محشر است که خداوند مبعوث ميفرمايد تمام جن‌ّ و انس را و سوق مي‌دهد آنها را در آن صحراي قيامت:
ما ظَنَنتُم أَن يَخرُجُوا شما مسلمين گمان نمي‌کرديد که اينها را بتوانيد اخراج بلد کنيد و اينها بيرون روند.
جلد 16 - صفحه 468
وَ ظَنُّوا أَنَّهُم مانِعَتُهُم حُصُونُهُم و آنها گمان کردند که درهاي قلعه‌هاي خود را بستند و در حصون خود جاي گرفتند ديگر مسلمانان نمي‌توانند بآنها دست پيدا کنند و حصون آنها مانع ميشود از مسلمين.
مِن‌َ اللّه‌ِ که خدا قدرت ندارد و اينها را اخراج کند العياذ.
فَأَتاهُم‌ُ اللّه‌ُ مِن حَيث‌ُ لَم يَحتَسِبُوا و لو خداوند چنان آنها را بيچاره کرد که چون پيغمبر دستور داد نخلستانهاي آنها و مزارع آنها را آتش زنند که آمدند يعني قدرت الهي اينها را ناچار کرد آمدند و قرار داد و عهد کردند که از مدينه بطرف شام بروند و حضرت وسايل حرکت آنها را فراهم کرد و رفتند.
وَ قَذَف‌َ فِي قُلُوبِهِم‌ُ الرُّعب‌َ از ترس قتل و اسيري باين جلاء وطن تن در دادند.
يُخرِبُون‌َ بُيُوتَهُم بِأَيدِيهِم آن جماعتي که از آنها فرار کردند ديوارهاي حصون خود را شکافتند و فرار کردند و بيهود خيبر ملحق شدند.
وَ أَيدِي المُؤمِنِين‌َ مسلمانان وارد حصون آنها شدند و حصون آنها را در هم کوبيدند.
فَاعتَبِرُوا يا أُولِي الأَبصارِ که خداوند چه نحوه دين اسلام را نصرت مي‌کند و دشمنان را سرکوب ميفرمايد.