تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الَّذِينَ جاؤُ مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَ لِإِخْوانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونا بِالْإِيمانِ وَ لا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنا غِلاًّ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنا إِنَّکَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ «10»
بعد از آن ذکر فرمايد تابعين و تابع تابعين را که قرنى بعد از قرنى بيايند بعد از اين تا قيامت:
وَ الَّذِينَ جاؤُ مِنْ بَعْدِهِمْ: و آنانکه آمدند، يعنى مى‌آيند بعد از مهاجر و انصار، يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا: مى‌گويند از روى نياز: اى پروردگار ما، بيامرز گناهان ما را، وَ لِإِخْوانِنَا: و براى برادران ما در دين، الَّذِينَ سَبَقُونا بِالْإِيمانِ:
آنانکه پيشى گرفتند بر ما به ايمان، وَ لا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنا غِلًّا: و قرار مده در دلهاى ما کينه و حسدى و خيانتى به سوء اختيار ما، لِلَّذِينَ آمَنُوا: مر آنان را که ايمان آورده‌اند، يعنى نگهدار ما را به لطف ابدى و فضل سرمدى خود از اراده بدى به مؤمنان، رَبَّنا إِنَّکَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ: پروردگار ما، بدرستى که تو مهربانى، پس دعاى ما مستجاب فرما؛ بخشنده‌اى پس ما را به رحمت شامل خود در زمره سابقان داخل فرما.
تبصره: مخفى نباشد که بغض مؤمنان و اراده بدى به ايشان، از حيث ايمان، کفر؛ و از حيثيت غير آن، فسق است.
اختصاص- شيخ مفيد رحمه اللّه از حضرت صادق عليه السّلام: قال:
«1» بحار الانوار، جلد 73، صفحه 302، حديث 10.
جلد 13 - صفحه 104
المؤمن اخ المؤمن و عينه و دليله لا يخونه و لا يخذله. فرمود: مؤمن برادر ايمانى مؤمن است و به منزله چشم اوست، و دليل اوست، خيانت نکند او را و مخذول ننمايد او را.
تتمه: صاحب انوار بيان نموده که حق تعالى مؤمنان را سه دسته فرموده:
مهاجر، انصار، تابعين، که موصوف باشند به پاکى عقيده و پاکيزگى طينت.
پس هر که بدين صفت نباشد، از اقسام مؤمنين خارج است. صحابه، از مهاجر و انصار را خدا در حق ايشان فرموده: الَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَ الْإِيمانَ. و تابعين و اتباع تابعين و آنها کسانيند که خداى تعالى فرموده: وَ الَّذِينَ جاؤُ مِنْ بَعْدِهِمْ ... پس جهد کن تا از اين گروه خارج نباشى.