تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ وَ هُوَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ «6»
بعد از آن بيان شواهد قدرت خود را فرمايد:
يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ: در مىآورد شب را در روز، يعنى از زمان شب در روز افزايد، وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ: و در مىآورد روز را در شب، يعنى از زمان روز بر شب زياده کند، به اختلاف فصول برحسب مصلحت بندگان.
جلد 13 - صفحه 15
بيان: در بلاد متوسط اول بهار، شب و روز مساوى است؛ خداوند سبحان به جهت نظام بندگان، به قدرت کامله تدبير فرمايد که بتدريج از شب داخل در روز نمايد تا اول سرطان که روزى از آن بلندتر نيست، بعد بتدريج از روز کاسته داخل در شب فرمايد تا اول جدى که شبى از آن بلندتر و روزى از آن کوتاهتر نيست. بدين ترتيب، وَ هُوَ عَلِيمٌ: و او است بسيار بسيار دانا، بِذاتِ الصُّدُورِ: به آنچه در دلهاست از امور مکنونه و ضماير مخفيه و عقايد باطنه و عزائم و ارادات و کراهات، و هيچ چيز از اينها بر ذات سبحانى مخفى نيست و تمام را داناست؛ پس بر حسب اعتقادات ثابته، جزا خواهد داد.
تنبيه: آيه شريفه تحذير بندگان است از ارتکاب معاصى و منهيات، که به تمام جهات از آنها اجتناب نمايند حتى محقرات گناهان، چنانچه حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمايد:
اتّقوا المحقّرات من الذّنوب فانّ الشّاهد هو الحاکم:
بپرهيزيد کوچکترين گناهان را، پس بدرستى که شاهد که ذات سبحانى است، او حاکم خواهد بود روز قيامت.