تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ أَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَکُمْ مُسْتَخْلَفِينَ فِيهِ فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ أَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ کَبِيرٌ «7» وَ ما لَکُمْ لا تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الرَّسُولُ يَدْعُوکُمْ لِتُؤْمِنُوا بِرَبِّکُمْ وَ قَدْ أَخَذَ مِيثاقَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ «8» هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ عَلى عَبْدِهِ آياتٍ بَيِّناتٍ لِيُخْرِجَکُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ إِنَّ اللَّهَ بِکُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ «9» وَ ما لَکُمْ أَلاَّ تُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لِلَّهِ مِيراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لا يَسْتَوِي مِنْکُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قاتَلَ أُولئِکَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا وَ کُلاًّ وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ «10»
ترجمه
ايمان بياوريد بخدا و پيغمبرش و انفاق کنيد از آنچه قرار داد شما را جانشينان در آن از پيشينيان پس آنانکه ايمان آوردند از شما و انفاق کردند براى ايشان پاداشى است بزرگ
و چيست شما را که ايمان نميآوريد بخدا با آنکه پيغمبر ميخواند شما را که ايمان بياوريد به پروردگارتان و بتحقيق گرفت پيمان از شما اگر هستيد ايمان آورندگان
او است آنکه ميفرستد بر بنده خود آيات واضح الدّلالات را تا بيرون آورد شما را از تاريکيها بروشنى و همانا خدا بشما هر آينه با رأفت و مهربان است
و چيست شما را که انفاق نميکنيد در راه خدا و مر خدا را است ميراث آسمانها و زمين برابر نيست از شما کسى که انفاق کرد پيش از فتح و کارزار کرد آن گروه بلند مرتبه‌ترند از آنان که انفاق کردند بعد از آن و کارزار کردند و به تمامى خدا وعده داده است پاداش نيک را و خدا بآنچه ميکنيد آگاه است.
تفسير
خداوند متعال دعوت فرموده بندگان خود را بايمان يعنى اعتقاد قلبى و اقرار زبانى بخداى يگانه و پيغمبر خاتم و انفاق در راه خير و رواج دين حق از اموالى که خداوند بعاريت بآنها سپرده و جانشين ديگران در آن فرموده چون تمام اموال از آن حق است و هر وقت بعنوانى از عناوين از قبيل بيع و شرى و ميراث و غنيمت و غيرها کسى را جانشين ديگرى در مالى ميفرمايد پس بايد بندگان
جلد 5 صفحه 142
بدانند اموال همانطور که از ديگران بآنها رسيده از آنها هم بغير خواهد رسيد و بآن دلبستگى پيدا نکنند و از صرف در راه خير مضايقه ننمايند و بايد بدانند که خداوند بکسانيکه ايمان آوردند از بندگان بآنچه بايد ايمان بياورند از توحيد و نبوت و امامت و معاد و انفاق نمودند با نيت خالص اموال خودشان را در راه رضاى او مسلّما اجر جزيل و ثواب جليل در دنيا و آخرت عنايت خواهد فرمود و ميفرمايد که چه موجب شده که شما مردم ايمان نميآوريد بخداى يگانه با آنکه پيغمبر او شما را دعوت ميکند بپروردگار و ولى نعمت خودتان و خدا بشما عقل داد و بآن اعطاء از شما عهد گرفت که هر وقت پيغمبرى با ادلّه و براهين و معجزات شما را براه حق دعوت کند اجابت نمائيد اگر اهل ايمان بحق و حقيقت باشيد و بتوانيد دست از هواى نفس و تعصّب و عناد برداريد چنانچه خودتان مدّعى هستيد که ما اگر حق را بيابيم مؤمن بآن خواهيم شد و ديگر چگونه ميشود حق را از اين آشکارتر نمود که خداوند نازل فرمود بر بنده خود که همه بصدق و صفا او را ميشناسيد معجزات باهرات و آيات ظاهرات قرآن را که اعجاز آنهم نزد شما واضح است تا بيرون آورد شما را از ظلمات جهل و نادانى و حيرت و سرگردانى و وارد کند در وادى علم و معرفت که روشن و نورانى است چون خدا بحال شما رأفت ميکند و با شما مهربان است و رأفت و رحمت اگر چه ظاهرا مرادفند و براى تأکيد ذکر شده ولى غالبا رأفت بحال مبتلا ميشود و رحمت اعمّ است و چه موجب شده که انفاق نميکنيد مال خودتان را در راه رضاى خدا با آنکه تمام اموالى که در آسمانها و زمين است بخدا ميرسد و همه ميميرند يا از دستشان ميرود و معطّل ميماند و کسانيکه انفاق کنند در راه خدا از قبيل بذل بفقراء اهل ايمان که تمکّن مالى ندارند براى جهاد يا غير آن و جهاد نمايند پيش از فتح مکّه و قوّت اسلام مساوى نيستند در درجه و مقام و اجر و ثواب با کسانيکه بعد از آن انفاق نمايند بلکه درجه و مقام و مرتبه سابقين نزد خدا برتر و بالاتر و اجرشان زيادتر است چون آنها در وقت عسرت و حاجت و ضعف اسلام کمک نموده‌اند و چون مال و جان در معرض زوال و فنا است هر چه زودتر انسان آنرا در مصرف خير و باقى صرف نمايد بهتر است و مع ذالک خداوند بتمام منفقين
جلد 5 صفحه 143
و مجاهدين وعده جزاى خير و ثواب داده و همه را بپاداش و اجر کامل خودشان ميرساند و خداوند از ظاهر و باطن اعمال شما آگاه است و بحسب مراتب اخلاص نيّت و موقعيّت عمل بشما اجر عنايت خواهد فرمود.