سوره حدید(الحديد)، آیه ۹ · جزء ۲۷ · صفحه ۵۳۸
هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ عَلَى عَبْدِهِ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَ إِنَ اللَّهَ بِكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ
او کسی است که آیات روشنی بر بندهاش [= محمد] نازل میکند تا شما را از تاریکیها به سوی نور برد؛ و خداوند نسبت به شما مهربان و رحیم است.
معنی کلمات و عبارات
«آیَاتٍ بَیِّنَاتٍ»: (نگا: بقره / ، یونس / ، نور / . «رَؤُوفٌ رَّحِیمٌ»: (نگا: بقره / توبه / .
نزول
سال ۱۷ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۴ رویداد)
نکات آیه
۱ - قرآن، کتابى نازل شده از جانب خداوند «هو الذى ینزّل على عبده ءایت بیّنت»
۲ - نزول قرآن بر پیامبر(ص) تدریجى بود. «هو الذى ینزّل على عبده ءایت بیّنت»
به کارگیرى فعل مضارع «ینزّل» - که مفید استمرار یافتن نزول قرآن است - بیانگر مطلب یاد شده است.
۳ - پیامبراکرم(ص)، عبد خدا و بنده او بود. «هو الذى ینزّل على عبده»
۴ - نقش عبودیت حضرت محمد(ص)، در دستیابى آن حضرت به مقام نبوت و دریافت پیام وحى از جانب خداوند «هو الذى ینزّل على عبده»
تعبیر «عبده» درباره پیامبر(ص) - به جاى هر تعبیر دیگر - مى تواند حاکى از مطلب یاد شده باشد.
۵ - قرآن، داراى ساختارى بند بند است و هر بند آن آیه نامیده مى شود. «هو الذى ینزّل على عبده ءایت»
۶ - آیات قرآن، روشن و دلالت آنها واضح است. «ینزّل ... ءایت بیّنت»
۷ - هدایت انسان ها و بیرون آوردن آنان از ورطه گمراهى، هدف الهى در بعثت پیامبر(ص) و نازل کردن قرآن «هو الذى ینزّل على عبده ... لیخرجکم من الظلمت إلى النور»
واژه «ظلمات»، استعاره از گمراهى و واژه «نور» استعاره از هدایت است.
۸ - «ضلالت و گمراهى»، ظلمت و تاریکى و «هدایت و رهیابى»، نور و روشنایى است. «لیخرجکم من الظلمت إلى النور»
استعاره آوردن «ظلمت» براى ضلالت و «نور» براى هدایت بیانگر مطلب یاد شده است.
۹ - انس با قرآن، انسان را به تدریج از تاریکى هاى ضلالت به روشنایى هدایت وارد مى کند. «لیخرجکم من الظلمت إلى النور»
به کارگیرى فعل مضارع «یخرج»، دلالت بر این حقیقت دارد که خارج شدن از تاریکى ها به تدریج انجام مى گیرد.
۱۰ - لزوم رعایت اصل تدریج در تربیت و ارشاد مردم «هو الذى ینزّل ... لیخرجکم من الظلمت»
نزول تدریجى قرآن، با هدف خارج کردن تدریجى مردم از ظلمات به سوى نور، بیانگر مطلب یاد شده است.
۱۱ - جوامعى که خود را در پناه تعالیم وحى قرار ندهند، خطر گرفتار شدن در ورطه انواع گمراهى ها، آنان را تهدید مى کند. «هو الذى ینزّل على عبده ءایت بیّنت لیخرجکم من الظلمت إلى النور»
۱۲ - مردم جزیرة العرب، گرفتار انواع ضلالت ها پیش از بعثت پیامبر(ص) و نزول قرآن «هو الذى ینزّل ... لیخرجکم من الظلمت»
۱۳ - راه خداوند، واحد و یگانه و راه کفر و ضلالت، متعدد و گوناگون است. «لیخرجکم من الظلمت إلى النور»
برداشت یاد شده، از استعمال «ظلمات» به صورت جمع و «نور» به صورت مفرد به دست مى آید.
۱۴ - تحقق آموزه هاى دین و عینیت یافتن آن در میان مردم، نیازمند به مجرى کاردان و رهبرى شایسته است. «لیخرجکم من الظلمت إلى النور»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که خداوند، پیامبر(ص) را متصدى امر هدایت قرار داده و برآوردن غرض و هدف از نزول قرآن را، با آوردن فعل متعدى «لیخرجکم» به آن حضرت واگذار کرده است; و نه به خود مردم.
۱۵ - خداوند نسبت به مردم، «رؤوف» و «رحیم» (مهربان) است. «و إنّ اللّه بکم لرءوف رحیم»
۱۶ - بعثت پیامبر(ص) و نزول قرآن، جلوه اى از رأفت و رحمت خداوند بر خلق «هو الذى ینزّل ... و إنّ اللّه بکم لرءوف رحیم»
تفسیر (۹)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
زمینه انحطاطاجتماعیزمینه وحی به محمدنورانیت هدایتوحدت راه خداگمراهی مردم جزیرة العربوضوح آیات قرآنزمینه نبوت محمدتعدد راه کفرظلمت گمراهینشانه های رأفت خداآثار عبودیت محمدتاریخ جزیرة العربتعدد راه گمراهیزمینه تحقق دینرؤوففلسفه نبوت محمدنقش رهبران دینیعبودیت محمدآثار تلاوت قرآندین و عینیتاهمیت هدایت انسان هاآیه بندی قرآننزول تدریجی قرآنساختار قرآنمنشأ قرآننبوت محمدآسیب شناسی اجتماعینزول قرآننشانه های رحمت خداهدایتگری قرآننقش وحیزمینه هدایترحیموحیانیت قرآنروش تربیتروش هدایت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۴)
- ایات نازلشده بر پیامبر(صلی الله علیه واله) از طرف خدا، ایاتی روشن
- تبیین درست ایات الهی، سبب بیرون امدن مردم از تاریکیها به سوی روشنایی+۲ آیه
- ایات قران، ایاتی روشن
- هدایت مردم از تاریکیها به نور، سبب روشنبودن ایات قران
- نامگذاری هر یک از عبارتهای مشخّص قران به (ایه) از سوی خداوند+۲ آیه
- خداوند، نازل کننده ایات قران
- تبیین ایات قران، سبب هدایت مردم از تاریکیها به سوی نور+۱ آیه
- ایمان، همانند نور، روشنایی بخش و هدایتگر+۶ آیه
- بیان تدریجی، از روشهای قران در تربیت و ارشاد مردم+۴ آیه
- نزول قران از جانب خداوند، در جهت تربیت و پرورش انسانها+۴ آیه
- ایمان، همچون نور روشناییبخش+۱۱ آیه
- تشبیه کفر به تاریکی+۹ آیه
- تلاوت ایات قران، راهی برای هدایت انسانها+۴ آیه
- بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله) و نزول قران، جلوه ای از رافت خداوند
- بعثت پیامبر(صلی الله علیه واله) و نزول قران، جلوه ای از رافت خداوند
- رحمت خداوند بر بندگان، برخاسته از ربوبیّت او+۱ آیه
- اخراج از ظلمتها و هدایت به نور، از اثار رحمت الهی بر بندگان
- قران، جلوه ای از رحمت خداوند بر بندگان+۱ آیه
- خروج از ظلمات و هدایت به نور، به وسیله قران، جلوه ای از رحمت الهی
- رؤف / اسماوصفات
- تشبیه ضلالت به تاریکی+۱۰ آیه
- تعدّد راههای گمراهی، در مقابل هدایت+۱۰ آیه
- مردم جزیره العرب پیش از اسلام، انسانهایی مشرک و گمراه+۲ آیه
- نجات انسانها از گمراهی و هدایت انها به سوی نور، فلسفه نزول قران+۱ آیه
- تشبیه کفر به تاریکی+۱۰ آیه
- نقش رحمت الهی، در نجات مؤمنان از تاریکی (کفر)+۱ آیه
- قران، خارج کننده و نجات دهنده مردم، از تاریکیها(ی گمراهی) به نور (ایمان)+۴ آیه
- خداوند، خارج کننده (و نجات دهنده) مؤمنان، از تاریکیها (و گمراهی) به نور (هدایت)+۴ آیه
- تعدّد مراتب ظلمت معنوی، در مقابل وحدت نور+۱۰ آیه
- عبودیت محمد(صلی الله علیه واله) برای خدا، سبب کسب لیاقت برای نزول قران+۴ آیه
- ایات از اسما و صفات قران+۱ آیه
- بیّنات، از اسما و صفات قران+۱ آیه
- قران، خارج کننده مردم از تاریکیها به نور+۴ آیه
- نامگذاری هر یک از فصول و عبارتهای مشخص قران به (ایه) از سوی خداوند+۲ آیه
- عبودیّت محمّد(صلی الله علیه واله) برای خدا، سبب کسب لیاقت، جهت نزول قران بر وی+۴ آیه
- نزول قران، جلوه ای از رحمت خداوند+۱ آیه
- خداوند، منشا نزول قران+۲ آیه
- نزول و بیان تدریجی، از روشهای تربیتی و ارشاد مردم+۴ آیه
- تکریم خدا از محمّد(صلی الله علیه واله)، با بنده خود خواندن وی+۶ آیه
- ظلمت و تاریکی، پیامد کفر+۸ آیه
- تشبیه کفر به تاریکی+۱۰ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله از مقربان در پیشگاه خداوند+۸ آیه
- نقش عبودیّت پیامبر صلی الله علیه و اله در نایل شدن ان حضرت به مقام رسالت و نزول قران بر ایشان+۵ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، عبد خدا و دارای مقامی والا در بندگی او+۶ آیه
- محمّد صلی الله علیه و اله، عبد و بنده مورد تکریم خدا، با ارسال ایات اسمانی بر او
- محمّد صلی الله علیه و اله، بنده مورد لطف خدا+۱ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله، عبد خدا و دارای مقامی والا در بندگی او+۹ آیه
- مُخْرج/ اسما و صفات+۴ آیه
- عبادت و بندگی خداوند، زمینه ثنا و ستایش+۲ آیه
- ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا+۱ آیه
- قران، هدایتگر اهل ایمان
- ایمان، همچون نور روشناییبخش+۱۲ آیه
- پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله مامور هدایت مردم به نور ایمان+۳ آیه
- ایات الهی، هدایت کننده انسان به سوی نور ایمان+۳ آیه
- نور ایمان، موجب روشنایی و هدایتگری انسان+۵ آیه
- تعدّد تاریکیها و وحدت نور، در جهان افرینش+۹ آیه
- انس با قران، موجب خروج تدریجی انسانها از تاریکیها و هدایت انان به سوی نور
- پیامبر صلی الله علیه و اله دریافت کننده وحی الهی+۵ آیه
- عبودیت محمد صلی الله علیه و اله دارای نقشی بهسزا، در نزول وحی بر او+۲ آیه
- عبودیّت خدا، زمینهساز شایستگی انسان برای دریافت وحی+۱ آیه
- وحی الهی به پیامبر صلی الله علیه و اله پرتوی از رحمت گسترده او+۲ آیه
- هدایت انسانها و بیرون اوردن انان از ورطه گمراهی، با ارایه ایات روشنگر، هدف الهی در بعثت پیامبر صلی الله علیه و اله
- قران، وسیلهای برای خروج انسان از تاریکیهای ضلالت به روشنایی هدایت+۳ آیه
- خداوند، هدایتگر مؤمنان از ظلمت (جهالت و گمراهی) به سوی نور (اگاهی و ایمان)+۱ آیه