تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّکْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّکِرٍ (32) کَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ بِالنُّذُرِ (33) إِنَّا أَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ حاصِباً إِلاَّ آلَ لُوطٍ نَجَّيْناهُمْ بِسَحَرٍ (34) نِعْمَةً مِنْ عِنْدِنا کَذلِکَ نَجْزِي مَنْ شَکَرَ (35) وَ لَقَدْ أَنْذَرَهُمْ بَطْشَتَنا فَتَمارَوْا بِالنُّذُرِ (36)
وَ لَقَدْ راوَدُوهُ عَنْ ضَيْفِهِ فَطَمَسْنا أَعْيُنَهُمْ فَذُوقُوا عَذابِي وَ نُذُرِ (37) وَ لَقَدْ صَبَّحَهُمْ بُکْرَةً عَذابٌ مُسْتَقِرٌّ (38) فَذُوقُوا عَذابِي وَ نُذُرِ (39) وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّکْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّکِرٍ (40) وَ لَقَدْ جاءَ آلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُ (41)
کَذَّبُوا بِآياتِنا کُلِّها فَأَخَذْناهُمْ أَخْذَ عَزِيزٍ مُقْتَدِرٍ (42)
ترجمه
و بتحقيق آسان نموديم قرآن را براى پند گرفتن پس آيا پند گيرنده‌اى هست
تکذيب کردند قوم لوط بيم دهندگان را
همانا ما فرستاديم بر آنها باد ريزنده سنگ‌ريزه را مگر کسان لوط که نجات داديمشان سحرگاه
براى نعمت دادن از قبل خودمان اين چنين پاداش ميدهيم کسى را که شکرگزارى نمود
و بتحقيق ترساند آنها را از گرفتن ما آنانرا بعذاب پس تشکيک و ترديد نمودند در بيم‌دهندگان
و بتحقيق خواستند از او کام گرفتن از ميهمانانش را پس محو کرديم چشمهاشان را پس بچشيد عذاب من و بيم دادن مرا
و بتحقيق وارد شد بر آنها در اول روز عذابى برقرار
پس بچشيد عذاب و بيم دادن مرا
و بتحقيق آسان نموديم قرآن را براى پند پس آيا پندگيرنده‌اى هست
و بتحقيق آمدند آل فرعون را بيم‌دهندگان
تکذيب کردند نشانه‌هاى قدرت ما را بتمامى پس گرفتيمشان مانند گرفتن توانائى با اقتدار.
تفسير
نکته تکرار آيه اولى در آيات سابقه گذشت و قوم لوط پيغمبر هم تکذيب نمودند بنوبه خود پيغمبران خدا را که منذرين مردم از عذاب اويند بتقريبى که ذکر شد قبلا يا انذار الهى را اگر نذر مصدر باشد و اينجا آن معنى آکد است چون حضرت لوط ظاهرا از طرف حضرت ابراهيم عليه السّلام هم مبعوث بوده و تکذيب او تکذيب آنحضرت هم محسوب ميشود و تکذيب آن حضرت چون پايه گذار توحيد در عالم بوده مسلّما تکذيب تمام اتباع و مروّجين آن مسلک است و خداوند علاوه بر آنکه قراء آنها را زير و زبر فرمود بباديکه سنگ‌ريزه بر سر
جلد 5 صفحه 106
آنها ميزد معذّب نمود و حضرت لوط و دو دختر او را نجات داد از آن عذاب در سحرگاه براى انعام بايشان و پاداش شکر نعمتى که بجا آورده بودند و اين اختصاص بآنها ندارد خداوند هر شاکر نعمتى را جزاى خير ميدهد و آن حضرت قبلا آنها را از مؤاخذه و انتقام الهى و عذاب ناگهانى او ترسانده بود ولى آنها تشکيک و ترديد نموده يا مجادله بباطل با آن حضرت کرده بودند و اخيرا بى‌شرمى را از حدّ گذرانده ميخواستند با ملائکه‌ئى که بصورت جوانان نيکو منظر در آمده بودند و ميهمان حضرت شده بودند عمل بدى انجام دهند پس جبرئيل که يکى از آنها بود باشاره يا مشتى سنگ‌ريزه همه را کور کرد و شرح اين قصه در سوره هود گذشت و خداوند باقتضاء حال يا لسان ملائکه بآنها فرمود پس بچشيد عذاب مرا در نتيجه انذارات من و بتحقيق نازل شد صبح بر آنها اوّل وقت عذابى که باقى و برقرار بود تا همه مردند و بجهنّم رفتند و فيض ره در اينمقام فرموده تکرار اين آيات بعد از هر قصه‌اى براى اشعار بآنست که تکذيب هر پيغمبرى مقتضى نزول عذاب و استماع هر قصه‌اى مستدعى تذکّر و اتّعاظ است و براى اعاده آگاه نمودن و بيدار کردن است تا غلبه ننمايد بر آنها سهو و غفلت و همچنين است تکرار قول خداوند فبأى آلاء ربّکما تکذّبان و ويل للمکذّبين و مانند آن دو و خداوند فرعون و فرعونيان را بانذار يا انذاراتى تهديد فرمود بتوسط حضرت موسى و آنها آيات الهى و معجزات متعدّد آنحضرت را که مکرّر بيان شده بکلّى منکر شدند و تکذيب نمودند تمامى را و خداوند گرفت آنها را بکيفر اعمالشان مانند گرفتن شخص تواناى غالب قادر مقتدرى که کسى از دست او رهائى ندارد و او هر چه بخواهد ميکند و تفصيل اين واقعه در سوره بقره و غيرها گذشته است.